Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu ve Yargıtay Kararları
Bu suçta tartışma neredeyse hiç “girildi mi” sorusu üzerinde değildir. Asıl uyuşmazlık, girilen yerin konut ya da eklenti sayılıp sayılmayacağı, apartman ortak alanlarının bu kapsama girip girmediği ve failin gerçekten ihlal kastıyla hareket edip etmediği noktasında toplanır.
Kısa Cevap
Bir kimsenin konutuna veya eklentilerine rızasına aykırı giren ya da rıza ile girdikten sonra çıkmayan kişi, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılır. Fiil, girilmesi mutat olmayan işyerlerinde işlenirse ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenirse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Silahla, birden fazla kişiyle veya benzeri hâllerde ceza ayrıca bir kat artırılır. Ortak kullanılan yerlerde kişilerden birinin meşru amaca yönelik rızası suçu ortadan kaldırır.
Konut ve Eklenti Nedir?
Suçun ön koşulu, girilen yerin bu iki kavramdan birine girmesidir.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 03.02.2015 tarihli kararında konut, bir kimsenin geçici de olsa oturmak için sığındığı her nevi yer olarak tanımlanmıştır. Kararda kişinin ihtiyaçlarından bir veya bir kısmının yerine getirildiği, yani yaşamsal faaliyetlerini geçirdiği yerin konut olduğu; konutun bir bina olmasının şart olmadığı belirtilmiştir.
Eklenti ise aynı kararda, konuta bitişik ya da yakın olan, konut veya benzeri yapıların kullanılış amaçlarından herhangi birini tamamlayan diğer yapılar veya yerler olarak tanımlanmıştır. Kararda avlu, ahır, bahçe, taraça, samanlık, odunluk, kömürlük ve balkon eklentiye örnek gösterilmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 23.11.2020 tarihli kararının karşı oy yazısında eklentinin belirlenme ölçütü şöyle açıklanmıştır: bir yerin eklenti sayılabilmesi için, o yeri kullanan ve tasarruf edenlerin başkalarının izinsiz girmelerini istemediklerine ilişkin iradelerini açık veya örtülü biçimde açıklamaları gerekir.
Aynı karşı oyda bu iradenin nasıl gösterilebileceğine örnekler verilmiştir: bahçe etrafına çekilen duvar, kapı önüne yapılan sahanlık, avluyu çevreleyen çiçeklik ya da asılan “girilmez” yazısı. Kararda bu belirtilerin kişinin yaşama biçimine, sosyal ve ekonomik durumuna, kültürel ve yöresel özelliklere göre farklılık gösterebileceği, bu nedenle her olayda ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Apartman Ortak Alanları
Uygulamada en çok karşılaşılan soru budur.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 03.02.2015 tarihli kararında apartman giriş kapısından sonraki koridorların, merdiven ve merdiven boşluklarının, daire giriş kapısı ön kısımlarının ve sahanlıkların apartmanda oturanlara ait ortak eklenti olduğunun kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Kararda apartman dış kapısının açık kalmasının bu kısımların eklenti olma niteliğini etkilemeyeceği; dış kapının konmasının, bu yerlerin dış âlemle ilgisinin kesildiğine ve yasa dışı bir amaçla içeri girilmesine izin verilmediğine ilişkin iradenin göstergesi olduğu ifade edilmiştir.
Kararda gerekçe şöyle tamamlanmıştır: merdivenler ve sahanlık, konuta giriş çıkış için zaruri, konutun kullanış amacını tamamlayan yerlerdendir; sahanlık ve merdiven olmadan konut olamayacağı gibi konut olmadan da merdiven ve sahanlık olamaz.
Yargıtay Ne Diyor? Ortak Alanda Kaç Suç Oluşur?
Bu noktada daireler içinde görüş ayrılığı bulunmaktadır.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 23.11.2020 tarihli kararına konu olayda, gece vakti bir apartmanın kömürlüklerine girilerek hırsızlığa teşebbüs edilmiştir. Daire çoğunluğu, kömürlük olarak kullanılan kısımların ayrı bir konut olarak değerlendirilemeyeceğini ve apartmanın ortak alanlarına girilmesi suretiyle tek bir konut dokunulmazlığının ihlali suçunun oluştuğunu belirterek, müşteki sayısınca ayrı ceza verilmesini bozma nedeni saymıştır.
Karşı oyda ise aksi savunulmuştur. Karşı oya göre, daire numarasını gösteren muhkem kapısı ve özel kilidi bulunan odunluk veya kömürlükler ilgili kat malikinin konutunun özel eklentisidir; bu nedenle her bir mağdurun huzur ve sükûnu ayrı ayrı bozulmuş sayılmalı ve ayrı ayrı hüküm kurulmalıdır.
Bu ayrım pratikte önemlidir: ortak koridor ve merdiven gibi alanlara giriş tek suç sayılırken, bağımsız bölümlere özgülenmiş ve kilitle ayrılmış eklentiler bakımından tartışma sürmektedir.
Kastın Belirlenmesi
Suç genel kastla işlenir; ancak kastın varlığı her olayda ayrıca ortaya konmalıdır.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 02.10.2018 tarihli kararına konu olayda sanıklar, bir apartmanın üst katına çıkmış ve daire kapısı önünde görülerek yakalanmıştır. Haklarında hem hırsızlık hem konut dokunulmazlığını ihlal suçlarından dava açılmış; mahkeme hırsızlıktan beraat, konut dokunulmazlığından mahkûmiyet kararı vermiştir.
Daire çoğunluğu bu kabulü hukuka aykırı bulmuştur. Kararda, hırsızlık suçundan beraat kararı verildiğine göre sanığın meşru olmayan bir amaçla apartman ortak alanına girdiğine ve konut dokunulmazlığını ihlal kastıyla hareket ettiğine dair delil bulunmadığı belirtilerek beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Karşı oyda ise sanıkların rızasız biçimde binaya girip üst kata çıktıkları ve orada yakalandıkları, bu yerin konutun parçası ve eklentisi olduğu, girmenin yasaklandığına dair iradenin belli olduğu gerekçesiyle mahkûmiyetin onanması gerektiği savunulmuştur.
Aynı karşı oyda kastın ölçütü de belirtilmiştir: failin, konut veya eklentisine hak sahibinin rızasının bulunmadığını bilmesine rağmen girmesi gerekir ve kastın varlığı belirlenirken o yerdeki örf ve âdet ile mağdurun rızasının olmadığını dış dünyaya gösterme biçimi dikkate alınmalıdır.
İşyeri, Gece Vakti ve Rıza
Maddenin diğer fıkraları üç ayrı sorunu çözer.
Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinin ikinci fıkrasına göre fiilin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi hâlinde altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 03.02.2015 tarihli kararında bu ayrım örneklendirilmiştir: avukatlık bürosu, doktor muayenehanesi, emlak ve mimar bürosu gibi izinle girilmesi gereken yerler ikinci fıkra kapsamındadır. Süpermarket, mağaza, kahvehane, lokanta, sinema, otel gibi yerler ise girilmesi mutat olan yerlerdir ve halka açık olduğu saatlerde buralara giriş suç oluşturmaz; ancak kapalı olduğu saatlerde rıza dışı girilmesi hâlinde bu fıkradaki suç oluşur.
| Yer | Niteliği | Rıza dışı girişin sonucu |
|---|---|---|
| Konut ve eklentileri | Kişinin yaşamsal faaliyetlerini geçirdiği yer ve onu tamamlayan yapılar | TCK m. 116/1 — altı aydan iki yıla kadar hapis |
| Apartman koridoru, merdiven, sahanlık | Apartmanda oturanlara ait ortak eklenti | Dış kapı açık olsa dahi m. 116/1 kapsamında değerlendirilir |
| Avukatlık bürosu, muayenehane, emlak bürosu | Girilmesi mutat olmayan işyeri | TCK m. 116/2 — altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası |
| Mağaza, lokanta, kahvehane, otel (açık saatlerde) | Girilmesi mutat olan yer | Suç oluşmaz |
| Aynı yerler (kapalı saatlerde) | Rıza kapsamı sona ermiştir | TCK m. 116/2 kapsamında suç oluşur |
Dördüncü fıkraya göre fiilin cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Anılan kararda gece vaktinin Türk Ceza Kanunu’nun 6. maddesindeki tanıma göre belirleneceği, yani güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman dilimi olduğu belirtilmiştir.
Üçüncü fıkra ise rızayı düzenler: evlilik birliğinde aile bireylerinden ya da konutun veya işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması durumunda, bu kişilerden birinin rızası varsa önceki fıkralar uygulanmaz; ancak bunun için rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
Nitelikli hâller bakımından 119. madde uygulanır: suçun silahla, kişinin kendisini tanınmayacak hâle koyması suretiyle, birden fazla kişi tarafından birlikte, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak veya kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır.
Koruma tedbirlerinin denetimi için el koyma tedbiri yazımıza, konutta arama usulü için geceleyin arama yasağı yazımıza, uzlaştırma süreci için uzlaşma kapsamındaki suçlar yazımıza ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması için HAGB şartları yazımıza bakılabilir.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- Girilen yerin konut mu eklenti mi işyeri mi olduğunu somut olarak belirleyin.
- Eklenti iddiasında dış dünyadan ayırıcı işaretleri fotoğrafla belgeleyin.
- Apartman ortak alanlarında kaç suç oluştuğu tartışmasını dosyaya taşıyın.
- İşyerine girişte “girilmesi mutat olan yer” olup olmadığını ve saat dilimini belirtin.
- Gece vakti iddiasında güneşin batış saatini resmî verilerle ortaya koyun.
- Ortak kullanımda bir kişinin rızasının bulunup bulunmadığını araştırın.
- Rızanın meşru bir amaca yönelik olup olmadığını ayrıca tartışın.
- Başka bir suçtan beraat hâlinde ihlal kastının da tartışılmasını isteyin.
- Nitelikli hâl isnadında silah, birlikte hareket ve nüfuz unsurlarını delillendirin.
- Şikâyete bağlı olduğundan altı aylık süreyi kaçırmayın.
Sık Sorulan Sorular
Apartman merdivenine izinsiz girmek suç mu? Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 03.02.2015 tarihli kararına göre koridor, merdiven, sahanlık ve daire kapısı önü apartmanda oturanlara ait ortak eklentidir; bu nedenle rıza dışı giriş suç oluşturabilir.
Apartman kapısı açıksa yine suç olur mu? Anılan kararda dış kapının açık kalmasının bu kısımların eklenti niteliğini etkilemeyeceği belirtilmiştir.
Birden fazla komşunun eklentisine girilirse kaç suç oluşur? Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 23.11.2020 tarihli kararında ortak alanlara giriş tek suç sayılmıştır; karşı oyda ise her eklenti için ayrı suç oluşacağı savunulmuştur.
Eşimin evine rızası olmadan giren kişiye ne olur? Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinin üçüncü fıkrasına göre ortak kullanımda bulunan kişilerden birinin rızası varsa suç oluşmaz; ancak bu rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
Bir mağazaya girmek suç oluşturur mu? Anılan 03.02.2015 tarihli karara göre süpermarket, mağaza, lokanta gibi girilmesi mutat olan yerlere halka açık saatlerde giriş suç oluşturmaz; kapalı saatlerde rıza dışı giriş ise ikinci fıkradaki suçu oluşturur.
Gece vakti nasıl belirlenir? Türk Ceza Kanunu’nun 6. maddesine göre gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve doğmasından bir saat öncesine kadar devam eder.
Sonuç
Konut dokunulmazlığı, mülkiyeti değil kişinin konutunda huzur ve güven içinde yaşama hakkını korur. Bu nedenle değerlendirme yapılırken tapu kaydına değil, o yerin fiilen nasıl kullanıldığına ve dış dünyaya karşı nasıl sınırlandığına bakılır. Apartman ortak alanlarının eklenti sayılması yerleşik bir kabulken, birden çok bağımsız bölüme özgülenmiş eklentilerde kaç suç oluşacağı hâlâ tartışmalıdır. Kast bakımından ise başka bir suçtan beraat, tek başına bu suçtan da beraat sonucunu doğurabilmektedir.
Dayanak Mevzuat ve Kararlar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6, 116, 119
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 21
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223
- Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2013/32140, K. 2015/1777, T. 03.02.2015
- Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2016/11897, K. 2018/12130, T. 02.10.2018
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2020/30439, K. 2020/13456, T. 23.11.2020
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Bir yerin konut veya eklenti sayılıp sayılmayacağı olayın somut koşullarına göre belirlendiğinden, dosya incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.
Yayın tarihi: 05.10.2026 · Son güncelleme: 05.10.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr