Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma: Hangi Suçlarda, Nasıl İşler?
⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa
- Uzlaştırma; mağdur ile şüpheli/sanığın, tarafsız uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak dosyayı kapatmasıdır (CMK m.253).
- Kapsam: şikayete bağlı suçlar + kanunda sayılan bazı suçlar (basit kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit m.106/1, konut dokunulmazlığı, basit hırsızlık ve dolandırıcılığın bazı hâlleri vb.).
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda ve ısrarlı takipte ve hakarette uzlaştırma uygulanmaz.
- Edim serbesttir: tazminat, özür, bir işin yapılması, bağış ya da edimsiz uzlaşma mümkündür.
- Uzlaşma sağlanırsa: soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir; edim taksitliyse erteleme veya durma mekanizmasıyla güvence altına alınır.
📑 İçindekiler — başlığa tıklayın
1. Hangi Dosyalar Uzlaştırmaya Gider? · 2. Süreç Adım Adım · 3. Edim Türleri ve Ödemenin Güvencesi · 4. Uzlaşmanın Sonuçları ve Stratejik Değerlendirme · Sık Sorulan Sorular
Hangi Dosyalar Uzlaştırmaya Gider?
Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Ayrıca şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın; kasten yaralamanın basit hâli, taksirle yaralama, tehdit (m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, hırsızlık ve dolandırıcılığın temel şekilleri ile suç eşyasının satın alınması gibi kanunda tek tek sayılan suçlar da kapsamdadır. Kapsam dışı: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakaret (TCK m.125); bu suçlar şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma kapsamında değildir (CMK m.253/3). Mağdurlardan biri çocuksa süreç, çocuğun yararı gözetilerek yürütülür.
Süreç Adım Adım
- Savcılık, dosyanın uzlaştırma kapsamında olduğunu görünce uzlaştırma bürosuna gönderir; büro, sicildeki bir uzlaştırmacıyı görevlendirir.
- Uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur; teklif tarihinden itibaren 7 gün içinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).
- Kabul hâlinde görüşmeler gizli yürütülür; uzlaştırmacı işlemleri belgeler kendisine verildikten itibaren 30 gün içinde sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında 20 günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m.253/12).
- Anlaşma, uzlaştırma raporuna bağlanır; savcı, edimin hukuka uygunluğunu denetleyip onaylar.
- Görüşmelerde yapılan açıklamalar, ileride delil olarak kullanılamaz — taraflar bu güvenceyle rahat konuşabilir.
| Aşama | Kim yapar | Süre | Süre geçerse |
|---|---|---|---|
| Dosyanın büroya gönderilmesi | Cumhuriyet savcısı | Kapsamda olduğu anlaşılınca | — |
| Uzlaştırmacı görevlendirmesi | Uzlaştırma bürosu | Sicilden atama | — |
| Teklife yanıt | Mağdur ve şüpheli/sanık | 7 gün | Teklif reddedilmiş sayılır |
| Görüşmelerin yürütülmesi | Uzlaştırmacı | 30 gün | Büro her defasında en çok 20 gün, en fazla iki kez uzatabilir |
| Raporun onaylanması | Cumhuriyet savcısı | Edimin hukuka uygunluğu denetlenir | Onaylanmazsa süreç devam eder |
Edim Türleri ve Ödemenin Güvencesi
Edim; maddi-manevi zararın tazmini, özür, mağdura veya kamuya yararlı bir kuruma bağış, bir işin yapılması ya da tamamen edimsiz af olabilir. Peşin edim yerine getirildiğinde dosya derhâl kapanır. Taksitli veya ileri tarihli edimde: soruşturma aşamasında kamu davasının açılmasının ertelenmesine (CMK m.253/19), kovuşturmada ise durma kararı verilir (CMK m.254/2); durma süresince zamanaşımı işlemez. Edim tamamlanınca dosya kapanır, uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse süreç kaldığı yerden devam eder. Bu yapı, mağdur alacağını fiilen güvence altına alır.
Uzlaşmanın Sonuçları ve Stratejik Değerlendirme
- Uzlaşma mahkûmiyet değildir; adli sicile işlemez, HAGB gibi denetim süresi doğurmaz.
- Mağdur yönünden: yıllarca sürebilecek yargılama yerine hızlı ve sonucu kesinleşmiş tazmin; ceza davasında elde edilemeyecek esneklikte çözümler.
- Şüpheli yönünden: sicil temizliği, yargılama riskinin sonlanması; ancak edim, ekonomik yük demektir — beraat ihtimali güçlü dosyalarda reddetmek stratejik olabilir.
- Uzlaşmanın reddi, yargılamada aleyhe yorumlanamaz.
- Aynı mağdurla aynı olaydan kaynaklı hukuk davası, uzlaşmayla kural olarak sona erdirilir; rapora tazminat kaydı yazılırken bu kapsam dikkatle belirlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Uzlaştırmacı ücretini kim ödüyor?
Uzlaştırmacı ücreti savcılığın sarf kararıyla ödenir ve yargılama gideri sayılır. Uzlaşma sağlanırsa bu gider Devlet Hazinesi üzerinde kalır; uzlaşma sağlanamazsa yargılama giderlerine ilişkin genel hükümler uygulanır.
Teklifi reddettim; tekrar uzlaşabilir miyiz?
Sınırlı olarak. Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı dosyada tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18). Bununla birlikte teklif reddedilmiş olsa bile şüpheli ile mağdur, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurabilir (CMK m.253/16).
Karşı taraf edimi ödemezse ne olur?
Peşin edim ödenmeden dosya kapanmaz. Taksitli yapıda ödeme ihlali hâlinde ceza süreci kaldığı yerden devam eder; ayrıca rapor, İİK m.38 anlamında ilam gücünde belge sayıldığından icra yoluyla takip edilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.
İlgili İçerikler
- Uzlaşma kapsamındaki suçlar ve uzlaştırma süreci
- Uzlaştırmacı ücret tarifesi 2026: ücreti kim öder?
- Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür mü?
- HAGB nedir? Güncel şartları ve istinaf yolu
- Hakaret suçu (TCK m.125)
Yararlanılan Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.38
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253, m.254
Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 20.10.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr