Süresiz Nafaka Tartışması: Yoksulluk Nafakasında Güncel Durum

Süresiz Nafaka Tartışması: Yoksulluk Nafakasında Güncel Durum

ByAv. Şerafettin Kaya

⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa

  • Yoksulluk nafakası (TMK m.175): boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, daha ağır kusurlu olmamak koşuluyla, diğerinden malî gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir.
  • Kanunda süre sınırı yoktur; süresizlik Anayasa Mahkemesine taşınmış, AYM mevcut düzenlemeyi iptal etmemiştir — değişiklik ancak yasama tasarrufuyla olabilir.
  • Nafaka kendiliğinden sona erer: alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü.
  • Mahkeme kararıyla kaldırılabilir: fiilî birliktelik, yoksulluğun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.176).
  • Koşullar değiştikçe artırım veya indirim davası her zaman açılabilir.

Yoksulluk Nafakasının Şartları

  • Talep şartı: hâkim kendiliğinden hükmedemez; boşanma davasında veya sonrasında istenmelidir. Boşanmanın kesinleşmesinden sonraki nafaka davası 1 yıllık zamanaşımına tabidir (TMK m.178).
  • Yoksulluğa düşme: asgari yaşam ihtiyaçlarını karşılayamama ölçütü esas alınır; düzenli ve yeterli geliri veya malvarlığı olan eş yoksul sayılmaz.
  • Kusur dengesi: isteyen taraf boşanmada daha ağır kusurlu olmamalıdır; eşit kusur nafakaya engel değildir.
  • Malî güç: yükümlünün ödeme gücüyle orantılı belirlenir.

Süresiz Nafaka Neden Tartışılıyor? AYM Ne Dedi?

Eleştiri, kısa evliliklerden sonra ömür boyu ödeme yükümlülüğü doğabilmesine yönelir. Konu Anayasa Mahkemesine hem itiraz yoluyla hem de bireysel başvuru yoluyla taşınmış; Mahkeme, kuralın süresizliğinin mutlak olmadığını — koşullar değiştiğinde nafakanın indirilebilir ve kaldırılabilir olduğunu — vurgulayarak düzenlemeyi Anayasaya aykırı bulmamıştır. Bugün geçerli hukuk: nafaka süresiz bağlanır; denge, TMK m.176 mekanizmalarıyla kurulur. Evlilik süresine endeksli modeller gibi öneriler zaman zaman gündeme gelen bir yasa değişikliği tartışmasıdır; yürürlüğe girmedikçe mevcut kurallar uygulanır.

Nafaka Nasıl Sona Erer veya Azalır?

  • Kendiliğinden: alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü.
  • Kaldırma davasıyla: alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi birlikte yaşaması — tanık, ortak konut ve sosyal medya delilleriyle en sık işletilen sebeptir; yoksulluğun kalkması (düzenli iş, miras, malvarlığı edinimi); haysiyetsiz hayat sürme.
  • İndirim: yükümlünün gücünün azalması (işsizlik, hastalık, yeni bakım yükümlülükleri) veya alacaklının durumunun iyileşmesi hâlinde uyarlama davası.
  • Artırım: enflasyona ve ihtiyaç artışına göre alacaklı da artırım isteyebilir; kararlarda gelecek yıllar için TÜFE artış hükmü kurulması yaygındır.

Usul ve İcra Boyutu

Nafaka davaları aile mahkemesinde görülür; nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Hükmedilen nafaka ödenmezse icra takibi yapılır; cari nafaka, maaş haczinde öncelikli kesilir. Nafaka yükümlülüğünün ihlali, alacaklının şikayeti üzerine İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi yaptırımına bağlanmıştır; ödeme yapıldığında hapis uygulaması kalkar. Birikmiş nafaka alacakları adi alacak rejimine tabidir.

Sık Sorulan Sorular

Eşim asgari ücretle işe girdi; nafakası kesilir mi?

Otomatik kesilmez. Mahkeme; gelirin sürekliliğine ve yaşam maliyetine bakarak yoksulluğun kalkıp kalkmadığını değerlendirir; sonuç indirime de kaldırmaya da çıkabilir.

Nafaka ödememek suç mu?

Ödenmeyen nafaka için icra takibi sonrası şikayet edilirse tazyik hapsi gündeme gelir. Ödeme gücü gerçekten azaldıysa doğru yol, ödememek değil indirim davası açmaktır.

Anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat ettim; geri isteyebilir miyim?

Protokoldeki açık feragat, kural olarak sonradan yoksulluk nafakası istenmesini engeller. Feragat kaydı imzalanmadan önce iyi düşünülmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.

İlgili İçerikler

Yararlanılan Mevzuat

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.344
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.176
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.178

Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

İlgili hesaplama araçları: Hukuki Hesaplama Araçları

İlgili faaliyet alanı: Aile ve Boşanma Hukuku · Bu konuda hukuki değerlendirme ihtiyacınız varsa iletişim bilgilerine Randevu ve Danışma sayfasından ulaşabilirsiniz.

Benzer Makaleler