Sendikal Tazminatta Muacceliyet, Faiz ve Beş Yıllık Zamanaşımı

Yazar: Avukat Şerafettin Kaya (Kocaeli Barosu – Sicil No: 2219)

Kısa Cevap

Sendikal tazminat alacağına yasal faiz uygulanır; bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz bu alacak bakımından işletilemez. Faizin başlangıcı temerrüt anıdır: işçi kesinleşen işe iade kararı üzerine işverene başvururken sendikal tazminatı da talep etmişse, işveren bu başvuruyu tebellüğ ettiği tarihi izleyen günden itibaren temerrüde düşer. Böyle bir talep yoksa faiz dava ve varsa ıslah tarihinden yürütülür. Alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir. Uygulamada dava açılmadan önce noter aracılığıyla temerrüt ihtarnamesi gönderilmesi, faizin aylarca daha erken başlamasını sağlar.

1. Giriş: Mali Hakların İfasında Zaman, Faiz ve Zamanaşımı

İş Hukuku uyuşmazlıklarında bir alacağın doğum anı ile tahsil edilebilir (muaccel) hâle geldiği an, temerrüdün nasıl gerçekleşeceği, işletilecek faizin türü ve zamanaşımı def’ine tabi olma süreleri, alacağın hukuki niteliğine (ücret mi, tazminat mı olduğuna) göre değişir.

Sendikal tazminat, miktarının yüksekliği ve caydırıcı niteliği nedeniyle işverenlerce en sık faiz türü ve zamanaşımı def’i üzerinden tartışmaya açılan müessesedir. Bu bölümde; alacağın muacceliyet anı, temerrüt koşulları, faiz rejimi ve 7036 sayılı Kanunla beş yıla indirilen zamanaşımı kuralları incelenecektir.

2. Muacceliyet Anı ve Temerrüdün Gerçekleşmesi

Bir alacağın muaccel olması, alacaklının o edimin ifasını borçludan talep ve dava edebilecek konuma gelmesi demektir. Sendikal tazminatın muacceliyet anı davanın türüne göre ikili bir ayrımda saptanır.

2.1. Muacceliyet Anı

Doğrudan (işe iade olmaksızın) açılan davalarda: İş güvencesi kapsamında olmayan bir işçi veya iş ilişkisi devam ederken ayrımcılığa maruz kalan bir işçi doğrudan dava açtığında alacak, iş sözleşmesinin feshedildiği veya ayrımcılık fiilinin gerçekleştiği anda muaccel olur.
İşe iade davasıyla birlikte hükmedildiğinde: 6356 sayılı Kanun m. 25/5 uyarınca sendikal tazminat, işçinin işe başlama başvurusuna veya işverenin işe başlatmama anına bağlı olmadığından, işe iade kararının kesinleştiği tarihte muaccel hâle gelir.

2.2. İşverenin Temerrüde Düşürülmesi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi uyarınca muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

Kural: Sendikal tazminat, kıdem tazminatında (1475 s. K. m. 14/11) olduğu gibi fesih tarihinde kendiliğinden temerrüde düşen bir alacak değildir.
Temerrüt tarihinin saptanması: Faizin işlemeye başlaması için işçinin dava açmadan önce noter aracılığıyla, belirli bir ödeme süresi veren bir ihtarname göndermiş olması gerekir. Dava öncesi noter ihtarı yoksa, zorunlu arabuluculuk sürecinde düzenlenen anlaşmazlık son tutanağının tarihi de temerrüt tarihi sayılmaz; faizin başlangıcı dava veya ıslah tarihi olur.

3. Uygulanacak Faiz Türü: Yasal Faiz mi, En Yüksek Mevduat Faizi mi?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca gününde ödenmeyen ücret alacakları için bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Bu kuralın sendikal tazminata uygulanıp uygulanamayacağı uzun süre tartışılmış, içtihatla çözüme kavuşturulmuştur.

3.1. Yerleşik “Yasal Faiz” İçtihadı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 9. Hukuk Dairesi’nin istikrarlı içtihatlarına göre sendikal tazminata yasal faiz uygulanır; bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilemez.

Gerekçe: Sendikal tazminat, adında ve hesabında “ücret” terimi geçse dahi teknik anlamda İş Kanunu m. 34 kapsamında bir ücret alacağı değildir; fiilî çalışma karşılığı değildir. İşverenin ayrımcı fiilini cezalandıran götürü nitelikli bir tazminattır. Kanun koyucu 6356 sayılı Kanun m. 25’te bu tazminat için özel bir yüksek faiz türü öngörmediğinden, 3095 sayılı Kanun uyarınca yasal faiz uygulanır.

Denetim notu: Yerel mahkeme veya icra müdürlüğünce sendikal tazminata “en yüksek mevduat faizi” yürütülmesi bozma ve şikâyet sebebidir; bu hataya karşı istinaf/temyiz ya da icra mahkemesi nezdinde faiz türünün düzeltilmesi talep edilmelidir.

4. Beş Yıllık Zamanaşımı Rejimi ve Başlangıç Anı

4.1. 7036 Sayılı Kanun ve İş K. Ek Madde 3

7036 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen Ek Madde 3 uyarınca; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve eşitlik ilkesine aykırılık tazminatıyla birlikte sendikal tazminatta da zamanaşımı süresi beş yıldır. 25.10.2017 tarihinden önce TBK m. 146 uyarınca on yıllık genel zamanaşımı uygulanmaktaydı.

4.2. Zamanaşımının Başlangıç Anı

Doğrudan açılan davalarda: Süre, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren işler.
İşe iade davasıyla birlikte istendiğinde: Alacak, işe iade davasının kesinleşmesiyle muaccel olduğundan beş yıllık süre kararın kesinleştiği tarihten itibaren işler.

5. Sonuç ve Doktrinel Değerlendirme

Sendikal tazminata yasal faiz uygulanması ve alacağın beş yıllık zamanaşımına tabi olması, bu hakkın ekonomik değerinin korunmasını büyük ölçüde usuli hamlelere bağlar.

Bu nedenle dava açılmadan önce noter aracılığıyla temerrüt ihtarnamesi gönderilmesi, faizin dava tarihinden aylarca önce işlemeye başlamasını sağlayan en somut kazanımdır.

Buraya kadarki bölümlerde işverenin hukuki (mali) sorumluluğu incelendi. Ancak sendikal hakların engellenmesi yalnızca tazminat doğuran bir ihlal değil; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 118 uyarınca hapis cezası gerektiren bir suçtur. Serinin bir sonraki bölümünde işverenin ceza ve idari sorumluluğu ele alınmaktadır.

📖 Kaynakça ve Emsal İçtihatlar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: E. 2016/33402, K. 2018/18242, T. 15.10.2018 (Sendikal tazminata yasal faiz; boşta geçen süre ücretine en yüksek mevduat faizi ayrımı ve işe iade başvurusunda tazminat talep edilmişse tebellüğle temerrüt)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: E. 2014/37535, K. 2015/321, T. 13.01.2015 (Sendikal tazminatın belirli/belirlenebilir alacak niteliği)
6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu: Madde 25
4857 Sayılı İş Kanunu: Ek Madde 3 (beş yıllık zamanaşımı)
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: Madde 117 (temerrüt)
3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: Madde 1

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Sendikal tazminata hangi faiz uygulanır?

Yasal faiz uygulanır. Alacak teknik anlamda ücret niteliğinde olmadığından, İş Kanunu m.34’teki “bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz” bu tazminat bakımından işletilemez.

Faiz hangi tarihten itibaren işler?

Temerrüt anından itibaren. İşçi kesinleşen işe iade kararı üzerine işverene başvururken sendikal tazminatı da talep etmişse, işveren başvuruyu tebellüğ ettiği tarihi izleyen günden itibaren temerrüde düşer. Böyle bir talep veya dava öncesi noter ihtarı yoksa faiz dava (varsa ıslah) tarihinden yürütülür.

Zamanaşımı süresi ne kadar ve ne zaman başlar?

Süre beş yıldır (İş K. Ek m.3). Doğrudan açılan davalarda fesih tarihinden, işe iade davasıyla birlikte istendiğinde ise kararın kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

1475 sayılı (mülga) İş Kanunu m.14
4857 sayılı İş Kanunu m.34
4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.118
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.25
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.15
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.1
Yargıtay 9. HD, E.2016/33402, K.2018/18242, T. 15.10.2018
Yargıtay 9. HD, E.2014/37535, K.2015/321, T. 13.01.2015

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarına göre değerlendirilir.

Bu makale, Sendikal Tazminat ve İş Güvencesi serisinin bir parçasıdır. Konuyla ilgili diğer çalışmalarımız: işe iade ve feshin son çare olması ilkesi, iş yerinde psikolojik taciz (mobbing), işçilik alacaklarında zamanaşımı ve dava şartı arabuluculuk.

Yayın tarihi: 04.08.2026 · Son güncelleme: 17.08.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr