Türk İş Hukukunda Sendikal Tazminat Külliyatı: Bölüm 10 – Muacceliyet Anı, Temerrüt, Uygulanacak Faiz Türü ve 5 Yıllık Zamanaşımı Rejimi

Avukat Şerafettin Kaya
Kocaeli Barosu – Sicil No: 2219 | Avukatlık ve Hukuk Danışmanlığı
[www.serafettinkaya.av.tr](https://www.serafettinkaya.av.tr)

—

Kısa Cevap

Sendikal tazminat alacağına yasal faiz uygulanır; bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz bu alacak bakımından işletilemez. Faizin başlangıcı temerrüt anıdır: işçi kesinleşen işe iade kararı üzerine işverene başvururken sendikal tazminatı da talep etmişse, işveren bu başvuruyu tebellüğ ettiği tarihi izleyen günden itibaren temerrüde düşer. Böyle bir talep yoksa faiz dava ve varsa ıslah tarihinden yürütülür. Alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir. Uygulamada dava açılmadan önce noter aracılığıyla temerrüt ihtarnamesi gönderilmesi, faizin aylarca daha erken başlamasını sağlar.

1. Giriş: Mali Hakların İfasında Zaman, Faiz ve Zamanaşımı

İş Hukuku uyuşmazlıklarında bir alacağın doğum anı ile tahsil edilebilir (muaccel) hale geldiği an, temerrüdün nasıl gerçekleşeceği, işletilecek faizin türü ve zamanaşımı def’ine tabi olma süreleri, alacağın hukuki niteliğine (ücret mi, tazminat mı olduğuna) göre değişen dinamik usul kurallarına tabidir.

Sendikal tazminat, miktarının yüksekliği ve caydırıcı niteliği nedeniyle işverenlerce en sık faiz türü (yasal faiz mi, en yüksek mevduat faizi mi) ve zamanaşımı def’ileri üzerinden tartışmaya açılan bir müessesedir. Bu bölümde; sendikal tazminat alacağının muacceliyet anı, temerrüt koşulları, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun kesinleştirdiği faiz rejimi ve 7036 sayılı Kanunla 5 yıla indirilen zamanaşımı kuralları incelenecektir.

—

2. Muacceliyet Anı ve Temerrüdün Gerçekleşmesi

Bir alacağın muaccel olması, alacaklının o edimin ifasını borçludan talep ve dava edebilecek konuma gelmesi demektir. Sendikal tazminatın muacceliyet anı, davanın türüne göre ikili bir ayrımda saptanır:

2.1. Muacceliyet Anı

1. Doğrudan (İşe İade Olmaksızın) Açılan Davalarda: İş güvencesi kapsamında olmayan bir işçi veya iş ilişkisi devam ederken sendikal ayrımcılığa maruz kalan bir işçi doğrudan sendikal tazminat davası açtığında; alacak, iş sözleşmesinin feshedildiği veya ayrımcılık fiilinin gerçekleştiği anda muaccel olur.
2. İşe İade Davası ile Birlikte Hükmedildiğinde: 6356 sayılı Kanun m. 25/5 uyarınca işe iade davası sonucunda sendikal feshin tespitiyle verilen sendikal tazminat; iş güvencesi tazminatından farklı olarak işçinin işe başlama başvurusuna veya işverenin işe başlatmama anına bağlı olmadığından, doğrudan doğruya “işe iade kararının kesinleştiği tarihte” muaccel hale gelir.

2.2. Borçlunun (İşverenin) Temerrüde Düşürülmesi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi uyarınca muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
* Kural: Sendikal tazminat alacağı, kıdem tazminatında (1475 s. K. m. 14/11) olduğu gibi “fesih tarihinde kendiliğinden temerrüde düşen” bir alacak niteliğinde değildir.
* Temerrüt Tarihinin Saptanması: İşverenin temerrüde düşürülerek faiz işlemeye başlaması için; işçinin dava açmadan önce noter aracılığıyla ihtarnamede belirli bir ödeme süresi vererek kaside (ihtar) çekmiş olması gerekir. Eğer dava öncesi bir noter ihtarı yoksa, zorunlu arabuluculuk sürecinde düzenlenen “anlaşmazlık son tutanağı tarihi” de temerrüt tarihi sayılmaz; faizin başlangıç anı “dava veya ıslah (ek dava) tarihi” olarak kabul edilir.

—

3. Uygulanacak Faiz Türü: Yasal Faiz mi, En Yüksek Mevduat Faizi mi?

Türk İş Hukukunda 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca; gününde ödenmeyen “ücret” alacakları için bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz (en yüksek mevduat faizi) işletilir. Bu kuralın sendikal tazminata uygulanıp uygulanamayacağı uzun süre doktrinde tartışılmış, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla son noktaya konulmuştur.

3.1. Yargıtay’ın Yerleşik “Yasal Faiz” İçtihatı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK) ve 9. Hukuk Dairesi’nin istikrarlı içtihatlarına göre; Sendikal Tazminata YASAL FAİZ uygulanır. Bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilemez!
* Gerekçe: Sendikal tazminat, adında ve hesabında “ücret” (en az 1 yıllık ücret) terimi geçse dahi, teknik ve hukuki anlamda İş Kanunu m. 34 kapsamında bir “ücret” alacağı değildir; bir fiili çalışma karşılığı değildir. İşverenin haksız fiil niteliğindeki sendikal ayrımcılığını cezalandıran medeni bir ceza / tazminattır. Kanun koyucu, 6356 sayılı Kanun m. 25’te bu tazminat için özel bir yüksek faiz türü öngörmediğinden, genel kural olan 3095 sayılı Kanun uyarınca yasal faiz uygulanması zorunludur.

> [!WARNING]
> Bilirkişi ve Yerel Mahkeme Kararlarının Denetimi: Yerel mahkemelerce veya icra müdürlüklerince sendikal tazminat alacağına “bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz” yürütülerek hüküm kurulması veya icra emri düzenlenmesi, açık bir bozma ve şikâyet sebebidir. Avukatlık ve hukuk danışmanlığı pratiğimizde, bu yöndeki hatalara karşı derhal temyiz/istinaf veya icra mahkemesi nezdinde faiz türünün yasal faiz olarak düzeltilmesi talebinde bulunulmalıdır.

—

4. 5 Yıllık Zamanaşımı Rejimi ve Başlangıç Anı

İş Hukukunda tazminat alacaklarının zamanaşımı süreleri, 2017 yılında yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile köklü bir değişikliğe uğramıştır.

4.1. 7036 Sayılı Kanun ve İş K. Ek Madde 3 ile 5 Yıla İndirilen Süre

7036 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen Ek Madde 3 uyarınca; iş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve eşitlik ilkesine aykırılık tazminatı ile birlikte Sendikal Tazminatta da zamanaşımı süresi 5 YILDIR. (25.10.2017 tarihinden önce 6098 s. TBK m. 146 uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanmaktaydı).

4.2. Zamanaşımı Süresinin Başlangıç Anı (Dies a quo)

5 yıllık zamanaşımı süresinin hangi tarihte işlemeye başlayacağı, muacceliyet kurallarıyla doğrudan bağlantılıdır:
* Doğrudan Açılan Davalarda: İş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren 5 yıl işlemeye başlar.
* İşe İade Davasıyla Birlikte İstendiğinde: Sendikal tazminat, işe iade davasının kesinleşmesiyle muaccel olduğundan; 5 yıllık zamanaşımı süresi, işe iade kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İşçinin davası 3 yıl sürmüş ve kesinleşmişse, kesinleşme gününden itibaren 5 yıl içinde sendikal tazminatını icraya koyabilir veya ayrı bir davayla talep edebilir.

—

5. Sonuç ve Doktrinel Değerlendirme

Sendikal tazminat alacağında yasal faizin uygulanması ve zamanaşımının 5 yıla tabi olması, bu hakkın ekonomik değerini enflasyon karşısında koruma görevini avukatın stratejik hamlelerine yüklemektedir.

Avukatlık ve hukuk danışmanlığı yürütümümüzde; davalı işverenin temerrüde düşürülmesinde gecikilmemesi için dava açılmadan önce mutlaka noter aracılığıyla temerrüt ihtarnamesi gönderilmesi, bu sayede dava tarihinden aylarca önce yasal faizin işletilmeye başlanması sağlanan en hayati usuli kazanımdır.

Buraya kadar incelediğimiz 10 bölüm boyunca işverenin hukuki (mali) sorumluluğunu en ince ayrıntısına kadar tahlil ettik. Ancak sendikal hakların engellenmesi sadece tazminat doğuran hukuksal bir ihlal değil; aynı zamanda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK m. 118) uyarınca hapis cezası gerektiren ağır bir suçtur. Külliyatımızın bir sonraki (11.) bölümünde, işverenin ceza ve idari yaptırım rejimi incelenecektir.

—

📖 Kaynakça ve Emsal İçtihatlar

* Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: E. 2016/33402, K. 2018/18242, T. 15.10.2018 (Sendikal tazminata yasal faiz; boşta geçen süre ücretine en yüksek mevduat faizi ayrımı)
* Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: E. 2014/37535, K. 2015/321, T. 13.01.2015 (Sendikal tazminatın belirli/belirlenebilir alacak niteliği ve belirsiz alacak davasına konu edilememesi)
* Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: E. 2016/33402, K. 2018/18242, T. 15.10.2018 (İşe iade başvurusunda sendikal tazminat da talep edilmişse işverenin tebellüğ ile temerrüde düşmesi)
* 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu: Madde 25
* 4857 Sayılı İş Kanunu: Ek Madde 3 (5 Yıllık Zamanaşımı)
* 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: Madde 117 (Temerrüt) ve Madde 147
* 3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: Madde 1

—

Avukat Şerafettin Kaya
Kocaeli Barosu – Sicil No: 2219 | Avukatlık ve Hukuk Danışmanlığı
[www.serafettinkaya.av.tr](https://www.serafettinkaya.av.tr)