Ceza Davalarında Zamanaşımı: Dava ve Ceza Zamanaşımı Süreleri

Ceza Davalarında Zamanaşımı: Dava ve Ceza Zamanaşımı Süreleri

ByAv. Şerafettin Kaya

⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa

  • Dava zamanaşımı (m.66): en ağır cezası 5 yıla kadar hapis gerektiren suçlarda 8 yıl; 5-20 yıl arası hapiste 15 yıl; 20 yıldan çok süreli hapiste 20 yıl; müebbette 25, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl.
  • Süre, suçun işlendiği günden; kesintisiz suçlarda kesintinin, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden başlar. Çocuk mağdurlara karşı bazı suçlarda mağdurun 18 yaşını doldurduğu günden başlar.
  • Şüphelinin ifadeye çağrılması-sorgusu, iddianame düzenlenmesi, tutuklama ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilmede süre yeniden işler ancak toplam süre en fazla yarısı kadar uzar (m.67).
  • Ceza zamanaşımı (m.68): kesinleşmiş ceza, süresi içinde infaz edilmezse düşer (5 yıla kadar hapiste 10 yıl; 5-20 yıl hapiste 20 yıl…).
  • 12-15 yaş faillerde süreler yarısı, 15-18 yaşta üçte ikisi kadardır; bazı ağır suçlar (soykırım gibi) zamanaşımına uğramaz.

Dava Zamanaşımı Tablosu (TCK m.66)

  • Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar: 30 yıl
  • Müebbet hapis gerektiren suçlar: 25 yıl
  • 20 yıldan aşağı olmayan hapis: 20 yıl
  • 5 yıldan çok, 20 yıldan az hapis: 15 yıl
  • 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası: 8 yıl

Sürenin belirlenmesinde suçun kanundaki ağırlaştırılmış hâli dahil üst sınırı esas alınır. Örneğin basit dolandırıcılıkta üst sınır 5 yıl olduğundan dava zamanaşımı 8 yıl; nitelikli hâllerde 15 yıldır. Süre dolduğunda mahkeme düşme kararı verir; bu, beraat değildir ancak yargılama sona erer.

Kesilme ve Durma: Süre Nasıl Uzar?

Zamanaşımı; şüphelinin ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, hakkında tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet hükmü kurulmasıyla kesilir (m.67/2). Her kesilmede süre sıfırdan başlar; ancak uzama, kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar olabilir — 8 yıllık zamanaşımı en çok 12 yıla, 15 yıllık 22,5 yıla uzar. Soruşturma izni gibi yasal engellerde ise zamanaşımı durur; engel kalkınca kaldığı yerden devam eder.

Ceza Zamanaşımı: Kesinleşen Ceza da Düşebilir

Hüküm kesinleştikten sonra infaz süresiz beklemez (m.68): 5 yıla kadar hapis ve adli para cezaları 10 yılda; 5-20 yıl arası hapis 20 yılda; 20 yıldan uzun hapis 24, müebbet 30, ağırlaştırılmış müebbet 40 yılda düşer. Süre kararın kesinleştiği veya infazın kesintiye uğradığı günden işler; yakalama gibi infaz işlemleri süreyi keser. Uzun süre aranmayan hükümlülerde bu hesap, dosyanın kapanması sonucunu doğurabilir.

Uygulamada Nelere Bakılır?

  • Şikayet süresi (6 ay) ile zamanaşımı karıştırılmamalıdır: şikayete bağlı suçlarda önce 6 aylık şikayet süresi, sonra genel zamanaşımı devrededir.
  • Zamanaşımı resen gözetilir; taraflar ileri sürmese de mahkeme uygulamak zorundadır ve sanık zamanaşımından feragat edemez.
  • Sürenin dolup dolmadığı; suç tarihi, kesici işlemlerin tarihleri ve nitelikli hâller üzerinden hesaplanır — dosyadaki tek bir ifade tutanağı sonucu değiştirebilir.
  • Hukuk davası ayrıdır: aynı olaydan doğan tazminat, haksız fiil zamanaşımına (kural 2-10 yıl; suç oluşturan fiillerde uzamış ceza zamanaşımı) tabidir.

Sık Sorulan Sorular

Olayın üzerinden 10 yıl geçti; artık dava açılamaz mı?

Suçun üst sınırına ve kesici işlemlere bağlıdır. Üst sınırı 5 yılı aşan suçlarda 15 yıllık süre henüz dolmamış olabilir; kesin cevap dosya hesabıyla verilir.

Zamanaşımıyla düşme, beraat gibi midir?

Değildir. Suçun işlenmediği tespit edilmiş olmaz; yalnızca cezalandırma imkânı ortadan kalkar. Bu fark, tazminat ve disiplin süreçlerinde önem taşıyabilir.

Adli para cezam 12 yıldır tahsil edilmedi; hâlâ ödenir mi?

Adli para cezaları 10 yıllık ceza zamanaşımına tabidir; kesici infaz işlemi yoksa düşmüş olabilir. İnfaz savcılığından dosya durumunu kontrol ettirin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.

İlgili İçerikler

Yararlanılan Mevzuat

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.67
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.68
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.69
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73

Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

İlgili hesaplama araçları: Hukuki Hesaplama Araçları

İlgili faaliyet alanı: Ceza Hukuku · Bu konuda hukuki değerlendirme ihtiyacınız varsa iletişim bilgilerine Randevu ve Danışma sayfasından ulaşabilirsiniz.

Benzer Makaleler