E-Duruşmada Islak İmza Zorunluluğu Kalkıyor

Bürodan e-duruşmaya bağlandınız, beyanınızı yaptınız, duruşma bitti. Sonra tutanağı imzalamak için adliyeye gitmeniz gerektiği söylendi. Uzaktan duruşmanın kazandırdığı zaman, imza için yapılan yolculukta kayboldu. 12. Yargı Paketi bu çelişkiyi gideriyor: ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılanlar için ıslak imza zorunluluğu kalkıyor — altı işlem hariç. Bu yazıda yeni kuralı, istisnalarını ve ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklıyoruz.

Kısa Cevap

Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşmaya katılanlar hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. 7589 sayılı Kanunun 22. maddesiyle HMK m. 149’a eklenen dördüncü fıkra bunu öngörüyor. Ancak altı işlem istisna tutuldu: ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh olma. Bu işlemler bakımından ıslak imza aranmaya devam edecek. Düzenleme hemen yürürlüğe girmedi; yayımından üç ay sonra, 31 Ekim 2026’da uygulanmaya başlayacak. Bu süre, altyapının hazırlanması için tanınmıştır.

E-Duruşma Neyi Kapsıyor?

HMK m. 149, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma icrasını dört ayrı hâlde düzenler:

1. Taraf veya vekilin katılımı (m. 149/1) — talep üzerine, talep eden tarafın veya vekilinin bulunduğu yerden duruşmaya katılması ve usul işlemi yapabilmesi.
2. Tanık, bilirkişi veya uzmanın dinlenmesi (m. 149/2) — resen veya talep üzerine.
3. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde ilgililerin dinlenmesi (m. 149/3) — resen.
4. Duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılması (m. 149/4, yeni numaralandırmayla m. 149/5) — fiilî engel veya güvenlik sebebiyle.

Yeni fıkra, üçüncü fıkradan sonra eklenmiştir; diğer fıkralar buna göre teselsül etmiştir.

Sorun Neydi? Tutanağın İmzalanması

HMK m. 154, duruşma tutanağının içeriğini düzenler. Maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde sayılan işlemler, tutanağa geçirilir ve ilgilisince imzalanır. Bu işlemler şunlardır: ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh olma.

Uygulamadaki sorun, imza şartının e-duruşmaya katılan taraf veya vekil bakımından nasıl yerine getirileceğiydi. Fiziken duruşma salonunda bulunmayan kişinin tutanağı elle imzalaması, ya sonradan adliyeye gitmesini ya da tutanağın gönderilip iade edilmesini gerektiriyordu. Bu, e-duruşmanın sağladığı verimliliği önemli ölçüde ortadan kaldırıyordu.

Yeni Kural: İmza Aranmaz, Altı İşlem Hariç

Eklenen fıkra şudur:

Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, 154 üncü maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma hâlleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz.

Yapı şöyle özetlenebilir:

İstisna listesinin mantığı açıktır: bu altı işlem, tarafın maddi hakkı üzerinde doğrudan ve çoğu kez geri dönülemez sonuç doğurur. Feragat davayı sona erdirir ve kesin hüküm etkisi doğurur; kabul aynı şekilde; ikrar ise ispat hukukunda bağlayıcıdır. Kanun koyucu bu işlemlerde iradenin en güçlü biçimde belgelenmesini tercih etmiştir.

Pratikte Ne Değişecek?

E-duruşmaya katılan vekil, olağan bir tahkikat duruşmasında beyanda bulunup delil sunduğunda tutanağı imzalamak için adliyeye gitmek zorunda kalmayacak. Bu, özellikle başka şehirdeki mahkemelerde görülen dosyalarda somut zaman kazancı sağlar.

Buna karşılık sulh görüşmesinin yapılacağı, feragat veya kabul beyanının verileceği duruşmalarda fiziken hazır bulunma ihtiyacı sürecektir. Bu tür bir işlem planlanıyorsa e-duruşma tercihi baştan değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta daha vardır: istisna, işlemin e-duruşmada hiç yapılamayacağı anlamına gelmez; yalnızca elle atılan imzaya ilişkin hükümlerin bu işlemler bakımından uygulanmaya devam edeceğini belirtir. İmzanın nasıl temin edileceği uygulamada ve yönetmelikte şekillenecektir.

Neden Üç Ay Sonra Yürürlüğe Giriyor?

7589 sayılı Kanunun 26. maddesi, m. 22’yi yayımından üç ay sonra yürürlüğe giren maddeler arasında saymıştır. Aynı gruptaki diğer iki madde, vesayet altındaki kişiye ait malların elektronik satış portalında satışına ilişkin TMK m. 440 ve 444 değişiklikleridir.

Bu üç maddenin ortak yanı, bilişim altyapısı gerektirmesidir. HMK m. 149/5 uyarınca e-duruşmanın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir; üç aylık süre, yönetmeliğin uyarlanması ve UYAP tarafında gerekli düzenlemelerin yapılması için tanınmış görünmektedir.

Bu nedenle 31 Ekim 2026’ya kadar mevcut uygulama sürecektir.

Elektronik İmza ile İlişkisi

Yeni fıkra “elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz” demektedir; imzanın tümüyle ortadan kalktığını söylememektedir. Türk hukukunda güvenli elektronik imza, HMK m. 205/2 uyarınca elle atılan imza ile aynı ispat gücüne sahiptir.

Aynı paketle Noterlik Kanunu m. 55’te yapılan değişiklikte de noterin, mahkemeye göndereceği onaylı örneği güvenli elektronik imzayla imzalaması öngörülmüştür. Bu, kanun koyucunun adli işlemlerde elektronik imzaya yönelimini gösteren bir bütünlük taşır.

Uygulamada Ne Yapmalı?

Duruşmanın içeriğine göre katılım biçimini seçin. Sulh, feragat, kabul veya ikrar ihtimali bulunan bir duruşmada e-duruşma tercihi, imza sorunu nedeniyle işlemi zorlaştırabilir.

31 Ekim 2026 tarihini takvime alın. Bu tarihten önceki e-duruşmalarda mevcut imza uygulaması sürecektir.

Yönetmelik değişikliğini izleyin. E-duruşmanın usul ve esasları yönetmelikle belirlendiğinden, uygulamanın ayrıntıları oradan netleşecektir.

Talebi süresinde yapın. E-duruşmaya katılım, taraf veya vekil bakımından talebe bağlıdır (m. 149/1); talep, duruşma gününden makul süre önce sunulmalıdır.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Ne Diyor?

Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma, 2020 yılında 7251 sayılı Kanunla getirilmiş görece yeni bir kurumdur; imza rejimine ilişkin yeni fıkra ise 2026 tarihlidir. Bu nedenle doğrudan bu fıkraya ilişkin yerleşmiş içtihat bulunmamaktadır.

Kurumun anayasal çerçevesi bakımından:

• AYM, E.2024/189, K.2025/83, T. 27.03.2025: Davaların makul süre içinde ve daha az masrafla sonuçlandırılmasının anayasal meşru amaç oluşturduğu, ancak bu amaca ulaşmak için seçilen aracın hak arama özgürlüğüne orantısız sınırlama getirmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Sık Sorulan Sorular

E-duruşmaya katıldım; tutanağı imzalamam gerekecek mi?
31 Ekim 2026’dan itibaren, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh dışındaki işlemler bakımından elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.

Neden feragat ve kabulde imza aranıyor?
Bu işlemler tarafın maddi hakkı üzerinde doğrudan ve çoğu kez geri dönülemez sonuç doğurur. Kanun koyucu, iradenin en güçlü biçimde belgelenmesini tercih etmiştir.

Bu kural ne zaman uygulanmaya başlayacak?
7589 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca 22. madde, yayımından üç ay sonra — 31 Ekim 2026’da — yürürlüğe girecektir.

Ceza yargılamasında da geçerli mi?
Hayır. Düzenleme HMK m. 149’a eklenmiştir ve hukuk yargılamasına ilişkindir.

İstisna kapsamındaki bir işlemi e-duruşmada hiç yapamaz mıyım?
Fıkra, bu işlemlerin e-duruşmada yapılamayacağını söylemiyor; yalnızca elle atılan imzaya ilişkin hükümlerin bu altı işlem bakımından uygulanmaya devam edeceğini belirtiyor. İmzanın nasıl temin edileceği uygulamada ve yönetmelikte şekillenecektir. Pratikte, sulh veya feragat planlanan bir celsede fiziken hazır bulunmak en güvenli yoldur.

Tanık olarak e-duruşmaya katılırsam imza atmam gerekir mi?
Yeni fıkra, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında uygulanır. Yeminin edası ise istisna kapsamındadır; tanığın yemini bakımından imza rejimi korunmaktadır.

Paketin Yargılamayı Hızlandıran Diğer Düzenlemeleri

E-duruşmada imza kolaylığı, 12. Yargı Paketinin usul ekonomisine yönelik düzenlemelerinden yalnızca biridir. Aynı pakette şunlar da yer alır:

• Duruşmalar arasındaki süre üç ayı geçemeyecek. Zorunlu hâllerde hâkim gerekçe göstererek daha uzun süre verebilecek.
• Noter evrakı mahkemeye elektronik ortamda ve ücretsiz gönderilecek. Müzekkere cevabının beklenmesi, uzun duruşma aralıklarının en sık sebeplerindendir.
• Vesayette mal satışı elektronik satış portalına taşındı. Bu düzenleme de e-duruşma imza kuralıyla birlikte 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek.
• Gereksiz bilirkişi başvurusu disiplin fiili sayıldı. Hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurmak artık uyarma cezası gerektiriyor.

Bunların ortak amacı, dosyanın bekleme sürelerini kısaltmaktır; hiçbiri tek başına yeterli olmasa da birlikte bir yön oluşturur.

E-duruşmaya katılım talebimi mahkeme reddedebilir mi?
HMK m. 149/1 mahkemeye takdir yetkisi tanır: talep üzerine karar verilebileceği düzenlenmiştir. Ret hâlinde bu husus tek başına bağımsız bir kanun yoluna konu edilmez; hükümle birlikte ileri sürülür.

Tanık e-duruşmayla dinlenebilir mi?
Evet. HMK m. 149/2 uyarınca mahkeme resen veya talep üzerine tanığın, bilirkişinin ya da uzmanın ses ve görüntü nakli yoluyla bulunduğu yerden dinlenmesine karar verebilir. Yeminin edası ise imza rejimi bakımından istisna kapsamındadır.

Sonuç

E-duruşmada ıslak imza zorunluluğunun kaldırılması, uzaktan duruşmanın sağladığı verimliliği fiilen tüketen bir işlemi ortadan kaldırıyor. Düzenlemenin dengesi, tarafın hakkı üzerinde tasarruf niteliği taşıyan altı işlemi kapsam dışında bırakmasında görülüyor.

Bugün atılabilecek en kritik adım, duruşmanın gündemine göre katılım biçimini planlamaktır: sulh veya feragat ihtimali bulunan bir celsede e-duruşma tercihi, işlemi zorlaştırabilir. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 149 — ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrası
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 154 — tutanağın içeriği
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205 — güvenli elektronik imzanın ispat gücü
• 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 55 — noterlik evrakının elektronik ortamda gönderilmesi
• 7589 sayılı Kanun m. 22 ve m. 26 (RG 31.07.2026, S. 33326)
• AYM, E.2024/189, K.2025/83, T. 27.03.2025

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir. E-duruşmanın usul ve esasları yönetmelikle belirlendiğinden, uygulamanın ayrıntıları için yürürlükteki yönetmeliğe bakılması gerekir.

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• 1512 sayılı Kanun m.55
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.440
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.149
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.154
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.205
• 7589 sayılı Kanun m.22
• 7589 sayılı Kanun m.26

Yayın tarihi: 31.07.2026 · Son güncelleme: 31.07.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr