Anlaşmalı Boşanmada Duruşma Günü: Vekille Takip Adım Adım Nasıl İşler?

Boşanma kararı almak kolay değildir; ancak eşler evliliği bitirme ve bunun sonuçları konusunda ortak bir noktada buluşabiliyorsa, süreci uzun ve yıpratıcı bir mahkeme mücadelesine dönüştürmek zorunda kalmazlar. Türk hukukunda buna “anlaşmalı boşanma” denir. Bu yol, tarafların çoğu zaman tek duruşmada (celse) boşanmasına imkân tanıyan, hızlı ve daha az yıpratıcı bir yöntemdir.

Kısa Cevap: Anlaşmalı boşanmanın yasal şartları için anlaşmalı boşanmanın şartları ve süreci yazımıza bakabilirsiniz; burada avukatla (vekille) takip edilen bir anlaşmalı boşanmada duruşma gününün baştan sona nasıl işlediğini adım adım anlatıyoruz.

Bu rehberde anlaşmalı boşanmanın ne olduğunu, hangi şartlarda mümkün olduğunu, protokolde nelerin yer alması gerektiğini, sürecin nasıl işlediğini ve ne kadar sürdüğünü; ayrıca Yargıtay’ın konuya bakışını sade bir dille açıklıyoruz. Boşanma sürecini vekâletle (avukat aracılığıyla) yürütmek isteyenler için pratik bilgileri de bulacaksınız.

Anlaşmalı Boşanma Nedir? (TMK m. 166/3)

Anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanmanın kendisi hem de boşanmanın mali (parasal) ve çocuğa ilişkin tüm sonuçları üzerinde uzlaşarak, birlikte hâkim önüne çıkıp bu iradelerini açıklamaları yoluyla gerçekleşen boşanma türüdür. Yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasıdır.

Çekişmeli boşanmadan (tarafların anlaşamadığı, kusur ve delillerin tartışıldığı boşanma) en büyük farkı şudur: anlaşmalı boşanmada kimin haklı, kimin kusurlu olduğu araştırılmaz. Taraflar zaten her konuda uzlaştıkları için mahkeme, kusur incelemesi yapmadan, anlaşmanın hukuka ve özellikle çocukların menfaatine uygun olup olmadığını denetleyerek karar verir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

Kanun, anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için birkaç şartın bir arada bulunmasını arar. Bunlar sağlanmadığında mahkeme anlaşmalı boşanma kararı veremez.

1. Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması

Anlaşmalı boşanmaya başvurabilmek için evliliğin en az bir yıl devam etmiş olması gerekir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde bu yol kapalıdır; bu durumda ancak çekişmeli boşanma davası açılabilir. Süre, resmî nikâh tarihinden itibaren hesaplanır.

2. Tarafların hâkim önünde bizzat beyanı

Eşlerin, boşanmak istediklerini ve anlaşmanın şartlarını hâkimin huzurunda bizzat (kendileri) ve serbest iradeleriyle açıklamaları zorunludur. Bu beyan, sadece dilekçe göndererek veya yalnızca avukat aracılığıyla yerine getirilemez; tarafların duruşmada hazır bulunması ve hâkimin iradelerini bizzat dinlemesi gerekir. Amaç, kimsenin baskı altında veya isteği dışında boşanmamasını güvence altına almaktır.

3. Hâkimin protokolü uygun bulması

Taraflar bir boşanma protokolü (boşanmanın tüm sonuçlarını düzenleyen yazılı anlaşma) hazırlar. Ancak protokolün geçerli olması için hâkim tarafından uygun bulunması şarttır. Hâkim, özellikle çocukların ve tarafların menfaatlerini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir; kabul etmezlerse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Olmalı?

Protokol, anlaşmalı boşanmanın kalbidir. İleride uyuşmazlık çıkmaması için boşanmanın tüm sonuçlarının açık, anlaşılır ve eksiksiz biçimde yazılması gerekir. İyi hazırlanmış bir protokolde en az şu başlıklar yer almalıdır:

• Nafaka: Eşlerden birine ödenecek yoksulluk nafakası (boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenen nafaka) ile çocuk için ödenecek iştirak nafakasının (çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım) miktarı, ödeme şekli ve zamanı belirlenmelidir. Nafaka istenmiyorsa bu da açıkça yazılmalıdır.
• Velayet: Varsa müşterek (ortak) çocukların velayetinin hangi eşte kalacağı düzenlenmelidir.
• Kişisel ilişki (çocukla görüşme): Velayeti almayan eşin çocukla hangi gün ve saatlerde, dini bayramlarda ve tatillerde nasıl görüşeceği ayrıntılı biçimde belirtilmelidir.
• Mal paylaşımı: Evlilik birliği içinde edinilen malların (ev, araç, birikim vb.) nasıl paylaşılacağı ya da tarafların mal rejiminden kaynaklanan taleplerinden karşılıklı feragat edip etmedikleri yazılmalıdır.
• Maddi ve manevi tazminat: Taraflardan birinin diğerinden tazminat talep edip etmediği, talep ediyorsa miktarı; ya da karşılıklı olarak tazminat istemedikleri açıkça düzenlenmelidir.
• Soyadı ve diğer hususlar: Kadının boşanmadan sonra evlilik soyadını kullanıp kullanmayacağı gibi tarafların uzlaştığı diğer konular da protokole eklenebilir.

Önemli: Protokolde boş bırakılan ya da belirsiz yazılan her konu, ileride yeni bir dava sebebi olabilir. Bu nedenle protokolün bir aile hukuku avukatı tarafından hazırlanması ya da gözden geçirilmesi güçlü biçimde önerilir.

Anlaşmalı Boşanma Süreci ve Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma süreci, uygulamada genellikle şu adımlarla ilerler:

• Protokolün hazırlanması: Taraflar (çoğu zaman avukatları aracılığıyla) boşanmanın tüm sonuçlarını içeren protokolü hazırlar ve imzalar.
• Dava dilekçesi ve başvuru: Anlaşmalı boşanma dilekçesi, protokolle birlikte yetkili ve görevli Aile Mahkemesine sunulur. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
• Duruşma (celse): Mahkeme bir duruşma günü verir. Bu duruşmada her iki eş de bizzat hazır bulunur; hâkim boşanma ve protokol konusundaki iradelerini dinler.
• Karar ve kesinleşme: Hâkim protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Gerekçeli kararın yazılıp taraflara tebliğ edilmesi ve yasal sürede itiraz/istinaf edilmemesiyle karar kesinleşir. Boşanma, ancak karar kesinleşip nüfusa işlendiğinde tamamlanmış olur.

Peki ne kadar sürer? Duruşmanın kendisi çoğu zaman tek celsede tamamlanır. Ancak “tek celsede boşanma” ifadesi, boşanmanın aynı gün nüfusa işleneceği anlamına gelmez. Duruşma gününün verilmesi mahkemenin yoğunluğuna, kararın yazılması ve tebligat süreçlerine göre değişir. Uygulamada dilekçenin verilmesinden kararın kesinleşmesine kadar geçen süre, mahkemenin iş yüküne bağlı olarak birkaç haftadan birkaç aya kadar uzayabilir. Buna rağmen anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya (yıllarca sürebilir) kıyasla çok daha hızlıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Avukatla Vekâletle Takip

Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması gerekse de, sürecin tamamının bir avukat tarafından vekâletle (vekâletname ile yetki verilerek) yürütülmesi mümkün ve yararlıdır. Avukat; protokolü hukuka uygun ve eksiksiz hazırlar, dilekçeyi düzenler, dosyayı takip eder ve haklarınızı korur. Özellikle nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda küçük ama önemli ayrıntılar, ileride büyük hak kayıplarını önler.

Eşlerin menfaatleri çoğu zaman farklı olduğundan, tek bir avukatın her iki tarafı birlikte temsil etmesi yerine tarafların ayrı ayrı hukuki danışmanlık alması sağlıklı olur. Böylece protokol, tarafların gerçek iradesini ve menfaat dengesini yansıtır.

Anlaşmalı Boşanmanın Avantajları

Anlaşmalı boşanmanın çekişmeli boşanmaya göre öne çıkan başlıca avantajları şunlardır:

• Hız: Duruşma çoğu zaman tek celsede tamamlandığından süreç aylarca, hatta yıllarca sürebilen çekişmeli davalara kıyasla çok daha kısadır.
• Daha az yıpranma: Kusur ve suçlama tartışılmadığı için taraflar duygusal olarak daha az örselenir; bu özellikle çocuklu ailelerde önemlidir.
• Belirlilik ve kontrol: Nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konuların sonucu hâkimin takdirine tümüyle bırakılmak yerine, taraflarca önceden kararlaştırılır. Böylece herkes ne ile karşılaşacağını bilir.
• Daha düşük maliyet: Süreç kısa olduğundan yargılama giderleri ve zaman kaybı genellikle daha azdır.

Yargıtay Ne Diyor?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2011/8946, K. 2012/6843, T. 22.03.2012 sayılı kararında, TMK m. 166/3 uyarınca hazırlanan boşanma protokolünün hâkim tarafından denetlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Karara göre; taraflar arasındaki protokolün (somut olayda çocukla kişisel ilişkiye dair) bir bölümü hâkim tarafından uygun bulunmazsa, hâkimin bu konuda taraflara öneride bulunması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Yani hâkim, protokolü olduğu gibi kabule zorunlu olmadığı gibi, uygun bulmadığı hususu görmezden gelerek de karar veremez.

Aynı Dairenin E. 2012/14467, K. 2012/31520, T. 24.12.2012 sayılı kararında ise, anlaşmalı boşanma yönünde verilen karar kesinleşinceye kadar tarafların bu yöndeki irade beyanından dönebileceği belirtilmiştir. Bir eş, karar kesinleşmeden önce boşanma iradesinden vazgeçerse, dava artık çekişmeli boşanma (TMK m. 166/1-2) olarak görülür ve taraflara delil gösterme imkânı tanınır. Bu iki karar birlikte, anlaşmalı boşanmanın temelinde tarafların hâkim önünde özgürce açıkladığı ve karar kesinleşene kadar geçerliliğini koruması gereken irade birliği olduğunu ortaya koyar.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?

Duruşma çoğu zaman tek celsede tamamlanır. Ancak boşanmanın nüfusa işlenmesi için kararın yazılması, taraflara tebliği ve kesinleşmesi gerekir. Bu nedenle “tek celse” duruşmayı anlatır; sürecin tümü mahkemenin yoğunluğuna göre birkaç hafta ila birkaç ay sürebilir.

Duruşmaya gelmeden, sadece avukatla boşanabilir miyim?

Hayır. Anlaşmalı boşanmada eşlerin hâkim önünde bizzat hazır bulunup iradelerini açıklaması zorunludur. Süreci avukatınız yürütebilir, ancak duruşmaya katılım kişiseldir.

Evliliğimiz 1 yıldan kısa; anlaşmalı boşanabilir miyiz?

Hayır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır. Bu süreyi doldurmayan çiftler ancak çekişmeli boşanma davası açabilir.

Protokolde anlaştık ama hâkim değişiklik istedi, ne olur?

Hâkim, özellikle çocukların menfaati için protokolde değişiklik önerebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir. Kabul edilmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli olarak devam edebilir.

Karardan sonra fikrimi değiştirebilir miyim?

Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar taraflar boşanma iradesinden dönebilir. Bu durumda dava çekişmeli boşanmaya dönüşür ve deliller incelenir. Karar kesinleştikten sonra ise boşanma tamamlanmış olur.

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166
• Yargıtay 2. HD, E.2011/8946, K.2012/6843, T. 22.03.2012

Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları için mutlaka bir avukata danışınız.

Yayın tarihi: 07.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

Faydalı Olabilecek Diğer İçeriklerimiz

• Türk Medeni Hukukunda Boşanma Davaları ve Mal Rejiminin Tasfiyesi El Kitabı
• Boşanma Sonrası Yoksulluk Nafakası Hangi Hallerde Kesilir?
• Erkekler Boşanmada Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?