İdari Yargıda Tek Hâkim Sınırı 486.000 TL’ye Çıktı

İdare mahkemesine açtığınız davanın üç hâkimli bir kurulda mı yoksa tek hâkim tarafından mı görüleceği, ilk bakışta teknik bir ayrıntı gibi durur. Oysa bu ayrım, kararınızın hangi kanun yolundan geçeceğini de belirler — çünkü tek hâkimle görülen davalarda istinaf sonrası temyiz yolu kapalıdır. 12. Yargı Paketi bu sınırı yirmi kata yakın artırdı ve parasal değerine bakılmaksızın tek hâkimle görülecek beş yeni dava grubu ekledi. Bu yazıda yeni düzeni ve sonuçlarını açıklıyoruz.

Kısa Cevap

İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle çözülecek davaların parasal sınırı 25.000 TL’den 486.000 TL’ye yükseltildi. 7589 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yeniden yazılan 2576 sayılı Kanunun 7. maddesi ayrıca, parasal değerine bakılmaksızın tek hâkimle görülecek beş yeni dava grubu saydı: öğrenci disiplin cezaları, kamu görevlisinin geçici görevlendirme-yolluk-lojman-izin işlemleri, uyarma cezaları, meslek kuruluşu disiplin cezaları ve 65 yaş aylığı uyuşmazlıkları. Düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar kapsam dışıdır. Değişiklik yürürlükten sonra açılan davalara uygulanır (geçici m. 1/2).

Eski ve Yeni Düzenin Karşılaştırması

Eski m. 7 iki fıkradan ibaretti: uyuşmazlık miktarı 25.000 TL‘yi aşmayan, konusu belli parayı içeren idari işlemlere karşı iptal davaları ile tam yargı davaları idare mahkemesi hâkimlerinden biri tarafından; aynı sınırı aşmayan vergi uyuşmazlıkları da vergi mahkemesi hâkimlerinden biri tarafından çözülürdü.

Yeni birinci fıkra, düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç olmak üzere altı bentlik bir liste getiriyor:

Vergi mahkemeleri bakımından da sınır 25.000 TL’den 486.000 TL’ye yükseltildi.

En Kritik Ayrım: Hangi Davalar Kapsam Dışında?

Yeni düzenlemede üç ayrı istisna dikkat gerektirir; bunlar tek hâkim rejiminin sınırını çizer.

1. Düzenleyici işlemler. Fıkranın girişindeki “Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç” kaydı, listenin tamamı için geçerlidir. Yönetmelik, tebliğ, genelge gibi düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar — parasal değeri ne olursa olsun — kurul hâlinde görülür.

2. Öğrencinin okulla ilişkisini kesen cezalar. (b) bendinde uzaklaştırma ve ilişik kesme sonucunu doğuran disiplin cezaları kapsam dışı bırakılmıştır. Kanun koyucu, öğrencinin eğitim hakkını doğrudan etkileyen kararları kurul denetimine bırakmıştır.

3. Mesleki faaliyeti engelleyen disiplin cezaları. (e) bendinde, meslek kuruluşlarının verdiği disiplin cezalarından mesleki faaliyeti geçici veya sürekli olarak engelleyenler hariç tutulmuştur. Bir avukatın, doktorun veya mühendisin meslekten men veya işten çıkarma cezası bu kapsamdadır ve kurul hâlinde görülür.

Bu üç istisnanın ortak mantığı şudur: kişinin statüsünü veya mesleki varlığını kalıcı biçimde etkileyen kararlar tek hâkime bırakılmamıştır.

Neden Önemli? Kanun Yoluna Etkisi

Tek hâkim–kurul ayrımı yalnızca yargılamanın yapısını değil, kanun yolunu da belirler. Aynı pakette İYUK m. 46’ya eklenen ikinci fıkra, bölge idare mahkemesinin kaldırma üzerine yeniden verdiği kararları temyize açtı; ancak (a) bendinde idare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davaları bu imkânın dışında bıraktı.

Sonuç şudur: tek hâkim kapsamının genişlemesi, istinaf sonrası temyiz yolunun kapalı olduğu dava kümesini de genişletir. 486.000 TL’nin altındaki bir tam yargı davasında bölge idare mahkemesi istinafı kabul edip yeniden karar verse bile temyiz yoluna gidilemeyecektir.

Bu nedenle dava değerinin belirlenmesi, yalnızca harç bakımından değil, kanun yolu bakımından da stratejik bir konudur.

Dava Değeri Nasıl Belirlenir?

(a) bendi “konusu dört yüz seksen altı bin Türk Lirasını aşmayan” ifadesini kullanır. Buradaki ölçüt davanın konusunu oluşturan miktardır.

• Tam yargı davasında talep edilen tazminat tutarı,
• Konusu belli parayı içeren iptal davasında işlemin konusunu oluşturan parasal değer,
• Vergi davalarında uyuşmazlık konusu vergi, ceza ve fer’ilerin toplam tutarı

esas alınır.

Konusu belli bir parayı içermeyen iptal davaları (a) bendi kapsamına girmez; bunlar (b)–(f) bentlerinden birine girmiyorsa kurul hâlinde görülür.

Hangi Davalara Uygulanacak?

Geçici madde 1’in ikinci fıkrası açıktır:

2576 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalar bakımından uygulanır.

Belirleyici olan dava tarihidir. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış davalar, açıldıkları tarihteki düzene göre görülmeye devam eder; bu davalar kurul hâlinde açılmışsa kurulda kalır.

Bu, önümüzdeki dönemde aynı mahkemede iki farklı yapılanmanın paralel yürüyeceği anlamına gelir.

Dava Dağılımı Nasıl Yapılır?

Maddenin üçüncü fıkrası korunmuştur: bu tür davaların hâkimler arasındaki dağılımına ilişkin esaslar, işlerde denge sağlanacak biçimde mahkeme başkanı tarafından önceden tespit edilir.

“Önceden tespit” ifadesi, doğal hâkim ilkesinin bir gereğidir: hangi hâkimin hangi dosyaya bakacağı, dosya geldikten sonra değil, önceden belirlenmiş ölçütlere göre saptanır.

Uygulamada Ne Yapmalı?

Dava açmadan önce hangi rejime gireceğinizi hesaplayın. Talep tutarı 486.000 TL sınırının hemen altında veya üstündeyse, bu tek başına kanun yolunun açık olup olmayacağını belirleyecektir.

İstisnaları gözden geçirin. Öğrenci disiplin cezasında verilen ceza uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucu doğuruyorsa, meslek kuruluşu cezası mesleki faaliyeti engelliyorsa dava kurul hâlinde görülür.

Düzenleyici işlem–bireysel işlem ayrımını doğru kurun. Bir yönetmelik hükmü ile ona dayanılarak tesis edilen bireysel işlem birlikte dava ediliyorsa, düzenleyici işlem yönünden dava kurul hâlinde görülecektir.

Dava tarihini not edin. 31 Temmuz 2026 öncesi açılan davalarda eski düzen sürer.

Anayasa Mahkemesi Ne Diyor?

• AYM, E.2024/189, K.2025/83, T. 27.03.2025: Danıştayın iş yükünün hafifletilmesi ve belirli bir önem derecesine sahip olmayan davaların makul sürede görülmesini sağlayacak tedbirlerin alınmasının, anayasal sınırlar içinde kalmak şartıyla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğu belirtilmiştir. Aynı kararda, bu takdir yetkisinin hükmün denetlenmesini talep etme hakkını ölçüsüz biçimde sınırlayamayacağı da vurgulanmıştır.
• AYM, E.2026/49, K.2026/48, T. 26.02.2026: Denetimden geçmemiş kararların kesin sayılmasının adil yargılanma hakkı bakımından sorun oluşturabileceği ortaya konmuştur.

Sık Sorulan Sorular

Davam tek hâkimle mi görülecek?
Konusu 486.000 TL’yi aşmayan iptal ve tam yargı davaları ile maddede sayılan beş dava grubu tek hâkimle görülür. Düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar bu kapsamın dışındadır.

Öğrenciyim, disiplin cezası aldım. Davam nasıl görülecek?
Ceza uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucu doğurmuyorsa tek hâkimle görülür. Uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucu doğuran cezalarda dava kurul hâlinde görülür.

Meslek odamın verdiği disiplin cezasına dava açacağım; hangi rejim uygulanır?
Ceza mesleki faaliyetinizi geçici veya sürekli olarak engellemiyorsa tek hâkimle görülür. Engelliyorsa kurul hâlinde görülür.

Bu değişiklik derdest davamı etkiler mi?
Hayır. Geçici m. 1/2 uyarınca değişiklik yalnızca 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalara uygulanır.

Tek hâkimle görülen davada temyiz yolu var mı?
İYUK m. 46/2-a uyarınca, tek hâkimle görülen davalarda bölge idare mahkemesi kaldırma üzerine yeniden karar vermiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamaz.

İdari Yargıda Paketin Getirdiği Diğer Değişiklikler

Tek hâkim düzenlemesi, 12. Yargı Paketinin idari yargıya ilişkin üç maddesinden biridir. Diğer ikisi doğrudan kanun yollarını ilgilendirir:

• İstinafta kaldırma-gönderme sebepleri kapalı listeye bağlandı. Bölge idare mahkemesi artık yalnızca yedi hâlde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderebilecek; ayrıca kararın sonucu doğru olmakla birlikte gerekçesi hatalıysa gerekçeyi değiştirerek başvuruyu reddedebilecek.
• Kaldırma sonrası yeniden verilen kararlar temyize açıldı. İYUK m. 46’ya eklenen ikinci fıkra, bölge idare mahkemesinin ilk elden kurduğu hükümleri otuz gün içinde Danıştay denetimine açtı — ancak tek hâkimle görülen davalar bu imkânın dışında bırakıldı.

Bu üç değişiklik birlikte okunduğunda, tek hâkim sınırının yükseltilmesinin salt bir iş dağılımı düzenlemesi olmadığı, kanun yolu mimarisini de doğrudan etkilediği görülür.

Sonuç

Tek hâkim sınırının 25.000 TL’den 486.000 TL’ye çıkarılması, idari yargıda iş yükünün dağılımını köklü biçimde değiştiren bir düzenlemedir. Kanun koyucu, parasal sınırın yanına niteliğe dayalı beş yeni kategori ekleyerek kapsamı daha da genişletmiş; buna karşılık kişinin statüsünü kalıcı olarak etkileyen kararları kurul denetiminde bırakmıştır.

Dava açmayı planlıyorsanız bugün atılabilecek en kritik adım, talebinizin parasal değerinin hangi rejime girdiğini ve bunun kanun yoluna etkisini baştan hesaplamaktır; tek hâkim rejimi, istinaf sonrası temyiz imkânını da ortadan kaldırır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

• 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m. 5, 6, 7
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 45, 46 — istinaf ve temyiz
• 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
• 7589 sayılı Kanun m. 4 ve geçici m. 1/2 (RG 31.07.2026, S. 33326)
• AYM, E.2024/189, K.2025/83, T. 27.03.2025
• AYM, E.2026/49, K.2026/48, T. 26.02.2026

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir. Davanın hangi rejime tabi olacağı talebin konusuna ve tarihine göre değişeceğinden, değerlendirmenin dosya üzerinden yapılması gerekir.

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• 2576 sayılı Kanun m.7
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.45
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.46
• 7589 sayılı Kanun m.1
• 7589 sayılı Kanun m.4
• Anayasa Mahkemesi, E.2024/189, K.2025/83, T. 27.03.2025

Yayın tarihi: 31.07.2026 · Son güncelleme: 31.07.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr