İşçinin Haklı Fesih Nedenleri: Yargıtay Kararları Işığında Kadın İşçilerin Haklı Fesih Nedenleri

Çalışma hayatında işçilerin, özellikle de kadın işçilerin karşılaştıkları baskı, ayrımcılık ve mobbing durumları, İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca işçiye sözleşmeyi “Haklı Nedenle Derhal Feshetme” yetkisi vermektedir. Bir işçi (erkek veya kadın) sözleşmesini haklı nedenle feshettiğinde, kendi isteğiyle ayrılmış olsa bile kıdem tazminatını işverenden talep etme hakkına sahip olur. Bu yazımızda, özellikle kadın işçilerin iş hayatında maruz kaldıkları temel zorluklar üzerinden, Yargıtay kararları ışığında kadın işçilere tanınan haklı fesih nedenlerini inceliyoruz.

Kısa Cevap

Kadın işçi; ücrette cinsiyete dayalı ayrımcılığa veya cinsel/psikolojik tacize (mobbing) maruz kalırsa, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedip kıdem tazminatını alabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, aynı işi yapan kadın işçiye cinsiyeti nedeniyle daha düşük ücret ödenmesini kesin bir haklı fesih nedeni kabul eder; bu durumda işçi kıdem tazminatının yanında 4 aya kadar ayrımcılık tazminatı da talep edebilir.

1. Ücrette Cinsiyet Ayrımcılığı ve Eşitsizlik

İş Kanunu m.5’te düzenlenen “Eşit Davranma İlkesi”, işverenin işçiler arasında cinsiyet, ırk, din gibi nedenlerle ayrımcılık yapmasını yasaklar. Ancak uygulamada en sık rastlanan gizli ayrımcılık biçimi ücret eşitsizliğidir. Aynı işyerinde, aynı kıdemde ve aynı işi yapan bir kadın işçinin, sırf cinsiyetinden dolayı erkek meslektaşına göre daha düşük ücret alması Yargıtay tarafından kesin bir “Haklı Fesih Nedeni” olarak kabul edilmektedir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi). Üstelik böyle bir ayrımcılığı ispatlayan kadın işçi, sadece kıdem tazminatını almakla kalmaz, ayrıca 4 aya kadar ücreti tutarında “Ayrımcılık Tazminatı” da talep edebilir.

2. Cinsel Taciz ve Psikolojik Taciz (Mobbing)

Kadın işçilerin sıklıkla maruz kaldığı bir diğer ihlal, işyerindeki taciz olaylarıdır. İş Kanunu m.24/II bendi çok açıktır:

• İşverenin veya Vekilinin Tacizi: İşveren, işçiye cinsel tacizde bulunursa işçi sözleşmeyi derhal feshedip kıdem tazminatını alabilir.
• Diğer İşçilerin Tacizi: İşçi, işyerindeki bir başka işçi veya üçüncü kişi (örneğin müşteri) tarafından cinsel tacize uğrar ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen işveren gerekli önlemleri almazsa, işçi yine sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.

Bunun yanında, fiziksel olmayan ancak sistematik olarak uygulanan Psikolojik Taciz (Mobbing), Yargıtay’ın en hassas olduğu konulardan biridir. Sürekli sözlü aşağılama, işini zorlaştırma, yetkilerini alma veya anlamsız işler yükleme gibi mobbing eylemlerine maruz kalan işçi, sözleşmesini haklı olarak feshedebilir ve kıdem tazminatı ile birlikte manevi tazminat da talep edebilir.

3. Hamilelik Nedeniyle Yapılan Baskılar ve Görev Değişikliği

Birçok işveren, kadın işçinin hamile kalmasını işin yavaşlaması veya doğum izni kaynaklı bir “yük” olarak görmekte ve işçiyi kendi isteğiyle (tazminatsız) istifaya zorlamak için baskı yapmaktadır. Gebelik döneminde geçerli olan izin, çalışma koşulu ve fesih yasağı korumalarının tamamı için hamile çalışanın hakları yazımıza bakabilirsiniz. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin istikrar kazanmış kararlarına göre;

• Hamileliği nedeniyle kadının görev yerinin zorlaştırılarak değiştirilmesi (örneğin masa başından ağır bedensel işlere verilmesi veya çok uzak bir şubeye gönderilmesi),
• Hamilelik veya doğum izinlerini kullanmasının engellenmesi,
• Doktor raporlarına rağmen sağlığına uygun olmayan işlerde çalıştırılmaya zorlanması,

açık birer haklı fesih nedenidir. İşveren bu değişiklikleri (esaslı değişiklik) yapmak isterse işçinin yazılı onayını almak zorundadır. Aksi takdirde hamile işçi sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatını alabilir.

4. Kreş ve Emzirme Odası Yükümlülüklerinin İhlali

Yönetmeliğe göre 100-150 arası kadın işçi çalıştıran yerler emzirme odası, 150’den fazla kadın işçi çalıştıran yerler ise kreş açmak zorundadır. Yargıtay’a göre, yasal koşullar oluştuğu halde işverenin kreş veya emzirme odası açmaması (veya dışarıdan kreş hizmeti satın almaması), çalışma şartlarının esaslı bir şekilde ihlalidir. Çocuğu olan kadın işçi, sadece bu sebeple dahi iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı alıp ayrılabilir.

5. Resmi Nikah (Evlilik) Nedeniyle Fesih Hakkı

Tam anlamıyla bir “haklı fesih” sayılmasa da kanunun özel olarak kadınlara tanıdığı bir ayrıcalıktır. Kadın işçi, resmi evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılırsa, başkaca bir gerekçe (ücret, taciz vb.) göstermeksizin kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak bu hakkın kullanımı mutlak surette 1 yıllık süre ile sınırlıdır; 1 yıl geçtikten sonra evliliğe dayalı kıdem talebi yapılamaz.

Sonuç ve Uyarı

Haklı nedenle fesih yapılırken en çok dikkat edilmesi gereken husus “Altı İş Günlük Hak Düşürücü Süre” ve “İhtarnamenin İçeriği”dir. Taciz, hakaret veya eşitlik ilkesinin ihlalini öğrenen işçinin süresi içinde fesih bildirimini yapması gerekir. Kuru bir “istifa ediyorum” dilekçesi tüm haklarınızın kaybolmasına neden olabilir. Bu sebeple, fesih iradenizi mutlaka hukuki gerekçelere dayandıran bir noter ihtarnamesi ile işverene bildirmeniz ve süreci bir avukatla yürütmeniz yerinde olur.

Büro İletişim:
Mevlana Mah. Issıkgöl Cad. No: 99, Kat: 1 D: 23, 41400 Gebze/Kocaeli
Telefon: +90 534 545 23 32
E-Posta: av.serafettinkaya@gmail.com

Yararlanılan Mevzuat

• 4857 sayılı İş Kanunu m.5
• 4857 sayılı İş Kanunu m.24

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarına göre değerlendirilir.

Yayın tarihi: 23.01.2021 · Son güncelleme: 31.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

Faydalı Olabilecek Diğer İçeriklerimiz

• Hamile Çalışanın Hakları: İzin, Fesih Yasağı ve Çalışma Koşulları
• Hamilelik Nedeniyle Kadın İşçilerin Tazminat Hakları Rehberi
• İşyerinde Mobbing (Psikolojik Taciz) ve Tazminat Hakkı