Hayvanın Tehlike Yaratacak Şekilde Serbest Bırakılması
Köpeğin bir kişiyi ısırması, uygulamada birbirinden çok farklı iki suçun sınırında durur. Yaralanma varsa taksirle yaralama, yoksa tehlike suçu gündeme gelir. Şikâyetten vazgeçme hâlinde ise dosya kapanmaz; ikinci suç devreye girer.
Kısa Cevap
Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesine göre, gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu bir tehlike suçudur; zarar doğması şart değildir. Zarar doğar ve taksirle yaralamadan ceza verilirse ayrıca bu suçtan ceza verilmez; ancak şikâyetten vazgeçme gibi nedenlerle zarar suçundan cezalandırma imkânı ortadan kalkarsa tehlike suçundan ceza verilir.
Suçun Unsurları
Madde kısa olmakla birlikte iki ayrı davranış biçimini kapsar.
Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesine göre gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Buradaki ilk davranış serbest bırakma, ikincisi ise kontrol altına almada ihmaldir. İkinci hâl, hayvanın failin iradesi dışında serbest kalmasını da kapsar.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 25.05.2021 tarihli kararına konu olayda köpekler, bağlı oldukları zincirleri kırarak komşunun bahçesine girmiş ve orada bulunan kişiyi ısırmıştır. Daire olayı, sanığın gözetimi altında bulunan köpeklerini kontrol altına almakta gösterdiği ihmal olarak nitelendirmiştir.
Suçun faili, hayvanın maliki olmak zorunda değildir; maddede “gözetimi altında bulunan” ifadesi kullanıldığından, hayvanı fiilen gözetiminde bulunduran herkes fail olabilir.
Yargıtay Ne Diyor? Tehlike Suçu ve Zarar Suçu İlişkisi
Bu madde ile taksirle yaralama arasındaki ilişki, uygulamanın en tartışmalı noktasıdır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 24.02.2021 ve 25.05.2021 tarihli kararlarında aynı ilke tekrarlanmıştır: Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesinde tanımlanan suç bir tehlike suçudur; suçun oluşabilmesi için hayvanın bir zarar meydana getirmesi şartı aranmaz.
Kararlarda bunun sonucu şöyle belirlenmiştir: bir zarar meydana gelmesi durumunda sanık en ağır cezayı gerektiren suçtan sorumlu olur. Köpeğin mağduru yaralaması hâlinde zarar gerçekleşmiş olur ve eylem taksirle yaralama suçunu oluşturur.
Kararlarda açıkça belirtildiği üzere, zarar suçu olan taksirle yaralamadan cezalandırmaya karar verildiği hâllerde ayrıca tehlike suçu olan hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçundan cezalandırma imkânı bulunmaz.
Ancak aynı kararlarda kritik bir ekleme yapılmıştır: herhangi bir nedenle zarar suçundan cezalandırılabilme imkânının ortadan kalktığı durumlarda, koşulları varsa tehlike suçundan cezalandırmaya karar verilmesi gerekir.
Şikâyetten Vazgeçme Dosyayı Kapatmaz
Bu, mağdur ve fail bakımından en çok yanılgıya yol açan noktadır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 25.05.2021 tarihli kararında, taksirle yaralama suçuna yönelik şikâyetten vazgeçme üzerine Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesinin birinci fıkrası ile 89. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca bu suçtan soruşturma ve kovuşturma yapılamayacağı tespit edilmiştir.
Kararda hemen ardından şu sonuca varılmıştır: sanığın sabit eylemi, ayrıca resen takibi mümkün bulunan hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçunu oluşturur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 11.12.2013 tarihli kararında da aynı yaklaşım benimsenmiştir. Karara konu olayda köpeklerini gerekli önlemleri almadan başıboş bırakan sanığın eyleminin hem tehlike hem zarar sonucunu doğurduğu belirtilmiş; zarar suçu olan taksirle yaralamadan şikâyet yokluğu nedeniyle mahkûmiyet yoluna gidilemediği hâlde 177. maddeden hüküm kurulması gerektiği vurgulanarak düşme kararı bozulmuştur.
Bu içtihat bir usul sorununu da çözer: 12. Ceza Dairesi’nin anılan kararlarında, dosyada 177. maddeden açılmış bir dava bulunmasa dahi iddianame içeriğinin bu suça ilişkin olduğu gözetilerek işlem yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Önödeme ve Basit Yargılama Usulü
Cezanın miktarı, yargılamanın biçimini de belirler.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 24.02.2021 ve 25.05.2021 tarihli kararlarında, 02.12.2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle 177. maddenin önödeme kapsamına alındığı belirtilmiştir. Kararlarda, öncelikle sanık hakkında önödeme usulünün işletilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği vurgulanmıştır.
Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesine göre önödemede fail, belirlenen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. 2019 yılında eklenen cümlelere göre fail on gün içinde talep ederse bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksitte ödenmesine karar verilir; taksitler süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır.
Yargılama usulü bakımından ise Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 25.05.2021 tarihli kararında, maddede öngörülen temel ceza miktarı itibarıyla dosyanın Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 251. maddesindeki basit yargılama usulüne tabi olacağı belirtilmiştir.
Hangi Hâllerde Suç Oluşmaz?
Her ısırma olayı bu maddeye girmez; birkaç sınır vardır.
Öncelikle hayvanın failin gözetimi altında bulunması gerekir. Sahipsiz sokak hayvanlarının yol açtığı olaylarda bu madde uygulanmaz; sorumluluk, koşulları varsa ilgili idarenin hizmet kusuru kapsamında tartışılır.
İkinci sınır, tehlikenin niteliğidir. Madde “başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde” ifadesini kullanır. Bu nedenle hayvanın serbest bırakılması tek başına yeterli değildir; serbest bırakma biçiminin insan sağlığı bakımından somut bir tehlike doğurabilecek nitelikte olması aranır.
Üçüncü sınır ihmalin varlığıdır. Gerekli tüm önlemler alınmış olmasına rağmen hayvanın öngörülemeyecek bir biçimde serbest kalması hâlinde ihmalden söz edilmesi güçleşir. Anılan kararlara konu olaylarda ise zincirin kırılması ve köpeklerin başıboş bırakılması gibi somut ihmal göstergeleri bulunmaktaydı.
Son olarak, aynı eylem hayvana yönelik kötü muamele veya başka kanunlardaki idari yaptırımları da gündeme getirebilir; bu değerlendirmeler ceza sorumluluğundan bağımsız olarak yapılır.
| Durum | TCK m. 177 uygulanır mı? | Gerekçe |
|---|---|---|
| Zinciri kıran köpeğin komşuyu ısırması | Evet — yaralamadan ceza verilemiyorsa | Kontrol altına almada ihmal vardır; şikâyet yoksa tehlike suçu devreye girer |
| Yaralanma var ve taksirle yaralamadan mahkûmiyet kuruluyor | Hayır | En ağır cezayı gerektiren suçtan sorumluluk esastır; ayrıca tehlike suçundan ceza verilmez |
| Sahipsiz sokak hayvanının yol açtığı olay | Hayır | Fail bakımından gözetim unsuru yoktur; sorumluluk idarenin hizmet kusurunda tartışılır |
| Tüm önlemler alınmış, hayvan öngörülemez biçimde serbest kalmış | Hayır | İhmal unsuru gerçekleşmemiştir |
| Hayvan serbest ama somut tehlike doğurmayan biçimde | Hayır | Madde, hayat veya sağlık bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakmayı arar |
Tazminat Boyutu
Ceza sorumluluğu, hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Şikâyetten vazgeçilmesi veya önödeme yoluyla kamu davasının açılmaması, zarar görenin maddi ve manevi tazminat talep etme hakkını etkilemez. Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinin beşinci fıkrası da bu yönde açık bir hüküm içerir: bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
Bu nedenle ısırma olaylarında tedavi giderleri, iş göremezlik ve manevi tazminat talepleri ayrıca hukuk mahkemesinde ileri sürülebilir.
Tıbbi rapor bakımından dikkat edilmesi gereken nokta, yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığıdır. Anılan kararlara konu olaylarda yaralanmaların basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir nitelikte olduğu tespit edilmiş; bu nitelendirme taksirle yaralamanın şikâyete bağlı olması sonucunu doğurmuştur.
Taksirle yaralamanın sağlık alanındaki görünümü için hekimlerin cezai sorumluluğu yazımıza, uzlaştırma usulü için uzlaşma kapsamındaki suçlar yazımıza, hükmün açıklanmasının geri bırakılması için HAGB şartları yazımıza ve mahkûmiyetin kayıttan silinmesi için adli sicil kaydı nasıl silinir yazımıza bakılabilir.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- Olaydan hemen sonra darp ve yara raporu alın; yaralanmanın niteliği suçun türünü belirler.
- Hayvanın kime ait olduğunu ve fiilen kimin gözetiminde bulunduğunu tespit ettirin.
- Zincir, tasma, bahçe kapısı gibi önlemlerin durumunu fotoğrafla belgeleyin.
- Tanık beyanlarını ve varsa güvenlik kamerası kayıtlarını erken aşamada isteyin.
- Yaralanma yoksa da tehlike suçundan şikâyette bulunabileceğinizi göz önünde bulundurun.
- Şikâyetten vazgeçmenin dosyayı kapatmayacağını, tehlike suçunun resen takip edildiğini bilin.
- Fail iseniz önödeme usulünün işletilip işletilmediğini kontrol edin.
- Önödeme teklifinde on günlük süreye ve taksit talebi imkânına dikkat edin.
- Basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmadığını denetleyin.
- Ceza dosyasından bağımsız olarak tazminat talebinizi hukuk mahkemesinde ileri sürün.
Sık Sorulan Sorular
Köpeğim birini ısırdı, hangi suçtan yargılanırım? Yaralanma varsa eylem taksirle yaralama suçunu oluşturur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 24.02.2021 tarihli kararına göre bu hâlde ayrıca 177. maddeden ceza verilmez.
Yaralanma olmazsa suç oluşur mu? Evet. Anılan kararlarda 177. maddedeki suçun tehlike suçu olduğu ve oluşması için hayvanın zarar meydana getirmesinin şart olmadığı belirtilmiştir.
Mağdur şikâyetinden vazgeçerse dosya kapanır mı? Hayır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 25.05.2021 tarihli kararına göre taksirle yaralamadan kovuşturma yapılamasa da eylem, resen takibi mümkün olan 177. maddedeki suçu oluşturur.
Bu suçun cezası nedir? Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesine göre altı aya kadar hapis veya adlî para cezasıdır.
Önödeme mümkün mü? Anılan kararlarda 6763 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle 177. maddenin önödeme kapsamına alındığı ve önce bu usulün işletilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Hayvanın sahibi değilsem sorumlu olur muyum? Madde “gözetimi altında bulunan hayvan” ifadesini kullandığından, hayvanı fiilen gözetiminde bulunduran kişi de fail olabilir.
Sonuç
Bu madde, tek başına bakıldığında düşük cezalı ve önemsiz görünen bir hükümdür; oysa uygulamadaki asıl işlevi, zarar suçundan cezalandırma imkânının ortadan kalktığı hâllerde devreye giren bir güvenlik ağı olmasıdır. Mağdur şikâyetinden vazgeçse bile eylem cezasız kalmaz. Fail bakımından ise sürecin erken aşamasında önödeme usulünün işletilmesi, kamu davasının hiç açılmaması sonucunu doğurabilir.
Dayanak Mevzuat ve Kararlar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 75, 89, 177
- 6763 sayılı Kanun m. 12 (TCK m. 75 değişikliği; 02.12.2016)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 251
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2012/31521, K. 2013/28956, T. 11.12.2013
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/12425, K. 2021/1979, T. 24.02.2021
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/8583, K. 2021/4262, T. 25.05.2021
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Suçun nitelendirilmesi yaralanmanın derecesine ve olayın koşullarına göre değiştiğinden, dosya incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.
Yayın tarihi: 29.09.2026 · Son güncelleme: 29.09.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr