Aday Sürücü Belgesi İptali: Yeni Kurallar ve Dava Yolu

Ehliyetini yeni almış bir sürücü için tek bir denetim, belgenin tümden iptaline ve kursa yeniden başlamaya kadar gidebiliyor. Aday sürücülük, adı sıradan bir “deneme dönemi” gibi görünse de sonuçları ağır bir hukuki statüdür. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7590 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle bu statünün çerçevesi baştan yazıldı: aday sürücülük süresi ve belgenin iptal edileceği hâller artık yönetmelikte değil, doğrudan Karayolları Trafik Kanunu’nda düzenleniyor. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Bu yazıda yeni düzenlemenin ne getirdiğini, değişikliğin arkasındaki Anayasa Mahkemesi kararını, belgesi iptal edilen kişinin izleyebileceği yolu ve idari yargı uygulamasının bu tür uyuşmazlıklara nasıl baktığını açıklıyoruz.

Aday sürücü kimdir, süre ne kadar?

Karayolları Trafik Kanunu’nun ek 17. maddesinin yeni hâline göre iki grup kişi aday sürücü sayılır:

• İlk defa sürücü belgesi alanlar,
• Sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar.

Aday sürücülük süresi, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıldır. Buradaki değişiklik göründüğünden önemlidir: eski kanun metni “en az bir yıl” diyor, sürenin kesin uzunluğunu ise yönetmeliğe bırakıyordu. Yönetmelik bu süreyi iki yıl olarak belirlemişti. Artık iki yıllık süre kanunun kendisinde yazılıdır; idarenin bu süreyi düzenleyici işlemle değiştirme imkânı kalmamıştır.

İkinci grup çoğu zaman gözden kaçar: yıllardır ehliyet sahibi olan bir kişi de belgesi iptal edilip yeniden belge aldığında sıfırdan aday sürücü konumuna düşer ve iki yıl boyunca aşağıdaki sıkı rejime tabi olur.

Aday sürücü belgesi hangi hâllerde iptal edilir?

Yeni ek 17. madde, iptal sebeplerini dört bent hâlinde sayıyor. Aday sürücülük süresi içinde şunlardan birinin gerçekleşmesi belgenin iptaline yol açar:

• a) Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin gerçekleştirilmesi. Bu bent bir çerçeve hükümdür: Kanun’un hangi ihlal için geçici geri alma öngördüğü belirleyicidir. Örneğin 48. madde uyarınca alkollü araç kullanma nedeniyle belgenin geri alınması bu kapsamdadır.
• b) 75 ceza puanının aşılması. Sıradan sürücüler için 118. maddedeki eşik bir yıl içinde 100 ceza puanıdır; aday sürücü için eşik 75’tir ve sonucu geçici geri alma değil, doğrudan iptaldir.
• c) Araç cinsine bakılmaksızın 0.20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi. Karşılaştırma için: 48. maddede hususi otomobil sürücüleri bakımından sınır 0.50 promil, hususi otomobil dışındaki araçlarda 0.21 promildir. Aday sürücüde ise araç cinsi hiç dikkate alınmaz ve sınır 0.20 promildir.
• ç) Kanun’un 53. maddesinin ikinci fıkrası (dönüş kuralları), 74. maddesi (yaya ve okul geçitleri) veya 78. maddesinden (koruyucu tertibat — emniyet kemeri, kask) herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi.

İptal işlemini mahkeme değil, Kanun’un 6. maddesinde sayılan görevliler, yani trafik kolluğu yapar. Bu, işlemin niteliğini belirlediği için sonraki başvuru yolunu da tayin eder.

Belge iptali bir idari yaptırımdır ve sürücünün üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aday sürücünün karıştığı bir kazada zararın giderilmesi ayrı bir hukuki süreçtir; bu konuda trafik kazasında maddi ve manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Ne değişti? Anayasa Mahkemesi kararı ve kanunlaşma

Değişiklik bir tercih değil, bir zorunluluktu.

Eski ek 17. madde, aday sürücü belgesinin iptal edilme şartlarının yönetmelikle düzenleneceğini söylüyordu. İptal sebeplerinin tamamı — 0.20 promil sınırı ve 75 ceza puanı dâhil — Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin ek 3. maddesinde yer alıyordu. Yıllarca süren tartışma şuydu: bir kişinin araç kullanma imkânını tümüyle ortadan kaldıran bir yaptırımın şartları, kanunda hiç çerçeve çizilmeden idareye bırakılabilir mi?

Anayasa Mahkemesi bu soruyu 2025 yılında yanıtladı ve ilgili ibareyi iptal etti. Kanun koyucu, iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihten önce boşluğu doldurmak için 7590 sayılı Kanun’la ek 17. maddeyi yeniden yazdı. Sonuç olarak bugünkü tablo şudur:

• İptal sebepleri kanunda sayılıdır; idarenin yönetmelikle yeni bir iptal sebebi yaratma yetkisi yoktur.
• Aday sürücülük süresi kanunda iki yıl olarak sabittir.
• Yeniden belge alma şartları da kanunda düzenlenmiştir.

Uygulama bakımından pratik anlamı şudur: 31 Temmuz 2026’dan itibaren tesis edilen iptal işlemlerinin dayanağı kanun hükmüdür ve işlemin hukuka uygunluğu bu hükme göre denetlenir.

Belge iptal edilirse yeniden nasıl alınır?

Aday sürücü belgesi iptal edilen kişi, dilekçeyle belgesini geri alamaz; sürücü belgesi alma sürecini yeniden yaşar. Kanun dört şart öngörüyor:

1. Sürücü kursuna devam etmek ve sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak.
2. Kursa başlayabilmek için psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren belgeyi kursa ibraz etmek.
3. Bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması. Bu şart yenidir ve gözden kaçmaya çok müsaittir: ödenmemiş tek bir trafik cezası, kursa başlama aşamasını kilitler.
4. Varsa iptal işlemi sonrası bekleme süresi veya geçici geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması.

Yeniden belge alındığında kişi, yukarıda açıkladığımız üzere yeni bir iki yıllık aday sürücülük dönemine girer.

İptal işlemine karşı nereye başvurulur?

Burası uygulamada en çok karıştırılan noktadır; çünkü aynı denetimden çoğu zaman iki ayrı karar çıkar: belgenin iptali ve idari para cezası.

Belge iptali bir idari işlemdir. Kanun’un 112. maddesi, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline kural olarak sulh ceza mahkemelerinin karar vereceğini söyler; ancak bu kural, 6. maddede sayılan görevlilerin yetkilendirildiği hâlleri açıkça dışarıda bırakır. Aday sürücü belgesinin iptali de kolluğun yetkilendirildiği hâllerdendir. Dolayısıyla işlem idari yargı denetimine tabidir: iptal davası, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7).

Peki idari para cezası? Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca idari para cezalarına karşı kural, 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurmaktır. Ancak aynı maddenin sekizinci fıkrası önemli bir istisna getirir: idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari para cezasına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları o işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür. Aday sürücüde tipik tablo budur: belge iptali idari yargıdadır, para cezası da onunla birlikte aynı davada incelenir. İdari yargı kararlarında bu iki istemin tek dava içinde karara bağlandığı görülmektedir.

Kanun yolu: İdare mahkemesi kararına karşı 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır. Temyiz ise sınırlıdır: İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 46 temyiz edilebilecek davaları sayma yoluyla belirler ve aday sürücü belgesi iptali bunlar arasında değildir. Bu nedenle uygulamada istinaf mercii son sözü söylemektedir. 12. Yargı Paketi ile m. 46’ya eklenen ikinci fıkra, kaldırma üzerine yeniden verilen bazı kararlar bakımından dar bir temyiz imkânı getirmiştir; ancak idare mahkemesinde tek hâkimle görülen davalar bunun dışında tutulmuştur. Ayrıntı için 12. Yargı Paketi ile değişen düzenlemeleri inceleyebilirsiniz.

Sadece idari para cezası varsa ve ortada idari yargıya tabi bir işlem yoksa, o zaman klasik yol geçerlidir; trafik cezasına itirazın 15 günlük süresi ve sulh ceza başvurusu ayrı bir yazının konusudur.

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay ne diyor?

• Anayasa Mahkemesi, E. 2025/28, K. 2025/139, T. 17.06.2025 (RG 02.12.2025, S. 33095): Mardin 1. İdare Mahkemesi’nin itirazı üzerine, 2918 sayılı Kanun’un ek 17. maddesinin ikinci fıkrasındaki “sürücü belgelerinin iptal edilme” ibaresi incelenmiştir. Mahkeme, aday sürücü belgesinin iptalinin “bireylerin özel hayatlarının bir parçası hâline gelen araç kullanabilme imkânını ortadan kaldırdığını” belirterek kuralı özel hayata saygı hakkına sınırlama olarak nitelendirmiş; iptale yol açan eylemlerin neler olduğunun kanunda hiç belirlenmediğini, çerçevenin çizilmediğini ve yetkinin tümüyle idareye bırakıldığını tespit ederek kuralı Anayasa’nın 13. ve 20. maddelerine aykırı bulup oybirliğiyle iptal etmiştir. Doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edeceğinden iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete’de yayımından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. 7590 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik, bu sürenin dolmasından önce yürürlüğe girmiştir.
• Danıştay 8. Daire, E. 2021/2337, K. 2025/3302, T. 27.03.2025: 0,21 promil alkollü olduğu tespit edilen aday sürücünün belgesi iptal edilmiş; sürücü hem işlemin hem de dayanağı yönetmelik hükmünün iptalini istemiştir. Daire, o tarihte yürürlükteki kanun iptal şartlarının yönetmelikle düzenlenmesini öngördüğü için yönetmelik hükmünü hukuka uygun bulmuş ve davayı reddetmiştir. Karar bu yönüyle oyçokluğuyla alınmıştır; karşı oyda, normal sürücüler için kanunda 0,50 promil öngörülmüşken aday sürücüler için 0,20 promil sınırının kanuni dayanak olmaksızın yönetmelikle getirilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Karşı oyda dile getirilen kanunilik sorunu, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ve ardından gelen kanun değişikliğiyle giderilmiştir. Kararın ikinci önemli yönü ölçüme ilişkindir: sürücü denetimden 83 dakika sonra hastanede yaptırdığı tahlilde 0,079 promil çıkmışsa da, kandaki alkol düzeyinin saatte ortalama 0,15 promil azaldığı kabulüyle geriye dönük hesap yapılmış ve denetim anında sınırın aşıldığı sonucuna varılmıştır.
• Danıştay 8. Daire, E. 2024/4691, K. 2024/4270, T. 08.08.2024: 0,41 promil ölçümü üzerine aday sürücü belgesi iptal edilmiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş; ancak bölge idare mahkemesi, ölçümden 86 dakika sonra yapılan tahlilde alkol düzeyinin 0,05 çıkması karşısında işlemleri iptal etmiştir. Danıştay, kararın temyiz yolu açık olmayan kesin kararlardan olduğunu belirterek temyiz istemini incelemeksizin reddetmiştir; yani esas hakkında bir değerlendirme yapmamış, bölge idare mahkemesinin iptal kararı kesinleşmiştir. Bu dosya, ikinci bir ölçümün sonucu değiştirebildiğini göstermesi bakımından önemlidir.
• Danıştay 8. Daire, E. 2022/202, K. 2024/7362, T. 24.12.2024: Aday sürücü belgesinin iptali ve idari para cezasına ilişkin işlemlerin birlikte dava edildiği uyuşmazlıkta Daire, işlemlerin meslekten çıkarılma veya ticari faaliyetin engellenmesi sonucu doğurmadığını ve para cezasının temyiz için öngörülen parasal sınırı aşmadığını belirterek bölge idare mahkemesi kararının kesin olduğuna hükmetmiş, temyiz istemini incelemeksizin reddetmiştir.

Uygulamada ne yapmalısınız?

Ölçüme itirazınız varsa vakit kaybetmeyin. Yargı kararlarında belirleyici olan unsur, ikinci ölçümün ne kadar süre sonra yapıldığıdır. Kandaki alkolün saatte ortalama 0,15 promil azaldığı kabul edildiğinden, geç yaptırılan bir tahlil geriye dönük hesapla aleyhinize sonuç verebilir. Sağlık kuruluşuna başvurmanızı engelleyen bir hüküm yoktur; ancak zaman aleyhinize işler.

Tutanağı okumadan imzalamayın. Ölçüm sonucunun itiraz kaydı konmadan imzalanmış olması, kararlarda aleyhe bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Süreleri ayırt edin. Belge iptali için 60 gün (idare mahkemesi), yalnızca idari para cezası söz konusuysa 15 gün (sulh ceza hâkimliği). Yanlış mercie başvurmak süre kaybettirir.

Belgeleri toplayın. İptal işleminin tebliğ evrakı, trafik tutanağı, alkolmetre çıktısı, varsa hastane tahlil sonucu ve saatleri, ceza puanı dökümü. Kaza da varsa kaza sonrası izlenecek adımlar bakımından ayrıca kaza tespit tutanağını saklayın.

Ceza puanınızı takip edin. Aday sürücüde eşik 75 puandır ve sonuç doğrudan iptaldir; sıradan sürücüdeki 100 puan/geçici geri alma rejimiyle karıştırılmamalıdır.

Yeniden belge alacaksanız önce cezaları kapatın. Kanun, trafik idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını kursa başlama şartı hâline getirmiştir.

Sık sorulan sorular

Aday sürücülük süresi bir yıl mıydı, iki yıl mı?

Eski kanun metni “en az bir yıl” diyor, kesin süreyi yönetmeliğe bırakıyordu; yönetmelik iki yıl olarak uyguluyordu. Yeni düzenlemeyle iki yıllık süre doğrudan kanunda yazılıdır.

Bir kadeh içtim, 0,20 promilin altındayım. Belgem iptal edilir mi?

Ek 17. madde sınırı 0.20 promilin üzerinde tespit olarak belirlemiştir. Ancak alkol miktarı kişiden kişiye ve zamana göre değiştiğinden bu, güvenli bir eşik değil hukuki bir sınırdır; ayrıca alkolün etkisiyle emniyetli sürüş yapamayacak durumda olmak ayrı sonuçlar doğurabilir.

Ehliyetim yıllar önce alınmıştı ama iptal edilmişti; yeniden aldım. Aday sürücü sayılır mıyım?

Evet. Belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar da aday sürücü sayılır ve iki yıllık süre yeniden işlemeye başlar.

İptal kararına karşı dava açarsam belgem geri verilir mi?

Dava açılması tek başına işlemi durdurmaz. İşlemin uygulanmasının durdurulması için ayrıca yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması ve mahkemenin bu yönde karar vermesi gerekir.

Bölge idare mahkemesi aleyhime karar verirse Danıştay’a gidebilir miyim?

Kural olarak hayır. Danıştay kararlarında bu tür uyuşmazlıklarda bölge idare mahkemesi kararlarının kesin olduğu, temyiz isteminin incelenemeyeceği belirtilmiştir. Temyiz, İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 46’da sayılan sınırlı hâllere özgüdür.

Sonuç

Aday sürücülükte esas mesele, kuralların sertliğinden çok bunların nerede yazılı olduğuydu. Anayasa Mahkemesi, araç kullanabilme imkânını ortadan kaldıran bir yaptırımın şartlarının kanunda çerçevelenmesi gerektiğini tespit etti; 7590 sayılı Kanun da iptal sebeplerini ve süreyi kanuna taşıdı. Sürücü açısından kurallar hafiflememiş, ancak öngörülebilir hâle gelmiştir.

Somut bir iptal işlemiyle karşılaşan kişi için belirleyici olan iki şey vardır: ölçüme ilişkin delilin zamanında toplanması ve doğru mercie süresinde başvurulması. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Dayanak mevzuat ve kararlar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek m. 17 (7590 sayılı Kanun m. 5 ile değişik; RG 31.07.2026, S. 33326) — aday sürücülük
• 2918 sayılı Kanun m. 48 — alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı
• 2918 sayılı Kanun m. 112 — sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki
• 2918 sayılı Kanun m. 118 — ceza puanı uygulaması ve sürücü belgelerinin geri alınması
• 2918 sayılı Kanun m. 6, 53, 74, 78
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 45, 46
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27
• Anayasa Mahkemesi, E. 2025/28, K. 2025/139, T. 17.06.2025 (RG 02.12.2025, S. 33095)
• Danıştay 8. Daire, E. 2021/2337, K. 2025/3302, T. 27.03.2025
• Danıştay 8. Daire, E. 2024/4691, K. 2024/4270, T. 08.08.2024
• Danıştay 8. Daire, E. 2022/202, K. 2024/7362, T. 24.12.2024

Hukuki bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz ve vekâlet ilişkisi doğurmaz. Aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin işlemin hukuka uygunluğu, ölçüm koşulları, tutanak içeriği ve tebligat tarihine göre değişeceğinden değerlendirmenin dosya üzerinden yapılması gerekir. Mevzuat değişikliklerini yayın tarihi itibarıyla dikkate alınız.

Yayın tarihi: 01.08.2026 · Son güncelleme: 01.08.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.20
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.6
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.17
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.112
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.118
• 5326 sayılı Kanun m.27
• 7590 sayılı Kanun m.5
• 7590 sayılı Kanun m.17
• Anayasa Mahkemesi, E.2025/28, K.2025/139
• Danıştay 8. D., E.2021/2337, K.2025/3302, T. 27.03.2025
• Danıştay 8. D., E.2024/4691, K.2024/4270, T. 08.08.2024
• Danıştay 8. D., E.2022/202, K.2024/7362, T. 24.12.2024