HAGB Nedir? 2026 Güncel Şartları ve İstinaf Yolu (CMK m.231)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan hükmün belirli bir denetim süresi boyunca sonuç doğurmamasını sağlayan ve süre iyi hâlle geçirildiğinde davanın düşmesiyle sonuçlanan bir ceza muhakemesi kurumudur (CMK m. 231). Kurumun bugünkü hâlini anlamak için iki kırılma noktasını birlikte görmek gerekir: Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından 7499 sayılı Kanunla yapılan ve 1 Haziran 2024‘te yürürlüğe giren düzenleme; ardından 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun, maddenin 5 ilâ 14. fıkralarının tamamını yeniden yazdı. Bu yazıda 2026 itibarıyla yürürlükteki şartları, denetim sürecini ve kanun yolunu açıklıyoruz.
Kısa Cevap
HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması), mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünü beş yıllık bir denetim süresi boyunca askıya alan ve bu süre kasten yeni bir suç işlenmeden geçirilirse davanın düşmesiyle sonuçlanan bir kurumdur (CMK m. 231); uygulanabilmesi için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması ve sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması gerekir. HAGB kararları adli sicile değil, ayrı ve kural olarak yalnızca adli mercilerin görebildiği özel bir kütüğe işlenir. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB hiç uygulanamaz.
HAGB Ne Anlama Gelir?
Mahkeme, yargılama sonunda mahkûmiyet hükmü kurar; ancak hükmün açıklanmasını geri bırakır. Sanık beş yıllık denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden ve yükümlülüklere uyarak geçirirse, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer; kişi hükümlü sayılmaz. HAGB kararları adli sicile işlenmez; yalnızca bunlara özgü ayrı bir kütükte tutulur ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir (m. 231/13). Mahkûmiyet hâlinde kaydın ne zaman sileceği için adli sicil kaydı nasıl silinir, denetim süresi ihlal edilip hüküm açıklandığında cezanın infazı için infaz hesabı nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
2026 İtibarıyla HAGB Şartları
- Yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalı,
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı,
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmiş olmalı,
- Mahkemede, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları gözetilerek yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalı.
Zararın derhal giderilememesi tek başına yolu kapatmaz: sanık hakkında, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitlerle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m. 231/9).
Önemli değişiklik: Eski uygulamadaki sanığın kabulü şartı kaldırılmıştır. 1 Haziran 2024 sonrası verilen kararlarda mahkeme, sanığa HAGB isteyip istemediğini sormaz; koşullar oluşmuşsa değerlendirmeyi kendisi yapar. Hakkını aramak isteyen sanık, karara karşı artık gerçek bir kanun yoluna sahiptir.
| Şart | İçeriği |
|---|---|
| Ceza sınırı | Hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalı |
| Sicil | Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı |
| Zararın giderilmesi | Mağdurun ya da kamunun zararı aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmiş olmalı. Derhal giderilemiyorsa, zararın denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla da karar verilebilir (m. 231/9) |
| Kanaat | Sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları gözetilerek yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalı |
| Kaldırılan şart | Sanığın kabulü aranmaz. 1 Haziran 2024 sonrası kararlarda mahkeme sanığa sormaz; koşullar varsa değerlendirmeyi kendisi yapar |
| Hiç uygulanamayacağı suçlar | Koşulların tamamı gerçekleşse bile işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmaz (m. 231/14) |
| Bağımsız kalan | Müsadere hükümleri HAGB kararından bağımsız olarak uygulanır (m. 231/5) |
HAGB’nin Hiç Uygulanamayacağı Suçlar
Yukarıdaki koşulların tamamı gerçekleşse bile bazı suçlarda bu kuruma başvurulamaz. CMK m. 231/14 uyarınca HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Bu kapsam 7589 sayılı Kanunla genişletilmiştir; ayrıntısı için HAGB’de işkence ve kötü muamele istisnası yazısına bakabilirsiniz.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler
- Denetim süresi beş yıldır (m. 231/8). Yürürlükteki metinde çocuk-yetişkin ayrımı bulunmamaktadır.
- Mahkeme, bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri uygulayabilir: meslek edindirme eğitimine devam, gözetim altında ücret karşılığı çalıştırılma, belli yerlere gitmekten yasaklanma veya takdir edilecek başka bir yükümlülük.
- Açıklanması geri bırakılan hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez (m. 231/7).
- Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar (m. 231/11). Kanun burada mahkûmiyetin kesinleşmesini aramaz.
- Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulların varlığı hâlinde hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnızca bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapar.
- Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez (m. 231/8).
- Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
| Konu | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Denetim süresi | Beş yıl — yürürlükteki metinde çocuk-yetişkin ayrımı yoktur; eski kaynaklardaki üç yıla göre hesap hak kaybı doğurur | m. 231/8 |
| Denetimli serbestlik | Bir yıldan fazla olmamak üzere: meslek edindirme eğitimi, gözetim altında ücret karşılığı çalıştırılma, belli yerlere gitme yasağı ya da takdir edilecek başka bir yükümlülük | m. 231 |
| Cezanın niteliği | Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreliyse seçenek yaptırıma çevrilemez | m. 231/7 |
| Süre iyi geçerse | Hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer; kişi hükümlü sayılmaz | m. 231 |
| Kasten yeni suç ya da yükümlülük ihlali | Mahkeme hükmü açıklar; kanun mahkûmiyetin kesinleşmesini aramaz. Taksirli suçlar kural olarak HAGB’yi bozmaz | m. 231/11 |
| Mahkemenin yeni yetkisi | Yükümlülüğünü yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, koşulları varsa ertelemeye ya da seçenek yaptırıma çevirmeye karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir | 7589 s.K. ile |
| Diğer sonuçlar | Denetim süresi içinde kasıtlı suç nedeniyle bir daha HAGB verilemez; dava zamanaşımı durur | m. 231/8 |
| Kanun yolu | CMK m. 272/3 saklı kalmak üzere istinaf; süre gerekçeli kararın tebliğinden iki hafta. BAM kararlarında m. 286 uygulanır; ilk derece sıfatıyla BAM ya da Yargıtay vermişse temyiz açıktır. İnceleme usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönündendir | m. 231/5 |
En Kritik Yenilik: İstinaf Yolu
Eski rejimde HAGB kararına yalnızca itiraz edilebiliyor ve esaslı bir denetim yapılamıyordu; Anayasa Mahkemesi bu sistemi hak ihlallerine yol açtığı gerekçesiyle iptal etmişti. Bugün, CMK m. 272/3 hükümleri saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf (bölge adliye mahkemesi) yoluna başvurulabilir; süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesince verilen kararlar hakkında CMK m. 286 hükümleri uygulanır. Karar, ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu açıktır. İstinaf ve temyizde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir. Ayrıca müsadere hükümleri, HAGB kararından bağımsız olarak uygulanır (m. 231/5).
HAGB Sanık İçin Her Zaman Avantajlı mı?
Çoğu durumda evet; ancak beraat beklenen bir dosyada HAGB, mahkûmiyet hükmünün kurulması anlamına gelir ve hukuk davalarında (tazminat, disiplin, güvenlik soruşturması bağlamlarında) aleyhe değerlendirme riski doğurabilir. Bu nedenle beraat ihtimali güçlü dosyalarda karara karşı istinafa gitmek ve beraat talep etmek gerekebilir. Karar tebliğinden sonraki iki haftalık süre bu yüzden dikkatle takip edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. Adli sicile işlenmez; işyeri başvurularında istenen standart belgede yer almaz. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece istenmesi hâlinde kullanılabilir.
Denetim süresini olaysız geçirdim; ne yapmalıyım?
Sürenin sonunda mahkemece düşme kararı verilir. Verilmediyse dosyanın bulunduğu mahkemeye dilekçeyle başvurarak düşme kararının kurulmasını isteyebilirsiniz.
Denetim süresinde taksirli suç işlersem hüküm açıklanır mı?
Hayır; hükmün açıklanmasına yol açan yeni suç, kasıtlı olmalıdır. Taksirli suçlar (örneğin trafik kazası) kural olarak HAGB’yi bozmaz.
Denetim süresi çocuklarda üç yıl mı?
Hayır. Yürürlükteki CMK m. 231/8 “sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur” demektedir; metinde çocuk-yetişkin ayrımı yoktur. Eski kaynaklardaki üç yıllık süreye göre hesap yapmak hak kaybına yol açar.
Yeni suç işledim; hüküm doğrudan açıklanır mı, mahkemenin takdiri var mı?
Mahkeme hükmü açıklar; ancak yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, koşulları varsa ertelemeye veya seçenek yaptırımlara çevirmeye karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Bu, 7589 sayılı Kanunla getirilen ve savunma bakımından en değerli yeniliktir.
Daha önce verilen HAGB kararım var; hangi rejime tabiyim?
Kurumun iki kırılma noktası vardır: 7499 sayılı Kanun (yürürlük 1 Haziran 2024) ve 7589 sayılı Kanun (16 Temmuz 2026). Eski tarihli kararlar verildikleri dönemin usulüne tabidir; hangi hükmün uygulanacağı, karar tarihi ile geçiş hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. Aynı kanunla değişen diğer hükümler için 12. Yargı Paketi: 7589 sayılı Kanunla değişen her şey yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın koşullarına göre HAGB mi, istinaf mı sorusunun cevabı değişebilir. Karar tebliğinden itibaren süreler kısa olduğundan, gerekçeli kararın tebliğ tarihi ve başvuru süresi dosyada ayrıca takip edilmelidir.
Dayanak Mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231 — 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14. fıkralar 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle değiştirilmiştir
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 272/3 — istinaf edilemeyecek kararlar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 286 — bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 17 — kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.17
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.272
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.286
- 7589 sayılı Kanun m.15
Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 19.08.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr