Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve El Koyma Rejimi (CMK m. 134)

Yazar: Avukat Şerafettin Kaya
Tarih: 2026
Kategori: Ceza Muhakemesi Hukuku, Makaleler
Etiketler: ceza muhakemesi, dijital delil, cmk 134, bilgisayarlarda arama, imaj alma, el koyma, avukat şerafettin kaya, yargıtay cgk

—

Kısa Cevap

Bilgisayar, telefon ve diğer dijital materyallerde arama ve kopyalama yapılabilmesi için kural olarak hâkim kararı zorunludur; gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının yazılı emri yeterlidir ancak bu emir de 24 saat içinde hâkim onayına sunulmalıdır. Tedbirin asıl uygulanma biçimi cihaza el koymak değil, arama mahallinde imaj (yedek) almaktır; cihazın fiziken alınması ancak şifre çözülememesi veya teknik imkânsızlık gibi istisnai hâllerde mümkündür. CMK m. 134’e aykırı biçimde, karar alınmadan yapılan incelemede elde edilen veriler Anayasa m. 38 ve CMK m. 217 uyarınca hukuka aykırı delildir ve hükme esas alınamaz. Tedbirin kapsamına akıllı telefonlar ve veri saklayan tüm dijital cihazlar girer.

1. Giriş: Dijital Çağda Mahremiyet ve Özel Koruma Rejimi

Günümüz dijital dünyasında bireyler, tüm kişisel hayatlarını, yazışmalarını, fotoğraflarını, ticari sırlarını ve en mahrem bilgilerini cep telefonlarında, bilgisayarlarında ve harici depolama cihazlarında saklamaktadır. Bu nedenle bir dijital materyal üzerinde yapılacak arama incelemesi, bireyin evindeki eşyaların aranmasına kıyasla çok daha derin ve kapsamlı bir özel hayat müdahalesi oluşturur.

Kanun koyucu bu riski görerek, bilgisayarlarda arama ve kopyalama işlemini genel arama hükümlerine (CMK m. 116-119) bırakmamış, 5271 sayılı CMK’nın 134. maddesi ile “özel ve istisnai bir koruma tedbiri rejimi” ihdas etmiştir. Bu makalede CMK m. 134 tedbirinin ön şartları, dijital materyal (harddisk, akıllı telefon, flash bellek vb.) kapsamı, yerinde imaj alma zorunluluğu ve bu kurallara uyulmaması halinde doğacak yasak delil sonuçları incelenecektir.

2. CMK m. 134 Tedbirinin Önkoşulları ve “Başka Surette Delil Elde Edememe” Şartı

CMK’nın 134. maddesi uyarınca bir şüphelinin kullandığı bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama yapılabilmesi için üç temel şartın birlikte gerçekleşmesi zorunludur:

A. Kuvvetli Suç Şüphesi

Genel adli aramada (CMK m. 116) “makul şüphe” yeterliyken, dijital materyallerde arama için kanun koyucu standardı yükseltmiş ve “somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı” şartını aramıştır.

B. Başka Surette Delil Elde Etme İmkânının Bulunmaması (Ultima Ratio)

Bu şart, tedbirin “ikincillik” yahut “son çare” (ultima ratio) olma özelliğini ifade eder. Soruşturma makamı olayı tanık beyanları, kamera kayıtları, banka hareketleri veya fiziki takiplerle aydınlatabiliyorsa, şüphelinin bilgisayarında veya telefonunda arama yapılması talebinde bulunamaz. Dijital arama, ancak diğer delil kaynaklarının tükendiği veya yetersiz kaldığı durumlarda başvurulabilecek istisnai bir yoldur.

C. Hâkim Kararı veya (Gecikmede) Savcının Yazılı Emri

Kural olarak arama, kopyalama ve çözme işlemi için mutlaka sulh ceza hâkiminin kararı gerekir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı yazılı emir verebilir ancak bu emrin de 24 saat içinde hâkim onayına sunulması zorunludur. Kolluk amirinin dijital materyallerde arama emri verme yetkisi kesinlikle yoktur.

3. Dijital Materyal Kapsamı: Akıllı Telefonlar ve Bulut Verileri

CMK m. 134 metninde her ne kadar “bilgisayar ve bilgisayar kütükleri” ifadesi geçse de, Yargıtay kararları ile bu kavram genişletilmiş; veri işleme, depolama ve aktarma özelliği bulunan tüm dijital cihazlar madde kapsamına alınmıştır.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin E. 2019/2637, K. 2019/5904 sayılı kararında (10.10.2019 T.) belirtildiği üzere; CD, DVD, flash bellek, disket, harici/dahili harddiskler ile bilgisayar özelliği içeren akıllı telefon ve benzerleri de CMK m. 134 kapsamındadır. Bu nedenle şüphelinin cep telefonunun incelenmesi, WhatsApp veya Telegram mesajlarının okunması için CMK m. 116’ya göre alınmış genel bir arama kararı yetmez, mutlaka CMK m. 134’e göre özel dijital arama kararı alınmış olmalıdır.

4. İcra Usulü: Yerinde İmaj Alma (Kopyalama) Zorunluluğu

CMK m. 134’ün en hayati usul kuralı, dijital verilere müdahalenin nasıl yapılacağını düzenleyen 2. ve 3. fıkralarıdır.

A. Arama Mahallinde İmaj Alma Esası

Kolluk görevlileri arama mahalline gittiklerinde, şüphelinin bilgisayarını veya harddiskini alıp götüremezler. Kural olarak; sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi (imajı / birebir kopyası) arama mahallinde yerinde çıkartılmalıdır. İki nüsha olarak alınan bu imajın bir kopyası, sistemin bütünlüğünün bozulmadığını tescil etmek amacıyla mahalde şüpheliye veya avukatına verilir (CMK m. 134/2).

B. Cihaza El Koymanın İstisnai Şartları (CMK m. 134/3)

Eğer şifreleme, teknik yetersizlik veya veri hacminin çok büyük olması gibi nedenlerle arama mahallinde imaj alma (kopyalama) işlemi yapılamıyorsa, bu durum tutanağa bağlanır. Ancak bu takdirde cihaza veya harddiske el konulabilir ve inceleme laboratuvarda yapılır. Ancak laboratuvar incelemesinde şifreler çözülüp kopyalama yapıldığı anda, el konulan cihaz gecikmeksizin şüpheliye iade edilmelidir.

5. Yüksek Yargı İçtihatları: CMK m. 116 Kararıyla CMK m. 134 Araması Yapılamaz

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Özel Daireleri, CMK m. 134’te öngörülen özel koruma rejimine uyulmadan elde edilen dijital verilerin yargılamada kesinlikle “yasak delil” sayılacağını hüküm altına almıştır.

A. Özel Karar Bulunmadan Yapılan İncelemeler Yasak Delildir

Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin E. 2015/2056, K. 2017/5023 sayılı kararında (21.09.2017 T.) ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin E. 2024/6390, K. 2025/1172 sayılı kararında (20.01.2025 T.) son derece net bir kural konulmuştur:
Sanığın işyerinde veya konutunda arama yapılmasına yönelik olarak sadece CMK’nın 116. maddesi uyarınca verilmiş bir arama kararı bulunması, o mahalde ele geçirilen bilgisayar, harddisk, CD/DVD veya akıllı telefonlar üzerinde inceleme ve kopyalama yapma yetkisi vermez. CMK’nın 134. maddesi uyarınca hâkim tarafından verilmiş özel ve açık bir “dijital arama ve kopyalama kararı” bulunmaksızın, dijital materyallerin imajının alınması ve incelenmesi hukuka aykırıdır. Bu şekilde elde edilen veriler ve programlar, Anayasa’nın 38/6. maddesi uyarınca yasak delil olup hükme esas alınamaz.

B. “Şüphelinin Kullandığı” Kavramının Geniş Yorumu

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun E. 2018/124, K. 2023/538 sayılı kararında (18.10.2023 T.); kanun koyucunun CMK m. 134/1’de arama yapılacak cihazın “şüpheliye ait olmasını” değil, “şüphelinin kullandığı” bir cihaz olmasını aradığı vurgulanmıştır. Şüpheli kendisine ait olmayan, örneğin çalıştığı şirkete veya bir arkadaşına ait bir bilgisayarı fiilen kullanıyorsa ve bu durum somut delillerle sabipse, bu bilgisayar üzerinde de CMK m. 134 prosedürü işletilerek arama ve kopyalama yapılabilir.

Yine Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun E. 2025/94, K. 2025/227 sayılı kararında (21.05.2025 T.); CMK m. 134’teki “başka surette delil elde etme imkanının bulunmaması” şartının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin mahkemelerce mutlaka denetlenmesi gerektiği, bu şart oluşmadan dijital materyallere el konulmasının ölçülülük ilkesini bozacağı belirtilmiştir.

6. Sonuç

Dijital deliller, kolayca değiştirilebilmesi, silinebilmesi veya dışarıdan veri eklenebilmesi (manipülasyon) nedeniyle ceza muhakemesinde en çok tartışılan delil türüdür. Bu nedenle CMK m. 134 kuralları, teknik birer detay değil, adil yargılanma hakkının teminatıdır. Soruşturma mercilerinin genel arama kararlarıyla telefon ve bilgisayarlara el koyma alışkanlığından vazgeçmesi; savunma avukatlarının ise imaj alma tutanaklarını, CMK m. 134 özel kararının varlığını ve imaj kopyasının müvekkile teslim edilip edilmediğini mikroskop altında incelemesi adaletin sıhhati açısından zorunludur.

—

Avukat Şerafettin Kaya
Kocaeli Barosu (Sicil No: 2219) – Avukatlık ve Hukuk Danışmanlığı
[www.serafettinkaya.av.tr](https://www.serafettinkaya.av.tr)