İnfaz Hesabı Nasıl Yapılır? Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik

Mahkemenin verdiği hapis cezası ile hükümlünün ceza infaz kurumunda fiilen geçireceği süre çoğu zaman birbirinden farklıdır. Bu farkın nedeni, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un öngördüğü koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kurumlarıdır. Bu yazıda, infaz hesabının hangi adımlarla yapıldığı, hangi değişkenlerin sonucu etkilediği ve infaz hesabının neden tek bir basit formülle yapılamayacağı güncel mevzuat hükümlerine dayanılarak açıklanmaktadır.

Kısa Cevap

İnfaz hesabı tek bir sabit formülle yapılamaz; hükümlünün fiilen cezaevinde geçireceği süre, mahkemenin verdiği cezadan, koşullu salıverilme oranından (suçun türüne göre değişir) ve varsa denetimli serbestlik süresinin düşülmesinden sonra belirlenir. Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bir kısmının infaz kurumunda iyi hâlle geçirilmesi durumunda kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesine imkân tanır; bu oranlar suça, tekerrüre ve infaz rejimine göre değişir.

İnfaz Hesabındaki Temel Kavramlar

Koşullu salıverilme, cezasının kanunda öngörülen kısmını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçiren hükümlünün, kalan cezasını denetim altında toplum içinde tamamlamak üzere kurumdan salıverilmesidir (5275 sayılı Kanun m.107/1).

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı (m.105/A), koşullu salıverilme tarihinden önceki belirli bir dönemin, hükümlünün dış dünyaya uyumunu sağlamak amacıyla infaz kurumu dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün gözetiminde geçirilmesidir.

Hak ederek (bihakkın) tahliye, cezanın tamamının infaz edilmiş sayıldığı tarihtir. Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi de bu tarihe kadar devam eder; denetim süresi iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m.107/14).

Mahsup, hükümlülük öncesinde gözaltında veya tutuklulukta geçirilen sürelerin cezadan düşülmesidir.

İnfaz hesabı, kural olarak şu sırayla yapılır: önce toplam ceza süresi güne çevrilir; suç tipine ve hükümlünün durumuna göre koşullu salıverilme oranı belirlenir; koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken süre bulunur; bu süreden denetimli serbestlik dönemi ve mahsup düşülerek fiilen kurumda kalınacak süre hesaplanır.

Koşullu Salıverilme Oranları (5275 Sayılı Kanun m.107)

Genel kural: cezanın yarısı

Süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının yarısını (1/2) infaz kurumunda iyi hâlli olarak çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler (m.107/2). Bu oran, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun ile 2/3’ten 1/2’ye indirilmiştir.

Müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken süre 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 30 yıldır (m.107/2).

Üçte iki (2/3) oranına tabi suçlar

7242 sayılı Kanun oran indirimini bütün suçlara yaymamıştır. m.107/2’de sayılan şu suçlarda koşullu salıverilme oranı üçte iki (2/3) olarak uygulanır:

Kasten öldürme suçları (TCK m.81, 82, 83) — süreli hapis hâlinde
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m.87/2-d)
İşkence (TCK m.94, 95) ve eziyet (TCK m.96)
Cinsel saldırı (TCK m.102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK m.104, iki ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (TCK m.105)
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hapis cezası alan çocuklar (TCK m.102, 103, 104, 105)
Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK m.132–138)
Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hapis cezası alan çocuklar (TCK m.188)
Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (TCK m.326–339)

Örgütlü suçlar (m.107/4)

Suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda süreli hapis cezalarında oran 2/3‘tür; müebbet hapiste 30 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl kurumda geçirilmelidir. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 2937 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar hakkında da 2/3 oranı uygulanır (m.107/2 son cümle).

Birden fazla ceza hâlinde üst sınırlar (m.107/3)

Birden fazla cezanın infazında koşullu salıverilme için kurumda geçirilecek süre kanuni üst sınırlarla sınırlandırılmıştır: birden fazla süreli hapiste en fazla 28 yıl; birden fazla müebbette 30 yıl; ağırlaştırılmış müebbet içeren birleşmelerde 36 yıla kadar. Örgütlü suçlarda bu üst sınırlar daha yüksektir (m.107/4: 32, 34 ve 40 yıl).

Koşullu salıverilmenin hiç uygulanmadığı hâl

Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar ve millî savunmaya karşı suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (m.107/16).

Tekerrür Hâlinde Oranlar (m.108)

Tekerrür (kişinin önceki mahkûmiyeti kesinleştikten sonra yeniden suç işlemesi) hâlinde infaz rejimi ağırlaşır. Mükerrirler süreli hapis cezalarının üçte ikisini (2/3) kurumda geçirmek zorundadır; ağırlaştırılmış müebbette bu süre 39 yıl, müebbette 33 yıldır (m.108/1).

4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun bu alanda önemli bir değişiklik yapmıştır: daha önce ikinci defa mükerrir olanlar koşullu salıverilmeden hiç yararlanamazken, değişiklik sonrasında ikinci defa tekerrür hâlinde de koşullu salıverilme mümkün hâle gelmiş; ancak süreli hapis cezalarında oran dörtte üç (3/4) olarak belirlenmiştir (m.108/3). Bu konunun ayrıntıları için İkinci Defa Mükerrir İsen Ne Olur? başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrıca cinsel saldırı (TCK m.102/2), çocukların cinsel istismarı (TCK m.103), reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri (TCK m.104/2-3) ve uyuşturucu madde imal ve ticareti (TCK m.188) suçlarından mahkûm olanlar hakkında da mükerrirlere özgü süreler uygulanır ve süreli hapiste oran 3/4‘tür (m.108/9).

Denetimli Serbestlik (m.105/A)

Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlüler, talepleri hâlinde cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmını denetimli serbestlik tedbiri altında infaz edebilirler (m.105/A-1).

7550 sayılı Kanun’un 4/6/2025 tarihinde yürürlüğe giren değişikliğiyle önemli bir ek şart getirilmiştir: hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda fiilen geçirmiş olması gerekir.

Bazı hükümlü grupları için süre farklıdır (m.105/A-3): sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlülerde koşullu salıverilmeye 2 yıl, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülerde 3 yıl veya daha az süre kalması aranır.

30 Mart 2020 öncesi suçlarda üç yıllık denetimli serbestlik (Geçici Madde 6)

7242 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen Geçici Madde 6 uyarınca, 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından (kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, devletin güvenliğine karşı suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar gibi istisnalar hariç) m.105/A’daki bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır. Bu nedenle suç tarihi, infaz hesabının en kritik değişkenlerinden biridir.

Hangi Değişkenler İnfaz Hesabını Değiştirir?

İnfaz hesabının sonucunu etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

Suç tipi: Genel 1/2 oranı yerine 2/3 veya 3/4 oranına tabi katalog suçlardan biri olup olmadığı.
Suç tarihi: 30/3/2020 öncesi suçlarda Geçici Madde 6’nın sağladığı üç yıllık denetimli serbestlik imkânı; ayrıca lehe kanun değerlendirmesi.
Tekerrür durumu: Mükerrirlik ve ikinci defa mükerrirlik oranları değiştirir (m.108).
Örgüt bağlantısı: Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda hem oran hem üst sınırlar farklıdır (m.107/4).
Hükümlünün yaşı: Onbeş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirilen bir gün, iki gün sayılır (m.107/5). Çocuklar hakkında bazı ağırlaştırıcı hükümler uygulanmaz.
Birden fazla ceza (içtima): Cezaların toplanması (m.99) ve m.107/3-4’teki üst sınırlar.
Mahsup: Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler.
İyi hâl: Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik, hükümlünün kurum içi değerlendirmelerde (m.89) iyi hâlli bulunmasına bağlıdır; disiplin cezaları süreci doğrudan etkiler.
Koşullu salıverilmenin geri alınması: Denetim süresinde kasıtlı suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırılık hâlinde hesap yeniden ve daha aleyhe yapılır (m.107/12-13).

İnfaz Hesabı Neden Basit Bir Formülle Yapılamaz?

Uygulamada sıkça “cezanın yarısı yatılır” veya “şu kadar yıl ceza alan şu kadar ay yatar” gibi genellemeler dile getirilir. Bu genellemeler çoğu somut dosyada yanıltıcıdır; çünkü:

Oran tek değildir. Aynı ceza süresi için suç tipine, suç tarihine, yaşa ve tekerrür durumuna göre 1/2, 2/3 veya 3/4 oranları uygulanabilir.
Geçici maddeler devrededir. Özellikle Geçici Madde 6, suç tarihine göre denetimli serbestlik süresini köklü biçimde değiştirir.
Mevzuat sık değişmektedir. Yalnızca son yıllarda 7242 (2020), 7328 (2021), 7445 (2023), 7550 (2025) ve 7571 (2025) sayılı Kanunlar infaz rejiminde değişiklik yapmıştır. Hesap, hükmün ve suçun tarihine göre hangi hükmün uygulanacağının belirlenmesini gerektirir.
İyi hâl ve idari kararlar öngörülemez. Açık kuruma ayrılma, iyi hâl değerlendirmesi ve disiplin süreçleri idari makam ve infaz hâkimliği kararlarına bağlıdır.
Resmî hesap yetkisi bellidir. Bağlayıcı infaz hesabı, Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosu tarafından yapılır; uyuşmazlık hâlinde infaz hâkimliği ve mahkemeler karar verir (m.98 vd.).

Basitleştirilmiş Bir Örnek

Yalnızca yöntemi göstermek amacıyla: 30/3/2020’den sonra işlenmiş, katalog dışı bir suçtan 6 yıl hapis cezası alan, tekerrürü bulunmayan yetişkin bir hükümlüde genel kural uygulanır. Koşullu salıverilme için gereken süre 6 yılın yarısı olan 3 yıldır. Koşullu salıverilmesine 1 yıl kala ve diğer şartları da taşıması hâlinde denetimli serbestliğe ayrılabilir; bu durumda kurumda fiilen geçirilecek süre yaklaşık 2 yıl olur. Kalan ceza, denetim süresi içinde toplum içinde infaz edilir; 6 yılın sonunda bihakkın tahliye gerçekleşir. Ancak bu örnekteki her bir varsayım değiştiğinde sonuç da değişir.

Sık Sorulan Sorular

Koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik aynı şey midir?
Hayır. Denetimli serbestlik (m.105/A), koşullu salıverilme tarihinden önceki dönemin kurum dışında geçirilmesini sağlayan bir infaz usulüdür; koşullu salıverilme (m.107) ise cezanın kanuni kısmı infaz edildikten sonra kalan sürenin denetim altında geçirilmesidir. İkisi ardışık çalışır ve şartları ayrı ayrı değerlendirilir.

2025 yılında denetimli serbestlikte ne değişti?
7550 sayılı Kanun ile hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini (her hâlde en az beş gün) fiilen kurumda geçirmiş olması şartı getirildi. Ayrıca ikinci defa mükerrirler için koşullu salıverilme, 3/4 oranıyla mümkün hâle geldi.

Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü?
Evet. Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler mahsup edilir; hem koşullu salıverilme hem bihakkın tahliye tarihinin hesabında dikkate alınır.

Müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme mümkün müdür?
Kural olarak evet: müebbet hapiste 24, ağırlaştırılmış müebbette 30 yılın kurumda geçirilmesi gerekir. Ancak m.107/16’daki hâllerde (belirli suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet) koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

İnternetteki infaz hesaplama araçlarına güvenilebilir mi?
Bu araçlar yalnızca genel kurala göre kaba bir ön fikir verebilir. Suç tipi, suç tarihi, tekerrür, içtima, mahsup ve geçici madde uygulamaları hesabı değiştirdiğinden, bağlayıcı sonuç ancak dosya üzerinden ve resmî merciler eliyle belirlenebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.

Yararlanılan Mevzuat

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.81
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.87
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.94
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.96
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.102
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.103
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.104
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.105
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.107
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.132
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.188
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.326
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.107
7242 sayılı Kanun m.107

Yayın tarihi: 11.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr