İş Hukukunda İspat ve Deliller Serisi: Konu Haritası
⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa
- Uzman görüşü (HMK m.293) bilirkişi delili değildir; onu sunan tarafı bağlayan yazılı beyandır.
- Soyut iddia yetmez: alacak talebi somutlaştırılmadıkça (HMK m.194) hâkimin aydınlatma ödevi de devreye girmez.
- Elindeki PDKS/puantaj kaydını ibraz etmeyen işveren, HMK m.220 gereği bunun sonucuna katlanır.
İş davalarında ispat ve delil rejimini dört bölümde ele aldık: uzman görüşünün hukuki niteliğinden somutlaştırma yüküne, işverenin belge ibrazından kaçınmasının sonuçlarından tanık beyanlarının değerlendirilmesine kadar. Bu sayfa serinin giriş kapısıdır.
| Delil / kurum | Hukuki değeri | Dayanak |
|---|---|---|
| İmzalı bordro | Sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil; tanık beyanıyla çelişirse yazılı belge üstün tutulur | Yerleşik içtihat |
| Bilirkişi raporu | Takdiri delil; hâkim serbestçe değerlendirir | HMK m. 266 |
| Uzman görüşü | Delil değil, tarafın yazılı belgeye bağlı beyanı; içindeki vakıalar sunan tarafı bağlar | HMK m. 293 |
| Tanık — davası olmayan | Destekleyici olgu sayılır; alacak, bu tanığın birlikte çalıştığı dönemle sınırlı hesaplanabilir | 9. HD, E.2025/7239 |
| Tanık — husumetli | Tek başına yetmez; müfettiş raporu, PDKS kaydı ya da kesinleşmiş emsal kararla desteklenmelidir | Aynı karar |
| İbraz edilmeyen PDKS/puantaj | Kesin süreye rağmen sunulmazsa mahkeme diğer tarafın beyanını kabul edebilir | HMK m. 220/3 |
| Somutlaştırılmamış iddia | Aydınlatma ödevine rağmen somutlaştırılmazsa ispatsızlıktan ret — esastan ret, kesin hüküm oluşturur | HMK m. 194 ve m. 31 |
| Tarafın kendi beyanı | Karşı taraf lehine ikrar sayılabilir; mahkeme bu beyanı aşan tanık anlatımına itibar edemez | HMK m. 188 |
Serinin Yazıları
- Uzman Görüşü (HMK m. 293) Bilirkişi Raporu Değildir, Tarafı Bağlayan Yazılı Beyandır
Uzman görüşü teknik anlamda bir bilirkişi delili değildir; onu dosyaya sunan tarafın kendi beyanı sayılır ve aleyhine de kullanılabilir. - Somutlaştırma Yükü (HMK m. 194) ve Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi (HMK m. 31)
“Beş yıl fazla mesai yaptım” gibi soyut bir iddia somutlaştırılmadığı sürece ispat faaliyetine konu edilemez. - PDKS ve Puantaj Kayıtlarının İbraz Edilmemesi (HMK m. 220) ve İspat Karinesi
Kesin süreye rağmen elindeki kaydı sunmayan işveren aleyhine, işçinin iddiasının doğruluğu yönünde sonuç çıkarılabilir. - Fazla Çalışmanın İspatında Çelişkili İspat, Husumetli Tanık ve İkrar (HMK m. 188)
Aynı işverene karşı kendi davası bulunan tanığın beyanı ihtiyatla değerlendirilir; çelişkili beyan ise ispat gücünü zayıflatır.
Yararlanılan Mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.31
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.188
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.194
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.220
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.293
Bu sayfa bir konu haritasıdır; ayrıntılar ve içtihat atıfları yukarıdaki yazılardadır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez.
Yayın tarihi: 30.07.2026 · Son güncelleme: 17.08.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr