İkinci Defa Mükerrir İsen ne Olur?
Ceza Hukukunda “tekerrür” (mükerrirlik), daha önce işlediği bir suçtan dolayı kesinleşmiş hapis veya adli para cezasına mahkum edilen bir kişinin, kanunda öngörülen belirli süreler içerisinde yeniden suç işlemesi durumudur. Tekerrür hükümleri, kişinin suç işlemekteki ısrarcı tavrını cezalandırmayı ve toplum güvenliğini sağlamayı amaçlar. Ancak ceza infaz sistemimizde “İkinci Defa Mükerrir” olmak (yani mükerrirliğin mükerriri olmak), fail açısından son derece ağır sonuçlar doğurmaktadır. Büromuza sıkça sorulan “İkinci kez mükerrir olursam ne kadar yatarım?” sorusunun hukuki cevabını 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİHK) çerçevesinde inceliyoruz.
Kısa Cevap
Tekerrür (mükerrirlik), önceki bir suçtan verilen ceza kesinleştikten sonra, kanunda belirlenen süreler içinde (önceki ceza 5 yıldan fazla hapis ise 5 yıl, 5 yıl veya daha az ise 3 yıl içinde) kasten yeni bir suç işlenmesi hâlidir; taksirli suçlar tekerrür oluşturmaz. Kişi ilk kez mükerrir olduğunda “mükerrirlere özgü infaz rejimi” uygulanır; bu süreler içinde tekrar mükerrir olunması (ikinci defa mükerrirlik) ise infaz koşullarını daha da ağırlaştıran bir rejime tabidir.
1. Birinci Tekerrür ve İnfaz Rejimi (TCK m. 58)
Öncelikle temel tekerrür kavramını anlamak gerekir. Daha önce işlenen bir suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra, yeni bir suç işlenirse fail “mükerrir” kabul edilir. Ancak bu durumun süre şartları vardır: Önceki ceza 5 yıldan fazla hapis ise cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde; 5 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise infaz tarihinden itibaren 3 yıl içinde yeni suç işlenmelidir. (Ayrıca, önceki mahkumiyetin kasten işlenmiş bir suça ait olması kuraldır; taksirli suçlar kasten işlenen suçlara tekerrür teşkil etmez).
Kişi birinci defa mükerrir olduğunda, cezasının infazı “mükerrirlere özgü infaz rejimine” göre yapılır. Bunun fail açısından en temel iki olumsuz sonucu şudur:
- Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Oranının Yükselmesi: Normal şartlarda bir cezanın koşullu salıverilme oranı 1/2 (bazı suçlarda 2/3) iken, mükerrir olan mahkumlarda bu oran kural olarak daha yüksektir. Mükerrir kişi, cezasının daha büyük bir kısmını kapalı veya açık cezaevinde geçirmek zorundadır.
- Denetimli Serbestlik Süresi: Cezanın infazı tamamlandıktan sonra, mükerrir hakkında denetimli serbestlik tedbiri (imza atma, belirli yerlere gitmeme vb.) uygulanmasına karar verilir.
2. İkinci Defa Mükerrir Olmak Ne Demektir?
İkinci defa mükerrirlik (İkinci Tekerrür); kişinin birinci tekerrür şartlarını taşıyarak bir suç işlemesi ve bu suçun kesinleşmesi sonrasında (yani halihazırda mükerrir iken), tekerrür süreleri içerisinde üçüncü bir suç daha işlemesi anlamına gelir. Hukuk dilinde buna “mükerrirliğin mükerriri” denmektedir. Mahkeme, failin sabıka kaydını (adli sicil belgesini) incelediğinde önceki suçun zaten tekerrür koşullarında işlendiğini görürse, yeni verilecek cezada “ikinci defa mükerrir” şerhini düşer.
3. İkinci Defa Mükerrir Olmanın AĞIR Sonucu: Koşullu Salıverilme Yasağı
İnfaz hukukumuzdaki en katı kurallardan biri 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 108/3. maddesinde düzenlenmiştir. Madde hükmü son derece açıktır: “İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.” (Son cümle 4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun m. 14 ile eklenmiştir.)
Bu hüküm 04.06.2025 tarihinde değiştirilmiştir. Önceki metin ikinci kez mükerrir olanın koşullu salıverilmeden yararlanamayacağını, yani cezanın tamamını çekeceğini öngörüyordu; yürürlükteki metne göre ise süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür (3/4). Böylece açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlikten faydalanma gibi hiçbir avantaj, ikinci defa mükerrirler için geçerli değildir. Örneğin mahkeme 3 yıl hapis cezası verdiyse, kişi tam 3 yıl (1095 gün) boyunca cezaevinde kalacaktır. Bu cezanın infazı kesintisiz olarak kapalı ceza infaz kurumunda gerçekleştirilir.
| Durum | Tekerrüre esas alınır mı? |
|---|---|
| Kasten işlenmiş suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet, süre içinde yeni suç | Evet |
| Taksirli suç | Hayır — kasten işlenen suça tekerrür teşkil etmez |
| 18 yaşını doldurmadan işlenen suç | Hayır |
| Yabancı ülke mahkemesinden verilen mahkûmiyet | Hayır — özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe |
| Önceki kararda TCK m. 58 uygulanmamış ya da unutulmuş | Hayır — yalnızca adli sicil kaydına bakılarak ikinci defa mükerrir sayılamaz; önceki kararda mükerrirliğin açıkça tespit ve ilan edilmiş olması gerekir |
Yargıtay Uygulamaları ve İstisnai Durumlar
Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve ilgili Ceza Daireleri, ikinci tekerrür şerhinin karara yazılabilmesi için önceki mahkumiyet kararında failin “mükerrir” olduğunun mahkemece açıkça tespit ve ilan edilmiş olması gerektiğini belirtmektedir. Eğer önceki kararda hakimi tekerrür hükümlerini (TCK m.58) uygulamayı unutmuşsa veya uygulamamışsa, sadece adli sicil kaydına bakılarak kişi ikinci defa mükerrir sayılamaz.
Ayrıca, failin 18 yaşını doldurmadan (çocuk yaşta) işlediği suçlar tekerrüre esas alınamaz. Yine, yabancı ülke mahkemelerinden verilen mahkumiyetler (özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe) Türk mahkemelerindeki tekerrür uygulamasına dahil edilmez.
Sonuç ve Uyarı
İkinci defa mükerrir olmak, kişinin özgürlük hakkını en uzun süre kısıtlayan ve hapis cezasının “tamamının” kapalı kurumda çekilmesine neden olan çok ağır bir hukuki yaptırımdır. Hakkınızda devam eden ceza davalarında adli sicil kaydınızın (sabıkanızın) hukuki açıdan incelenmesi, zamanaşımı veya tekerrür sürelerinin dolup dolmadığının mahkemeye doğru şekilde bildirilmesi yıllar sürecek hapis cezalarının önüne geçebilir. Sabıka kaydınızda tekerrüre esas olabilecek kayıtlar varsa, ceza davanızın bir avukat aracılığıyla takip edilmesi önem taşır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Tekerrür için hangi süreler içinde yeniden suç işlenmiş olmalıdır?
Önceki ceza beş yıldan fazla hapis ise infaz tarihinden itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise üç yıl içinde yeni bir suç işlenmesi gerekir.
Taksirli suçlar tekerrür oluşturur mu?
Kural olarak hayır. Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki mahkûmiyetin kasten işlenmiş bir suça ilişkin olması aranır; taksirli suçlar kasten işlenen suçlara tekerrür teşkil etmez.
Yurt dışındaki mahkûmiyetim tekerrüre esas alınır mı?
Özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe, yabancı ülke mahkemelerinden verilen mahkûmiyetler Türk mahkemelerindeki tekerrür uygulamasına dahil edilmez.
Büro İletişim:
Mevlana Mah. Issıkgöl Cad. No: 99, Kat: 1 D: 23, 41400 Gebze/Kocaeli
Telefon: +90 534 545 23 32
E-Posta: iletisim@serafettinkaya.av.tr
Yararlanılan Mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.58
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.108
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarına göre değerlendirilir.
Yayın tarihi: 22.02.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr