Riskli Yapı Tespitine İtiraz: Süreler ve Dava Yolu

Bir sabah binanın girişinde bir tutanak asılı buluyorsunuz; e-Devlet’e bildirim düşüyor, muhtarlıkta ilan başlıyor. Yapınız “riskli” ilan edilmiştir. Bu andan sonra iki saat birden çalışmaya başlar ve ikisi de kısadır: idareye itiraz için on beş gün, mahkemeye gitmek için otuz gün. Üstelik bu sürelerin başlangıç günü, tutanağı gördüğünüz gün değildir. Bu yazıda itirazın kime ve nasıl yapılacağını, teknik heyetin nasıl kurulduğunu, teknik rapora hangi başlıklardan itiraz edilebileceğini ve dava yolunu Danıştay kararları ışığında sade bir dille açıklıyoruz.

Kısa Cevap

Riskli yapı tespitine maliklerce veya kanuni temsilcilerince on beş gün içinde itiraz edilebilir (6306 sayılı Kanun m. 3/1). İtirazı, üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilen dört kişi ile Bakanlık/Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan teknik heyet inceler. Sürenin başlangıcı kritiktir: tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan on beş günlük ilanın son günü tebliğ edilmiş sayılır (m. 3/2). Yargı yolunda ise genel altmış günlük süre değil, otuz günlük özel süre işler (m. 6/9).

Saat Ne Zaman Başlar? Tebliğ Rejimi

Bu maddeyi bilmeden hesaplanan her süre yanlıştır. Riskli yapılar, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ yerine kaim olmak üzere üç işlem birlikte yapılır:

• Tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak yapıya asılır,
• Maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir,
• İlgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir.

Kanun sonucu açıkça bağlar: riskli yapı tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır. Riskli yapılar ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süreyle ilan edilir.

Pratik sonuç şudur: on beş günlük itiraz süresi de, otuz günlük dava süresi de tutanağı ilk gördüğünüz günden değil, muhtarlık ilanının son gününden işlemeye başlar. Bu tarihi belgelemek için muhtarlıktan ilan tutanağının bir örneğini istemek, dosyanın ilk işidir.

İtirazı Kim İnceler? Teknik Heyetin Teşekkülü

İtiraz, doğrudan tespiti yapan lisanslı kuruluşa ya da onu görevlendiren idareye değil; Başkanlığın talebi üzerine kurulan bir teknik heyete gider. Kanun heyetin bileşimini sayıyla belirlemiştir: üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört kişi ile Bakanlıkta/Başkanlıkta görevli üç kişi — toplam yedi üye.

Bu bileşim tesadüfi değildir ve itiraz dilekçesi bakımından iki sonuç doğurur. Birincisi, heyetin çoğunluğu idare dışından ve akademiden gelir; dolayısıyla itiraz teknik bir dille, hesap ve ölçüm düzeyinde yazılmalıdır. İkincisi, “ilgili meslek disiplini” ifadesi bir güvencedir: yapının statik değerlendirmesi tartışılıyorsa heyetin o disiplinden öğretim üyeleriyle teşkil edilip edilmediği, işlemin yetki ve şekil unsuru bakımından denetlenebilir bir husustur.

En Kritik Ayrım: On Beş Günlük İtiraz mı, Otuz Günlük Dava mı?

Uygulamada en çok hak kaybı buradan doğar. İtiraz idari bir başvurudur ve teknik heyete gider; dava ise yargısal yoldur ve idare mahkemesine açılır. İkisi aynı şey değildir ve süreleri de farklıdır.

Dava süresi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun genel altmış günlük süresi değildir. 6306 sayılı Kanun özel bir süre koymuştur:

“Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde … 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir.” (6306 sayılı Kanun m. 6/9)

Aynı fıkranın “bu davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez” diyen ikinci cümlesi ise Anayasa Mahkemesi’nin 27.02.2014 tarihli, E. 2012/87, K. 2014/41 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bugün bu davalarda yürütmenin durdurulması istenebilir ve yıkım süreci karşısında bu talep çoğu zaman davanın kendisinden daha belirleyicidir; şartları için yürütmenin durdurulması rejimi belirleyicidir.

Sıralama şöyle kurulmalıdır: itiraz süresi kaçırılmışsa dava yolu kapanmaz; ancak itiraz edilip reddedilmişse dava, hem tespit işlemine hem de teknik heyetin ret kararına birlikte yöneltilmelidir.

Teknik Rapora Neresinden İtiraz Edilir?

İtiraz dilekçesi “binam sağlam” cümlesiyle yazılmaz; raporun üretim sürecine yöneltilir. Kanunun lisanslı kuruluşlar için öngördüğü yaptırım listesi, aslında hazır bir kontrol listesidir (m. 3/8):

1. Yapıda teknik inceleme yapılmadan riskli yapı tespit raporu hazırlanması — idari para cezası gerektiren bir fiildir. Karot alınmış mı, yerinde ölçüm yapılmış mı, tarihler tutuyor mu?
2. Yapıya ilişkin verilerin eksik veya yanlış alınarak hesap yapılması neticesinde risksiz bir yapının riskli olarak tespit edilmiş olması — yine idari para cezası gerektirir. Beton sınıfı, donatı düzeni, kat adedi ve alan verileri raporda doğru mu?
3. Yapı maliki olmayan birinin talebine istinaden tespit yapılması — yazılı uyarı cezası gerektiren bir fiildir. Talebi kim vermiş?
4. Daha önce riskli yapı tespitine konu edilmiş bir yapı hakkında ikinci kez tespit yapılması — aynı şekilde uyarı cezası gerektirir.
5. Mevcut olmayan bir yapı hakkında rapor hazırlanması — doğrudan lisans iptali sebebidir.

Bu başlıklar, işlemin sebep unsurundaki sakatlığı somutlaştırır. Yargılama aşamasında ise tartışma bilirkişi incelemesine taşınır; mahkemenin re’sen araştırma yetkisinin sınırları ve ispat yükünün dağılımı için idari yargılamada ispat yükü ve bilirkişi incelemesi çerçevesi geçerlidir.

Teknik Heyet Kararı İptal Edilirse Yıkım da Dayanaksız Kalır

Bu, davanın neden yalnızca tespit işlemine değil, heyet kararına da yöneltilmesi gerektiğini açıklar. Riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi ya da itirazın reddedilmesi üzerine tespit kesinleşir ve ancak bundan sonra ilgili idareden yapının yıkılması için süre verilmesi istenebilir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bu zincirin tersine de işlediğini ortaya koymuştur. İtirazı inceleyen teknik heyet, tespitteki eksiklikleri lisansı iptal edilmiş kuruluşa tamamlattırdıktan sonra itirazı reddetmiş; bu usulün dayanağı olan yönetmelik kuralı Danıştay 6. Dairesince iptal edilince, hukuki dayanağı kalmayan heyet kararı da hukuka aykırı bulunmuştur. Kurul, heyet kararının iptaliyle birlikte buna dayanılarak tesis edilen yıkım için süre verilmesi işleminin de iptalini onamıştır.

Riskli Çıktı Ama Güçlendirilebiliyor: Şerh Kaldırılabilir

Az bilinen ve çoğu dosyada hiç denenmeyen bir yol daha vardır: riskli tespiti doğru olsa bile, yapı ekonomik olarak güçlendirilebiliyorsa yıkım kaçınılmaz değildir.

Danıştay 6. Dairesinin incelediği bir dosyada bilirkişi, taşınmazın riskli yapı olarak değerlendirilmesi gerektiğini, ancak güçlendirilmesinin de ekonomik olarak mümkün olduğunu belirtmiştir. Malikler bunun üzerine güçlendirme projesi sunmuş, yapı ruhsatı düzenlenmiş ve tapu kaydından riskli yapı şerhi kaldırılmıştır; dava da konusuz kalmıştır.

Buna karşılık aynı kararda Daire, davanın açılmasında idareye atfedilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle davacılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmesini hukuka aykırı görmüştür. Yani güçlendirme yolu kapıyı açar, ama davayı “kazanılmış” hâle getirmez; bu yola gidilecekse projenin dava açılmadan önce gündeme getirilmesi yerinde olur. Kanun ayrıca, riskli alan ve rezerv yapı alanı dışında kalıp güçlendirilebileceği teknik olarak tespit edilen yapılar için dönüşüm projeleri özel hesabından güçlendirme kredisi verilebileceğini öngörür (m. 6/8).

Danıştay Ne Diyor?

• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/2652, K. 2021/1575, T. 23.09.2021 (kesin): İtirazı inceleyen teknik heyetin, tespitteki eksiklikleri lisansı iptal edilen kuruluşa tamamlattırmasına dayanan ret kararı, dayanağı yönetmelik kuralının iptali üzerine hukuki dayanaksız kalır; bu karara dayanılarak verilen yıkım süresi işlemi de hukuka aykırıdır. Kurul, her iki işlemin iptalini onamıştır. (karar metni)
• Danıştay 6. Dairesi, E. 2021/736, K. 2022/994, T. 02.02.2022: Riskli tespiti yerinde bulunmakla birlikte güçlendirmenin ekonomik olarak mümkün olduğu belirlenip güçlendirme projesine istinaden yapı ruhsatı düzenlenmesi ve tapudaki riskli yapı şerhinin kaldırılması hâlinde dava konusuz kalır; ancak davanın açılmasında idareye atfedilecek kusur bulunmadığından davacılar lehine vekâlet ücretine hükmedilemez. (karar metni)

Sık Sorulan Sorular

İtiraz süresi ne zaman başlar? Tutanağı gördüğünüz gün değil, muhtarlıkta yapılan on beş günlük ilanın son günü tebliğ tarihi sayılır. On beş günlük itiraz süresi bu tarihten işler. Muhtarlıktan ilan tutanağının örneğini almak, süreyi ispat bakımından önemlidir.

İtiraz etmeden doğrudan dava açabilir miyim? İtiraz zorunlu bir başvuru yolu olarak düzenlenmemiştir; ancak dava süresi otuz gündür ve itiraz süreci bu süreyi kendiliğinden uzatmaz. İtiraz edip ret kararı almışsanız dava, tespit işlemi ile teknik heyet kararına birlikte yöneltilmelidir.

Dava süresi altmış gün değil mi? Değil. 6306 sayılı Kanun m. 6/9, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemler için otuz günlük özel bir süre öngörmüştür. Genel altmış günlük süreye güvenmek, dosyanın süre yönünden reddiyle sonuçlanabilir.

Bu davalarda yürütmenin durdurulması istenebilir mi? İstenebilir. Maddedeki yasak cümlesi Anayasa Mahkemesi’nin 2014 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Yıkım süreci hızlı ilerlediğinden, talebin dilekçeyle birlikte ve gerekçelendirilerek ileri sürülmesi gerekir.

Binam riskli çıktı ama güçlendirilebilir; yıkım zorunlu mu? Zorunlu değildir. Güçlendirmenin teknik ve ekonomik olarak mümkün olduğu ortaya konur ve güçlendirme projesine istinaden yapı ruhsatı düzenlenirse, tapu kaydındaki riskli yapı şerhi kaldırılabilir.

Tespiti kim yaptırır, masrafı kime aittir? Tespit öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere lisanslı kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Başkanlık veya İdare tespiti resen de yapabilir ya da süre vererek maliklerden isteyebilir.

Sonuç

Riskli yapı dosyalarında kaybedilen hakların çoğu teknik tartışmadan değil, takvimden doğar: on beş günlük itiraz ve otuz günlük dava süresi, muhtarlık ilanının son gününden işler ve ikisi de kısadır. İkinci belirleyici nokta, itirazın nereye yöneltildiğidir — dilekçe “binam sağlam” iddiası üzerine değil, raporun üretim sürecindeki somut eksiklikler üzerine kurulmalıdır; kanunun lisanslı kuruluşlar için saydığı fiiller bu kontrol listesini hazır olarak verir. Üçüncüsü, itiraz reddedilmişse davanın yalnızca tespite değil teknik heyet kararına da yöneltilmesidir; heyet kararı düşerse yıkım işlemi de dayanaksız kalır. Son olarak güçlendirme seçeneğini erken gündeme getirmek, bazı dosyalarda yıkımı tümüyle gereksiz kılabilir. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

• 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m. 3/1 (07.11.2023 tarihli 7471 s.K. m. 7 ile değişik) — tespitin yaptırılması, on beş günlük itiraz süresi ve teknik heyetin teşekkülü
• 6306 sayılı Kanun m. 3/2 (07.11.2023 tarihli 7471 s.K. m. 7 ile değişik) — tapuya bildirim, yapıya asma, e-Devlet bildirimi ve muhtarlıkta ilan; ilanın son gününün tebliğ sayılması
• 6306 sayılı Kanun m. 3/8 — lisanslı kurum ve kuruluşlar hakkında uygulanacak idari yaptırımlar ve bunları gerektiren fiiller
• 6306 sayılı Kanun m. 6/8 — güçlendirilebileceği tespit edilen yapılar için güçlendirme kredisi
• 6306 sayılı Kanun m. 6/9 — otuz günlük dava açma süresi (ikinci cümle Anayasa Mahkemesinin 27.02.2014 tarihli, E. 2012/87, K. 2014/41 sayılı kararı ile iptal edilmiştir)
• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/2652, K. 2021/1575, T. 23.09.2021
• Danıştay 6. Dairesi, E. 2021/736, K. 2022/994, T. 02.02.2022

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir. Tespit, itiraz ve yıkım süreçlerine ilişkin usul ayrıntıları 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde düzenlendiğinden, dosyanızda yönetmeliğin işlem tarihinde yürürlükte olan metninin ayrıca incelenmesi gerekir.

Yayın tarihi: 04.11.2026 · Son güncelleme: 04.11.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr