Ceza Davalarında Zamanaşımı: Dava ve Ceza Zamanaşımı Süreleri
⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa
- Dava zamanaşımı (m.66): en ağır cezası 5 yıla kadar hapis gerektiren suçlarda 8 yıl; 5-20 yıl arası hapiste 15 yıl; 20 yıldan çok süreli hapiste 20 yıl; müebbette 25, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl.
- Süre, suçun işlendiği günden; kesintisiz suçlarda kesintinin, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden başlar. Çocuk mağdurlara karşı bazı suçlarda mağdurun 18 yaşını doldurduğu günden başlar.
- Şüphelinin ifadeye çağrılması-sorgusu, iddianame düzenlenmesi, tutuklama ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilmede süre yeniden işler ancak toplam süre en fazla yarısı kadar uzar (m.67).
- Ceza zamanaşımı (m.68): kesinleşmiş ceza, süresi içinde infaz edilmezse düşer (5 yıla kadar hapiste 10 yıl; 5-20 yıl hapiste 20 yıl…).
- 12-15 yaş faillerde süreler yarısı, 15-18 yaşta üçte ikisi kadardır; bazı ağır suçlar (soykırım gibi) zamanaşımına uğramaz.
📑 İçindekiler — başlığa tıklayın
1. Dava Zamanaşımı Tablosu (TCK m.66) · 2. Kesilme ve Durma: Süre Nasıl Uzar? · 3. Ceza Zamanaşımı: Kesinleşen Ceza da Düşebilir · 4. Uygulamada Nelere Bakılır? · Sık Sorulan Sorular
Dava Zamanaşımı Tablosu (TCK m.66)
| Suçun kanundaki cezası | Dava zamanaşımı (m.66) | Kesilmeyle azami süre (m.67/4) |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | 45 yıl |
| Müebbet hapis | 25 yıl | 37 yıl 6 ay |
| 20 yıldan aşağı olmayan hapis | 20 yıl | 30 yıl |
| 5 yıldan çok, 20 yıldan az hapis | 15 yıl | 22 yıl 6 ay |
| 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 8 yıl | 12 yıl |
Sürenin belirlenmesinde suçun kanundaki ağırlaştırılmış hâli dahil üst sınırı esas alınır. Örneğin basit dolandırıcılıkta üst sınır 5 yıl olduğundan dava zamanaşımı 8 yıl; nitelikli hâllerde 15 yıldır. Süre dolduğunda mahkeme düşme kararı verir; bu, beraat değildir ancak yargılama sona erer.
Kesilme ve Durma: Süre Nasıl Uzar?
Zamanaşımı; şüphelinin ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, hakkında tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet hükmü kurulmasıyla kesilir (m.67/2). Her kesilmede süre sıfırdan başlar; ancak uzama, kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar olabilir — 8 yıllık zamanaşımı en çok 12 yıla, 15 yıllık 22,5 yıla uzar. Soruşturma izni gibi yasal engellerde ise zamanaşımı durur; engel kalkınca kaldığı yerden devam eder.
Ceza Zamanaşımı: Kesinleşen Ceza da Düşebilir
Hüküm kesinleştikten sonra infaz süresiz beklemez. Kesinleşen ceza, aşağıdaki süreler içinde infaz edilmezse düşer (m.68):
| Kesinleşen ceza | Ceza zamanaşımı |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 40 yıl |
| Müebbet hapis | 30 yıl |
| 20 yıldan uzun süreli hapis | 24 yıl |
| 5 yıldan çok, 20 yıla kadar hapis | 20 yıl |
| 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası | 10 yıl |
Süre, kararın kesinleştiği veya infazın kesintiye uğradığı günden işler; yakalama gibi infaz işlemleri süreyi keser. Uzun süre aranmayan hükümlülerde bu hesap, dosyanın kapanması sonucunu doğurabilir.
Uygulamada Nelere Bakılır?
- Şikayet süresi (6 ay) ile zamanaşımı karıştırılmamalıdır: şikayete bağlı suçlarda önce 6 aylık şikayet süresi, sonra genel zamanaşımı devrededir.
- Zamanaşımı resen gözetilir; taraflar ileri sürmese de mahkeme uygulamak zorundadır ve sanık zamanaşımından feragat edemez.
- Sürenin dolup dolmadığı; suç tarihi, kesici işlemlerin tarihleri ve nitelikli hâller üzerinden hesaplanır — dosyadaki tek bir ifade tutanağı sonucu değiştirebilir.
- Hukuk davası ayrıdır: aynı olaydan doğan tazminat, haksız fiil zamanaşımına (kural 2-10 yıl; suç oluşturan fiillerde uzamış ceza zamanaşımı) tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Olayın üzerinden 10 yıl geçti; artık dava açılamaz mı?
Suçun üst sınırına ve kesici işlemlere bağlıdır. Üst sınırı 5 yılı aşan suçlarda 15 yıllık süre henüz dolmamış olabilir; kesin cevap dosya hesabıyla verilir.
Zamanaşımıyla düşme, beraat gibi midir?
Değildir. Suçun işlenmediği tespit edilmiş olmaz; yalnızca cezalandırma imkânı ortadan kalkar. Bu fark, tazminat ve disiplin süreçlerinde önem taşıyabilir.
Adli para cezam 12 yıldır tahsil edilmedi; hâlâ ödenir mi?
Adli para cezaları 10 yıllık ceza zamanaşımına tabidir; kesici infaz işlemi yoksa düşmüş olabilir. İnfaz savcılığından dosya durumunu kontrol ettirin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.
İlgili İçerikler
- Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür mü?
- HAGB nedir? Güncel şartları ve istinaf yolu
- İnfaz hesabı nasıl yapılır?
- Adli sicil (sabıka) kaydı nasıl silinir?
Yararlanılan Mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.67
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.68
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.69
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73
Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 27.08.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr