Evlenmeden Önce Alınan Mallar Kimde Kalır? Kişisel Mal
“Evden önce aldığım ev benim kalır” cümlesi kural olarak doğrudur; ancak uygulamada bu kural, göründüğünden çok daha az dosyada tek başına sonuç verir. Çünkü kanun bir yandan evlilik öncesi malları kişisel mal sayarken, diğer yandan tersi ispat edilene kadar bütün malları edinilmiş mal kabul eden bir karine getirmiştir. Üstelik evlilik içinde ödenen krediler, tabloyu baştan değiştirebilmektedir.
Kısa Cevap
4721 sayılı Kanun’un 220. maddesine göre mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri kişisel maldır ve tasfiyede paylaşıma girmez. Ne var ki 222. maddeye göre bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir; kişisel mal iddiasında bulunan bunu ispat etmekle yükümlüdür. Evlilik öncesi alınmış olsa bile kredi taksitleri evlilik içinde ödenen malda, diğer eşin katılma alacağı doğabilir.
Kişisel Mal Nedir?
4721 sayılı Kanun’un 220. maddesi kanun gereğince kişisel sayılan malları dört başlıkta toplar: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri; manevi tazminat alacakları; kişisel mallar yerine geçen değerler.
İkinci bent, evlenmeden önce edinilen malların hukuki dayanağıdır. Dördüncü bent ise sıkça atlanır: kişisel malın satılmasıyla elde edilen para ya da onunla alınan yeni mal da kişisel mal sayılır. Buna uygulamada ikame değer denir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 04.07.2023 tarihli kararında bu ilke somut biçimde uygulanmıştır. Karara konu olayda evlilik öncesi alınan taşınmazın bedeli erkeğe ödenmiş ve paranın bir kısmı boşanma dava tarihinde erkeğin banka hesabında bulunmuştu. Daire, bu paranın erkeğin mal rejiminin başlangıcında mevcut kişisel malının ikamesi niteliğinde olduğunu belirtmiştir.
Karine: Aksi İspatlanmadıkça Edinilmiş Mal
Kişisel mal savunmasının kaderini belirleyen kural, 222. maddedeki ispat düzenidir.
Maddeye göre belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Üçüncü fıkra ise en kritik hükmü içerir: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Bunun pratik sonucu, “bu mal benim kişisel malım” diyen tarafın hem malın evlilik öncesi edinildiğini hem de bedelinin kişisel kaynaktan karşılandığını belgelemesi gerektiğidir. Sözlü beyan ve tanık anlatımı çoğu zaman yeterli görülmemektedir.
İkame Değer ve Denkleştirme
Kişisel mal satılıp yerine yenisi alındığında zincirin belgelenmesi gerekir; aksi hâlde karine yeniden devreye girer.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 13.12.2023 tarihli kararına konu olayda erkek, tasfiyeye konu araçların evlilik öncesi sahip olduğu kamyonların satışıyla alındığını savunmuştu. Yerel mahkeme, satış ile yeni alım arasında bir yıl geçtiğini ve bedelin aktarıldığının ispat edilemediğini belirterek savunmayı kabul etmemişti.
Daire, kararı bozarken araştırmanın yetersizliğine dikkat çekmiştir. Kararda, dava dışı aracın edinme tarihinin belirlenmesi için tescil kayıtlarının yeniden getirtilmesi ve karşı tarafın dilekçesindeki ikrarın göz ardı edilmemesi gerektiği; sonucuna göre kişisel mal denkleştirmesi yapılarak katılma alacağının hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.
Denkleştirmenin kanuni dayanağı 230. maddedir. Buna göre bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmişse, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir. Aynı maddeye göre hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç, edinilmiş mallara ilişkin sayılır.
Kredili Alınan Ev: En Sık Karşılaşılan Durum
Evlilik öncesi alınmış ama kredisi evlilik içinde ödenmiş taşınmazlar, mal rejimi dosyalarının en yaygın konusudur ve cevabı “tamamen kişisel maldır” değildir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 04.07.2023 tarihli kararında ilke açıkça ortaya konulmuştur. Karara göre taşınmazın edinilmesi için kullanılan kredinin bir kısmı evlilik birliği içinde ödenmişse ve aksi iddia ve ispat edilmemişse, bu ödemelerin edinilmiş maldan karşılandığının kabulü gerekir.
Kararda hesaplama yöntemi de gösterilmiştir: mahkemece, evlilik birliği içinde yapılan kredi ödemelerinin yapılan toplam ödemelere oranı bulunarak artık değere katılma alacağı hesaplanmalıdır.
Yani mal kişisel kalsa bile, evlilik içinde ödenen taksitler oranında diğer eşin alacak hakkı doğabilir. Bu, “tapunun kimin üzerinde olduğu” sorusundan bağımsız bir sonuçtur.
Değer Artış Payı
Katılma alacağından ayrı ikinci bir talep daha vardır ve kişisel mallar bakımından özellikle önem taşır.
4721 sayılı Kanun’un 227. maddesine göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur. Bu alacak, malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; değer kaybı söz konusuysa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
Malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler. Ayrıca eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi pay oranını da değiştirebilirler.
Bu hüküm, eşin kişisel malına yapılan onarım, tadilat ve benzeri katkıların karşılıksız kalmamasını sağlar.
| Talep | Dayanağı | Hangi hâlde doğar | Nasıl hesaplanır |
|---|---|---|---|
| Katılma alacağı | TMK m. 231 ve 236 | Edinilmiş malların artık değeri üzerinde; evlilik öncesi alınan malda kredi taksitleri evlilik içinde ödenmişse de doğar | Artık değerin yarısı. Kredili malda, evlilik içinde yapılan ödemelerin toplam ödemeye oranı bulunarak hesaplanır |
| Değer artış payı | TMK m. 227 | Bir eş, diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa | Malın tasfiye anındaki değerine göre katkı oranında. Değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır |
| Denkleştirme | TMK m. 230 | Kişisel mallara ilişkin borç edinilmiş mallardan, edinilmiş mallara ilişkin borç kişisel mallardan ödenmişse | Ödenen tutar üzerinden. Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç, edinilmiş mallara ilişkin sayılır |
Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?
Kişisel mal tartışmasının çerçevesini çizen bir başka nokta, tasfiyeye esas alınacak tarihtir.
4721 sayılı Kanun’un 225. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca boşanma hâlinde mal rejimi, dava tarihi itibarıyla sona erer. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 04.07.2023 tarihli kararında da mal rejiminin boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erdiği belirtilmiştir.
Bu tarih iki bakımdan önemlidir. Birincisi, hangi malların tasfiyeye gireceğini belirler: bu tarihten sonra edinilenler kural olarak tasfiye dışıdır. İkincisi, malların değerlendirilmesinde ölçüt tasfiye anındaki değer olduğundan, hesabın dayanağını oluşturur.
Eşler sözleşmeyle başka bir mal rejimi seçmemişlerse, evlilik tarihinden mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Yargıtay Ne Diyor?
Üç karar birlikte okunduğunda üç eğilim belirginleşir.
Birincisi, kişisel mal savunması belge ister. 13.12.2023 tarihli kararda görüldüğü üzere, satış ile yeni alım arasındaki bağlantı tescil kayıtları ve ödeme belgeleriyle kurulmadığında savunma sonuç doğurmaz.
İkincisi, karşı tarafın beyanları güçlü delildir. Aynı kararda, davacının dilekçesindeki ikrarın göz ardı edilmesi bozma sebebi sayılmıştır.
Üçüncüsü, tapu kaydı tek başına belirleyici değildir. 04.07.2023 tarihli kararda taşınmaz evlilikten önce alınmış ve nikâhtan hemen önce diğer eşe devredilmiş olmasına rağmen, evlilik içinde ödenen kredi taksitleri oranında katılma alacağı doğduğu kabul edilmiştir.
Tasfiyenin genel işleyişi için boşanmada mal paylaşımı ve edinilmiş mallara katılma yazısına; dijital varlıkların durumu için boşanmada kripto ve dijital varlıkların paylaşımı yazısına; kadının talep kalemlerinin bütünü için boşanma davasında kadının hakları yazısına bakılabilir.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- Evlilik öncesi edinilen malların tapu, ruhsat ve tescil kayıtlarını tarihleriyle birlikte saklayın.
- Bedelin nereden ödendiğini gösteren banka dekontlarını ve satış sözleşmelerini muhafaza edin.
- Kişisel malı satıp yenisini alıyorsanız iki işlem arasındaki para akışını belgeleyin; zincir kopmasın.
- Kredi kullanıldıysa ödeme planını ve hangi taksitin ne zaman ödendiğini gösteren dökümü isteyin.
- Evlilik içinde ödenen taksitler için diğer eşin katılma alacağı doğabileceğini baştan hesaba katın.
- Eşinizin kişisel malına katkı yaptıysanız harcamaları fatura ve dekontla belgeleyin; değer artış payı talep edebilirsiniz.
- Ziynet ve nakit gibi kolay tüketilen değerlerde tarih ve tutar gösteren kayıtlar oluşturun.
- Karşı tarafın dilekçelerindeki ikrarları not edin; bunlar ispatı doğrudan etkiler.
- Mal rejiminin sona erme tarihini doğru belirleyin; boşanma davasının açıldığı tarih esas alınır.
- Tasfiye davasını boşanmadan ayrı bir dava olarak planlayın ve zamanaşımını takip edin.
Sık Sorulan Sorular
Evlenmeden önce aldığım ev paylaşıma girer mi? Kural olarak hayır; mal rejiminin başlangıcında size ait olan malvarlığı değerleri kişisel maldır. Ancak bunu ispat yükü sizdedir ve evlilik içinde ödenen kredi taksitleri bakımından diğer eşin katılma alacağı doğabilir.
Kişisel malımı satıp yenisini aldım, o da kişisel mal mı? Kişisel mallar yerine geçen değerler de kişisel maldır. Ancak satıştan elde edilen paranın yeni malın alımında kullanıldığının belgelerle ispatlanması gerekir.
Tapu benim üzerimde, bu yeterli değil mi? Yeterli değildir. Tapu kaydı malikliği gösterir; ancak malın hangi mal kesimine girdiği ve tasfiyede nasıl değerlendirileceği ayrı bir meseledir.
Eşimin evine yaptığım tadilatın karşılığını alabilir miyim? Alabilirsiniz. 4721 sayılı Kanun’un 227. maddesine göre diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunan eş, değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir.
Hangi mala ait olduğu belli olmayan borç ne olur? 4721 sayılı Kanun’un 230. maddesine göre hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç, edinilmiş mallara ilişkin sayılır.
Sonuç
Evlilik öncesi edinilen mallar kural olarak kişisel maldır; ancak bu kural, ispat yükü ve edinilmiş mal karinesiyle birlikte okunmadığında yanıltıcıdır. Uygulamada dosyaların kaderini belirleyen şey malın ne zaman alındığı değil, bedelinin nereden ödendiğinin ve sonraki ödemelerin hangi kaynaktan karşılandığının belgelenip belgelenemediğidir. Bu nedenle evlilik öncesine ait tapu, ruhsat ve banka kayıtlarının saklanması, sonradan yürütülecek her savunmadan daha etkilidir.
Dayanak Mevzuat ve Kararlar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 219, 220, 222, 225, 227, 229, 230, 231, 235, 236
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 190
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/4707, K. 2023/3546, T. 04.07.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/7885, K. 2023/5745, T. 29.11.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/8311, K. 2023/6136, T. 13.12.2023
Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.219
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.220
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.225
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.227
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.230
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.231
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190
- Yargıtay 2. HD, E.2022/4707, K.2023/3546, T. 04.07.2023
- Yargıtay 2. HD, E.2023/7885, K.2023/5745, T. 29.11.2023
- Yargıtay 2. HD, E.2022/8311, K.2023/6136, T. 13.12.2023
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Mal rejimi tasfiyesinde sonuç, belgelerin içeriğine ve ödeme akışına göre değiştiğinden, dosya incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.
Yayın tarihi: 20.08.2026 · Son güncelleme: 20.08.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr