Nişanın Bozulması: Maddi-Manevi Tazminat ve Hediyelerin İadesi
⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa
- Nişanlanma evlenme vaadiyle kurulur; ancak hiç kimse nişanı bozdu diye evlenmeye zorlanamaz (TMK m.118-119).
- Nişanı haklı sebep olmadan bozan ya da kusuruyla bozulmasına yol açan taraf, karşı tarafa maddi tazminat öder (TMK m.120).
- Kişilik hakkı zarar gören taraf ayrıca manevi tazminat isteyebilir (TMK m.121).
- Evlenme dışında sona eren nişanda alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir; iade mümkün değilse sebepsiz zenginleşme uygulanır (TMK m.122).
- Nişanın bozulmasından doğan davalar, sona ermeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.123).
📑 İçindekiler — başlığa tıklayın
Nişanlanma ve Nişanın Bozulması
Nişanlanma, birbirleriyle evlenmek isteyen kişilerin bu yöndeki karşılıklı vaatlerini açıklamasıyla kurulan bir aile hukuku ilişkisidir (TMK m.118). Nişanlanma tarafların evlenme yükümlülüğü doğurmaz; hiç kimse nişanı bozduğu için evlenmeye zorlanamaz ve nişanı bozmama için cezai şart kararlaştırılamaz (TMK m.119). Bu nedenle nişanın bozulması hukuken mümkündür; ancak bu bozma, belirli hukuki sonuçlar doğurabilir.
Nişan; tarafların anlaşmasıyla, taraflardan birinin bozmasıyla, evlenmenin imkânsız hâle gelmesiyle veya ölümle sona erebilir. Sona erme evlenme dışındaki bir sebeple gerçekleştiğinde, aşağıda açıklanan tazminat ve hediyelerin iadesine ilişkin kurallar devreye girer. Uygulamada en sık karşılaşılan uyuşmazlıklar; yapılan düğün ve nişan masrafları ile verilen ziynet ve hediyelerin akıbetine ilişkindir.
Maddi ve Manevi Tazminat
Nişanı haklı bir sebep olmaksızın bozan veya nişanın kendisine yükletilebilen (kusurlu) bir sebeple bozulmasına yol açan taraf; diğer tarafa, dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ile katlandığı maddi fedakârlıklar karşılığında uygun bir maddi tazminat öder. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır. Ayrıca tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası ya da onlar gibi davrananlar da, aynı koşullarda yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilir (TMK m.120).
- Evlenme amacıyla alınan ev eşyası ve çeyiz giderleri
- Nişan ve düğün töreni, organizasyon ve davet masrafları
- Evlenme amacıyla işten ayrılma gibi katlanılan maddi fedakârlıklar
Bunun yanında, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir paranın ödenmesini isteyebilir (TMK m.121). Manevi tazminat, uğranılan üzüntünün ve kişilik değerlerindeki eksilmenin bir ölçüde giderilmesine yöneliktir; miktarı, tarafların kusuru, sosyal ve ekonomik durumları ile olayın özellikleri dikkate alınarak belirlenir.
Hediyelerin İadesi
Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse; nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların diğer nişanlıya vermiş olduğu alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir (TMK m.122). Buna karşılık günlük yaşamda verilen alışılmış (mutat) hediyeler kural olarak geri istenemez.
Alışılmışın dışındaki hediyeye; önemli değerdeki ziynet eşyaları, bilezik ve set gibi takılar, otomobil veya değerli eşyalar örnek gösterilebilir. Bir hediyenin alışılmış sayılıp sayılmayacağı; tarafların ekonomik durumu, yörenin âdetleri ve hediyenin değeri gibi ölçütlere göre her somut olayda ayrıca değerlendirilir. Hediye aynen mevcutsa aynen, elden çıkmışsa mislen geri verilir; bu da mümkün değilse sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m.122; TBK m.77 vd.).
| Talep | Kimden | Şartı ve kapsamı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Maddi tazminat | Nişanı haklı sebep olmaksızın bozan ya da kusuruyla bozulmasına yol açan taraftan | Evlenme amacıyla yapılan harcamalar ve katlanılan maddi fedakârlıklar: çeyiz ve ev eşyası, nişan ve düğün töreni ile davet masrafları, evlenmek için işten ayrılma | TMK m. 120 |
| Ana baba tazminatı | Aynı taraftan | Tazminat istemeye hakkı olanın ana ve babası ya da onlar gibi davrananlar da aynı koşullarda yaptıkları harcamaları isteyebilir | TMK m. 120/2 |
| Manevi tazminat | Kusurlu taraftan | Kişilik hakkı saldırıya uğramış olmalı; miktar tarafların kusuru, sosyal ve ekonomik durumları ile olayın özelliklerine göre belirlenir | TMK m. 121 |
| Alışılmışın dışındaki hediyeler | Nişanlılardan ya da ana babadan | Nişan evlenme dışında sona ermişse geri istenebilir: önemli değerdeki ziynet, bilezik ve set, otomobil, değerli eşyalar. Aynen mevcutsa aynen, elden çıkmışsa mislen, o da mümkün değilse sebepsiz zenginleşme | TMK m. 122; TBK m. 77 vd. |
| Alışılmış (mutat) hediyeler | — | Geri istenemez; nişan yüzüğü genellikle bu kapsamdadır. Ayrım tarafların ekonomik durumu, yörenin âdetleri ve hediyenin değerine göre yapılır | TMK m. 122 |
| Zamanaşımı | Tüm dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 123) | ||
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla | ||
Zamanaşımı, Görevli Mahkeme ve İspat
Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava haklarının tamamı (maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin iadesi), sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123). Bu süre kaçırıldığında, karşı tarafın zamanaşımı definde bulunması hâlinde talep reddedilebilir; bu nedenle sürenin dikkatle takibi önemlidir.
Nişanın bozulmasından kaynaklanan davalar aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Kusur, haklı sebep, yapılan harcamalar ve hediyelerin niteliği; tanık, fatura ve dekont gibi belgeler, fotoğraf ve diğer delillerle ispatlanır. Bu sebeple harcamalara ve hediyelere ilişkin kayıtların saklanması, olası bir davada ispat kolaylığı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Nişan bozulunca yüzük geri verilir mi?
Nişan yüzüğü genellikle alışılmış (mutat) hediye kabul edildiğinden kural olarak geri istenemez. Ancak yüzük dışındaki önemli değerdeki takı ve ziynetler alışılmışın dışında sayılıp geri istenebilir. Değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.
Nişanı ben bozdum, tazminat öder miyim?
Nişanı haklı bir sebep olmadan bozan taraf, karşı tarafın evlenme amacıyla yaptığı harcamalar için maddi ve koşulları varsa manevi tazminat ödeyebilir. Bozmada haklı bir sebep bulunuyorsa tazminat yükümlülüğü doğmayabilir.
Nişanın bozulmasında dava açma süresi nedir?
Nişanlılığın sona ermesinden itibaren bir yıldır. Bu süre içinde maddi-manevi tazminat ve hediyelerin iadesi talep edilmelidir; süre geçtikten sonra talepler zamanaşımına uğrayabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.
İlgili İçerikler
- Ziynet (altın) eşyası alacağı davası
- Boşanmada maddi ve manevi tazminat (TMK m.174)
- Manevi tazminatın belirlenmesinde hâkim hangi ölçütlere bakar?
- Haksız fiilde zamanaşımı ve tazminat talebi
Yararlanılan Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.118
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.119
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.120
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.121
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.122
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.123
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.77
Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr