Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Protokol Maddeleri ve Tek Celsede Boşanma

Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının kanunen kabul edildiği özel bir yoldur. Dört şart birlikte aranır: (1) evliliğin en az bir yıl sürmesi — bir yılı doldurmayan evliliklerde taraflar anlaşsa bile bu madde işlemez, genel hükümlere göre çekişmeli usul ve kusur ispatı gerekir; (2) eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da açılan davanın diğer eşçe kabulü; (3) hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi; (4) boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin hâkimce uygun bulunması.

Protokole Neler Yazılmalı?

• Velayet ve kişisel ilişki: çocuk kiminle kalacak; hafta sonu, bayram, yarıyıl ve yaz tatili görüş düzeni gün-saat belirtilerek yazılmalı.
• İştirak nafakası: tutar, ödeme günü ve her yıl hangi ölçüte (TÜFE gibi) göre artacağı.
• Yoksulluk nafakası: istenmiyorsa açıkça feragat yazılmalı; sonradan istemenin önü ancak açık düzenlemeyle kapanır.
• Maddi-manevi tazminat: talep varsa tutarı, yoksa karşılıklı feragat kaydı.
• Mal paylaşımı: ev, araç, hesaplar, ziynet; kim neyi alacak, devirler ne zaman yapılacak. Protokole yazılıp hükme bağlanan paylaşım, ileride mal rejimi tasfiyesi davasını önler.
• Diğer: ortak borç ve kredilerin üstlenilmesi, eşya teslimi, soyadı kullanımı (kadının kocasının soyadını kullanmaya devam talebi), yargılama giderleri.

Süreç: Başvurudan Kesinleşmeye

Dilekçe + protokol aile mahkemesine verilir; yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ayda birlikte oturulan yer mahkemesidir. Tensiple duruşma günü verilir; duruşmada hâkim taraflara protokolü ve boşanma iradelerini sorar. Uygun bulunursa aynı celse boşanmaya hükmedilir. Gerekçeli kararın yazılmasının ardından taraflar istinaftan feragat dilekçesi verirse karar hemen kesinleşir; kesinleşme nüfusa bildirilir. Kadın yönünden, yeniden evlilik planı varsa 300 günlük bekleme süresinin mahkemeden kaldırılması ayrıca talep edilebilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Riskler

• Eksik protokol: nafaka veya tazminat kalemlerinden birinin unutulması; hâkimin protokolü reddine ya da ileride yeni davalara yol açar.
• Mal paylaşımını dışarıda bırakmak: protokolde düzenlenmezse boşanmadan sonra 1 yıl içinde katılma alacağı davası açılabilir — “her şey bitti” sanılırken en büyük dava sonradan gelir.
• Baskı altında imza: hâkim iradenin serbestliğini duruşmada denetler; tehdit-baskı iddiaları süreci çekişmeliye çevirir.
• Duruşmaya gitmemek: beyan şartı yerine gelmez, dava anlaşmalı olarak sonuçlanamaz.
• Nafakada artış hükmü koymamak: sabit tutar, enflasyon karşısında eriyip yeni uyarlama davaları doğurur.

Sık Sorulan Sorular

Protokolü kendimiz yazsak yeterli mi?

Şeklen mümkün; ancak feragat kayıtları, mal rejimi ve nafaka artış hükümleri teknik konulardır. Hatalı protokol, tek celselik işi yıllarca sürecek davalara çevirebilir.

Eşim yurt dışında; duruşmaya gelmeden boşanabilir miyiz?

Anlaşmalı usulde hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunludur. Yurt dışındaki eş için SEGBİS (görüntülü) dinleme talep edilebilir; mahkemenin kabulüne bağlıdır.

Karar sonrası nafaka değiştirilebilir mi?

İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçlarına göre her zaman artırılıp azaltılabilir. Protokoldeki yoksulluk nafakası ve tazminat dengeleri ise ancak kanuni şartlarla (TMK m.176) değiştirilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.