Vasiyetname Nasıl Hazırlanır? Türleri, Geçerlilik Şartları ve İptali

Vasiyetname Türleri ve Şekil Şartları

• Resmî vasiyetname (TMK m.532 vd.): Noter veya sulh hâkimi önünde, iki tanık katılımıyla düzenlenir. En güvenli türdür; okuma-yazma bilmeyenler için zorunlu yoldur. Mirasçı atananlar ve lehine kazandırma yapılanlar ile bunların belli yakınları tanık olamaz.
• El yazılı vasiyetname (m.538): Baştan sona vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmalı; yapıldığı yıl-ay-gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır. Bilgisayar çıktısı, başkasının yazdığı veya yalnızca imzası atılmış metinler geçersizdir. Saklaması riskli olduğundan notere veya güvenilir kişiye bırakılabilir.
• Sözlü vasiyet (m.539): Ölüm tehlikesi, savaş, salgın gibi olağanüstü durumlarda iki tanığa beyanla yapılır; tanıklar durumu derhâl yetkili makama aktarır. Olağan yollarla vasiyet imkânı doğduktan bir ay sonra kendiliğinden hükümsüz kalır.

Vasiyetnameye Neler Yazılabilir?

Belirli mal bırakma, mirasçı atama, vakıf kurma, önceki vasiyetten dönme, koşul ve yüklemeler vasiyet içeriği olabilir. Sınır: saklı paylar. Altsoyun, ana-babanın ve eşin saklı payını zedeleyen tasarruflar iptal edilmez; ölümden sonra mirasçıların açacağı tenkis davasıyla saklı pay tamamlanana kadar indirilir. Vasiyetçi, sağlığında her zaman vasiyetinden dönebilir; yeni vasiyet öncekiyle çelişiyorsa önceki, çelişen kısımlar yönünden ortadan kalkar.

Ölümden Sonra: Açılma ve Tenfiz

Vasiyetnameyi elinde bulunduran herkes, ölümü öğrenince belgeyi sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür. Mahkeme, bilinen mirasçıları çağırarak vasiyetnameyi açar ve okur; ilgililere tebliğ eder. Açılma, geçerlilik denetimi değildir; itirazı olanlar ayrıca iptal veya tenkis davası açar. Atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı, haklarını bu tebliğden sonra talep eder; taşınmaz vasiyetlerinde tescil için mahkemece verilecek belgeyle tapuya başvurulur.

Vasiyetnamenin İptali Davası

• Sebepler (TMK m.557): ehliyetsizlik (demans, ağır hastalık dönemleri), yanılma-aldatma-korkutma, içeriğin hukuka veya ahlaka aykırılığı, şekil şartlarının ihlali.
• Süre (m.559): İptal sebebini ve kendi hak sahipliğini öğrenmeden itibaren 1 yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyi niyetli davalılara karşı 10 yıl, kötü niyetlilere karşı 20 yıl.
• Dava, miras bırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde görülür.
• Sağlık raporları, banka-imza kayıtları, tanık anlatımları ve gerektiğinde Adli Tıp incelemesi belirleyici delillerdir.

Sık Sorulan Sorular

Noter masrafından kaçınmak için el yazılı vasiyet yeterli mi?

Hukuken geçerlidir; ancak kaybolma, gizlenme ve sahtelik tartışması riski yüksektir. Malvarlığı önemliyse resmî vasiyet güvenliği tartışmasız üstündür.

Vasiyetle mirasçımı tamamen mirastan çıkarabilir miyim?

Saklı paylı mirasçı ancak kanundaki ağır sebeplerle (m.510: mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır suç, aile yükümlülüklerinin önemli ihlali) ıskat edilebilir; sebep vasiyetnamede açıkça gösterilmelidir.

İki vasiyetname çıktı; hangisi geçerli?

Kural olarak son tarihli vasiyet, öncekiyle bağdaşmayan hükümleri ortadan kaldırır. Tarih bu yüzden geçerlilik kadar önceliği de belirler.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.