Cinsel Saldırı Suçu (TCK m. 102)
Cinsel saldırı suçu tek bir suç değil, aynı madde içinde üç ayrı ağırlık kademesi barındıran bir yapıdır: sarkıntılık düzeyinde kalan fiil, basit cinsel saldırı ve vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle işlenen nitelikli hâl. Cezalar bu kademeler arasında iki yıldan başlayıp on iki yılın üzerine çıkar; dolayısıyla dosyanın kaderini belirleyen asıl mesele, fiilin hangi kademeye girdiğidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu ayrımın ölçütlerini son yıllarda ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur. Bu yazıda kademeleri, ayrım ölçütlerini ve teşebbüs tartışmasını açıklıyoruz.
Kısa Cevap
TCK m. 102/1’e göre cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur; bu fiil eşe karşı işlenmişse soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Suçun mağduru on sekiz yaşını tamamlamış olmalıdır; küçüklere karşı işlenen fiiller TCK m. 103’teki çocukların cinsel istismarı suçunu oluşturur. Failin ve mağdurun cinsiyeti ile medenî hâli önemli değildir. Nitelikli hâllerde (m. 102/3) cezalar yarı oranında artırılır; suç sonucu mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.
Üç Kademe
Sarkıntılık (m. 102/1, ikinci cümle). Daha az cezayı gerektiren nitelikli hâldir. Yargıtay’ın tanımıyla; bir kimseye karşı cinsel arzuları tatmin amacıyla işlenen, vücut dokunulmazlığını ihlâl eden, cinsel saldırı yoğunluğuna ulaşmayan, devamlılık göstermeyen ani ve kesintili davranış veya davranışlardır.
Basit cinsel saldırı (m. 102/1, birinci cümle). Bedensel temas içeren, sarkıntılığı aşan ancak vücuda organ veya sair cisim sokma boyutuna ulaşmayan cinsel davranışlardır. Yoğunluk, etki ve süreklilik burada belirleyicidir.
Nitelikli cinsel saldırı (m. 102/2). Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesidir. Suçun temel şeklinin aksine, bu nitelikli hâlin oluşması için failin cinsel arzularını tatmin amacıyla hareket etmesi şart değildir; madde “sair bir cisim” ibaresine yer vermiştir.
Ayrıca 6545 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra mağdurun beden veya ruh sağlığının bozulması artık ayrı bir ağırlaştırıcı sebep olarak düzenlenmemiştir; ancak bu durum temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesinde dikkate alınır.
En Kritik Ayrım: Sarkıntılık mı, Basit Cinsel Saldırı mı?
Ceza Genel Kurulu ayrımı iki ölçüte bağlar: süreklilik ve yoğunluk.
Ani, kısa süreli, kesintili ve fail tarafından kendiliğinden sonlandırılan davranışlar sarkıntılıktır. Buna karşılık davranış devamlılık gösteriyor, ısrarla sürdürülüyor veya belirli bir yoğunluk ve ağırlığa ulaşıyorsa basit cinsel saldırı söz konusudur. Birbirini takip ederek mağdurun vücudunun birçok değişik bölgesine dokunma eylemleri ani ve kesintili sayılamaz.
Kurul, sınırı somutlaştırmak için örnekler de vermiştir. Sarkıntılık sayılan davranışlara örnek olarak failin mağdurun kalçasına dokunup kaçması, cinsel amaçla yanağından öpmesi veya göğsüne dokunması gösterilmiştir. Sarkıntılığı aşan davranışlara örnek olarak ise önce yanağını öpüp sonra vücudunu okşayarak kucağına oturtma ya da mağdurun vücudunun çeşitli yerlerini okşama gibi süreklilik gösteren fiiller sayılmıştır.
Buradaki “süreklilik” mutlaka uzun bir zamana yayılma anlamına gelmez; önemli olan davranışın yoğunluğu, etkisi ve devam süresidir. Bu değerlendirme her somut olayda ayrıca yapılır.
Temas Yoksa Cinsel Taciz
5237 sayılı Kanun’da sarkıntılığın m. 102 ve 103 içinde düzenlenmesinin doğrudan bir sonucu vardır: bu suçun bedensel temasla işlenmesi zorunludur. Bu yönüyle 765 sayılı Kanun dönemindeki sarkıntılıktan ayrılır.
Bedensel temas içermeyen davranışlar — cinsel organ gösterme, öpücük atma, laf atma gibi — TCK m. 105’teki cinsel taciz suçunu oluşturur. Cinsel saldırı ile cinsel taciz arasındaki ayırım ölçütü fiziksel temastır; kanun gerekçesinde de bu açıkça belirtilmiştir.
Teşebbüs: Nitelikli Hâle Ne Zaman Teşebbüs Edilmiş Sayılır?
Nitelikli cinsel saldırı suçuna teşebbüs mümkündür; ancak Yargıtay bunun sınırını dar çizmektedir. Belirleyici olan failin sözle açıkladığı kastı değil, dış dünyaya yansıyan davranışlarıdır.
Ceza Genel Kurulu’na göre, failin başlangıçtaki teklifinin veya tehdidinin nitelikli cinsel saldırıya yönelik olduğu açıkça anlaşılsa dahi, TCK m. 35’in metni ve gerekçesi icraya başlama ölçütünü kastından ziyade davranışlara bağlamıştır. Cinsel ilişkiye zorlamak amacıyla öldürmekle tehdit etmek, tek başına nitelikli cinsel saldırının icra hareketi sayılmaz. Failin amacı ve davranışları vücuda organ veya sair cisim sokmaksızın cinsel duyguları tatmine yönelikse fiil basit cinsel saldırı; davranışlar bu yöne yönelmiş olmakla birlikte elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamışsa nitelikli cinsel saldırıya teşebbüs söz konusu olur.
Şikâyet ve Nitelikli Hâller
Şikâyet. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık, mağdurun şikâyetine bağlıdır. Nitelikli hâl (m. 102/2) kural olarak resen soruşturulur; ancak eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Nitelikli hâller (m. 102/3). Suçun; beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı, kamu görevinin, vesayet veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak, üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içindeki kişiye karşı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş, evlat edinen veya evlatlık tarafından, silahla veya birden fazla kişi tarafından birlikte, insanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamların sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle işlenmesi hâlinde cezalar yarı oranında artırılır.
Ağırlaşan sonuçlar. Cinsel saldırı için başvurulan cebir ve şiddet kasten yaralama suçunun ağır neticelerine yol açmışsa ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır. Cebir ve tehdidin boyutu ayrıca tehdit suçu bakımından da değerlendirilebilir. Mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.
| Nitelikli hâl | Kapsam |
|---|---|
| Savunamayacak durumdaki kişiye karşı | Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan mağdur |
| Nüfuzun kötüye kullanılması | Kamu görevinin, vesayet veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz |
| Hısımlık ilişkisi | Üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı |
| Aile içi konum | Üvey baba, üvey ana, üvey kardeş, evlat edinen veya evlatlık |
| Silahla veya birlikte | Silahla ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi |
| Toplu yaşama ortamı | İnsanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamların sağladığı kolaylıktan yararlanma |
Bu hâllerin varlığı hâlinde cezalar yarı oranında artırılır.
Yargıtay Ne Diyor?
Ani ve kesintili temas sarkıntılıktır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/418, K. 2023/248, T. 03.05.2023 kararına konu olayda fail, takip ettiği mağdurenin bindiği asansörde arkada durarak cinsel organını kalçasına temas ettirmiştir. Kurul, bu eylemin ani, kesintili ve belli bir yoğunluk veya ağırlığa ulaşmadığını değerlendirerek sarkıntılık düzeyini aşmadığına ve m. 102/1’in ikinci cümlesi kapsamında kaldığına oybirliğiyle karar vermiştir. Aynı kararda, mağdurenin ruh sağlığının bozulmuş olması artık ayrı bir ağırlaştırıcı sebep olmasa da temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesini gerektirdiği belirtilmiştir.
Israrla sürdürülen davranış sarkıntılığı aşar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/109, K. 2023/301, T. 24.05.2023 kararında sarkıntılık kavramının tarihsel gelişimini ve öğretideki tanımlarını ayrıntılı biçimde inceledikten sonra ölçütü şöyle belirlemiştir: sarkıntılık, devamlılık göstermeyen ani ve kesintili davranış veya davranışlardır. Somut olayda fail, yolda karşılaştığı mağdureye sarılmış, omzuna elini atmış, yol boyunca, okul bahçesinde, koridorda ve sınıfta birden fazla kez yüzünün çeşitli yerlerinden öpmüş ve ancak mağdurenin kaçmasıyla eylemine son vermiştir. Kurul, bu davranışların ani nitelikte olmayıp süreklilik gösterdiğini ve ısrarla sürdürüldüğünü belirterek fiilin sarkıntılık düzeyini aştığına oybirliğiyle karar vermiştir.
Tehdit tek başına nitelikli hâlin icra hareketi değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/546, K. 2024/118, T. 13.03.2024 kararına konu olayda fail, katılanı zorla öpmüş, odasının anahtarını ve telefonunu alarak tüm kapıları kilitlemiş ve bıçak göstererek cinsel ilişkiye zorlamak amacıyla ölümle tehdit etmiştir; katılan balkondan atlayarak ağır biçimde yaralanmıştır. Kurul, tehdidin nitelikli cinsel saldırının icra hareketi sayılamayacağını, icraya başlamanın failin kastından ziyade dış dünyaya yansıyan davranışlarına göre belirleneceğini ve aksi kabulün şüpheden sanık yararlanır ilkesine aykırı düşeceğini belirterek eylemin basit cinsel saldırı suçunu oluşturduğuna karar vermiştir. Karar oyçokluğuyla verilmiş; yedi üye, eylemin nitelikli cinsel saldırıya teşebbüs sayılması gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- Fiilin süresini ve seyrini ortaya koyun. Ani ve kesintili mi, yoksa ısrarla sürdürülen bir davranış mı? Nitelendirme bu ayrıma bağlıdır.
- Temasın varlığını netleştirin. Bedensel temas yoksa fiil m. 102 değil, m. 105 kapsamındadır.
- Kamera ve iletişim kayıtlarını erken isteyin. Sürekliliğin ispatında bu kayıtlar belirleyicidir; hukuka aykırı elde edilen delillerin değerlendirme dışı bırakılacağı da unutulmamalıdır.
- Mağdurun yaşını belirleyin. On sekiz yaşını tamamlamamış mağdurlarda TCK m. 103 uygulanır ve ceza rejimi tamamen değişir.
- Teşebbüs iddiasını davranış üzerinden tartışın. Sözle ifade edilen kast, tek başına icraya başlama sayılmaz.
- Şikâyet süresini kontrol edin. Şikâyete bağlı hâllerde süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
- Nitelikli hâlleri ayrı ayrı denetleyin. Hısımlık, nüfuz ilişkisi, silah veya birlikte işlenme cezayı yarı oranında artırır.
- Sağlık raporlarını tamamlatın. Ruh sağlığındaki bozulma ağırlaştırıcı sebep olmasa da temel cezayı etkiler.
- Cebrin derecesini ayrıştırın. Kasten yaralamanın ağır neticeleri doğmuşsa ayrıca o suçtan sorumluluk gündeme gelir.
- Uzlaştırma beklentisine girmeyin. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Sık Sorulan Sorular
Sarkıntılık ile cinsel saldırı arasındaki fark nedir? Sarkıntılık ani, kesintili ve devamlılık göstermeyen davranışlardır; ısrarla sürdürülen ve yoğunlaşan davranışlar basit cinsel saldırı sayılır.
Dokunma olmadan cinsel saldırı suçu oluşur mu? Hayır. Bedensel temas yoksa fiil, koşulları varsa cinsel taciz suçunu oluşturur.
Cinsel saldırı şikâyete bağlı mıdır? Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık şikâyete bağlıdır. Nitelikli hâl resen soruşturulur; eşe karşı işlenmesi hâlinde şikâyet aranır.
Eşe karşı işlenen fiilde ne olur? Vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle işlenen fiil eşe karşı gerçekleşmişse soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.
Failin cinsiyeti önemli midir? Hayır. Failin ve mağdurun cinsiyeti ile medenî hâli suçun oluşumu bakımından önem taşımaz.
Cinsel ilişkiye zorlamak için tehdit etmek teşebbüs sayılır mı? Yargıtay, tehdidin tek başına nitelikli cinsel saldırının icra hareketi sayılamayacağını kabul etmektedir.
Mağdurun ruh sağlığının bozulması cezayı artırır mı? Ayrı bir ağırlaştırıcı sebep değildir; ancak temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesini gerektirir.
Sonuç
TCK m. 102, aynı madde içinde birbirinden çok farklı ceza sonuçları doğuran üç kademe barındırır ve savunmanın da iddianın da odaklandığı nokta neredeyse her zaman bu kademeler arasındaki sınırdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu sınırı iki kavramla çizmektedir: süreklilik ve yoğunluk. Ani, kısa süreli ve kesintili bir temas sarkıntılık sayılırken, ısrarla sürdürülen ve mağdurun vücudunun farklı bölgelerine yayılan davranışlar basit cinsel saldırıya dönüşür. Aynı içtihat, bedensel temas bulunmayan hâllerde maddenin hiç uygulanmayacağını ve fiilin cinsel taciz kapsamında kalacağını da netleştirmiştir. Nitelikli hâl bakımından ise ölçüt daha da katıdır: failin sözle ortaya koyduğu amaç ne olursa olsun, icraya başlama dış dünyaya yansıyan davranışlarla belirlenir; bu nedenle cinsel ilişkiye zorlamak için yöneltilen tehdit tek başına teşebbüs sayılmamaktadır. Bu ölçütler soyut değil, her somut olayın kendi koşullarında uygulanan değerlendirme araçlarıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.
Dayanak Mevzuat ve Kararlar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 102 — cinsel saldırı
- 5237 sayılı Kanun m. 103 — çocukların cinsel istismarı
- 5237 sayılı Kanun m. 105 — cinsel taciz
- 5237 sayılı Kanun m. 35 — suça teşebbüs
- 6545 sayılı Kanun m. 58 (28.06.2014) — TCK m. 102’de yapılan değişiklik
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/418, K. 2023/248, T. 03.05.2023
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/109, K. 2023/301, T. 24.05.2023
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/546, K. 2024/118, T. 13.03.2024
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Bu suç tipinde nitelendirme, fiilin süresi, yoğunluğu ve temasın varlığına göre değiştiğinden, dosyadaki tüm deliller incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.
Yayın tarihi: 19.08.2026 · Son güncelleme: 19.08.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr