İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş kazası geçiren bir işçinin ya da kazada yakınını kaybeden ailenin ilk sorularından biri genellikle şudur: “Ne kadar tazminat alabilirim?” Bu sorunun dürüst cevabı, tazminatın tek bir formülle hesaplanamadığı; ücret, maluliyet oranı, kusur dağılımı, yaş ve SGK ödemeleri gibi çok sayıda değişkene bağlı olduğudur. Bu yazıda iş kazası tazminatı hesabının hangi unsurlardan oluştuğu, sürecin nasıl işlediği ve neden dosya incelenmeden kesin bir rakam söylenemeyeceği mevzuat ve Yargıtay içtihadı ışığında açıklanmaktadır.

Kısa Cevap

İş kazası tazminatı tek bir sabit formülle hesaplanamaz; ücret, maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) oranı, kusur dağılımı, yaş ve SGK’dan yapılan ödemeler gibi birden fazla değişkene bağlıdır, bu yüzden dosya incelenmeden kesin bir rakam verilemez. İş kazası; işyerinde, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli gönderildiği yerde, servisle işe geliş-gidişte veya emziren kadının süt izninde meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır (5510 s. Kanun m.13).

İş Kazası Nedir?

İş kazasının tanımı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde yapılmıştır. Buna göre aşağıdaki hâllerde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle meydana gelen olaylar,
• İşçinin görevli olarak işyeri dışına gönderildiği sürelerde meydana gelen olaylar,
• Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen olaylar,
• İşverence sağlanan servis aracıyla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen olaylar.

Görüldüğü gibi kanun, yalnızca makine başında yaşanan kazaları değil; servis kazasını, görev yolculuğunu ve işyerinde geçirilen kalp krizi gibi olayları da belirli şartlarla iş kazası kapsamına alabilmektedir. Bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı gerektiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) müfettişlerince soruşturulur; uyuşmazlık hâlinde iş kazasının tespiti davası gündeme gelir.

İş Kazasında Hangi Tazminatlar İstenebilir?

Maddi tazminat

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 54. maddesi bedensel zarar kalemlerini saymaktadır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Uygulamada iş kazası maddi tazminatının en büyük kalemi, işçinin meslekte kazanma gücü kaybı (maluliyet) nedeniyle ömür boyu uğrayacağı gelir kaybının bugünkü değerinin hesaplanmasıdır.

Manevi tazminat

TBK m.56 uyarınca hâkim, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınları da manevi tazminat isteyebilir. İşyerindeki olaylara bağlı manevi tazminat türleri hakkında ayrıntılı bilgi için iş hukukunda tazminatlar rehberimize bakabilirsiniz.

Ölümlü iş kazasında destekten yoksun kalma tazminatı

İş kazası ölümle sonuçlanmışsa, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve destek gören diğer kişiler destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu tazminatın şartları ve hesabı ayrı bir yazının konusudur: Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Şartları ve Hesabı.

SGK’nın Bağladığı Gelir ile İşverenden İstenen Tazminat Farklıdır

İş kazasında iki ayrı hukuki ilişki vardır. Birincisi işçi ile SGK arasındadır: Kurum, iş kazası sigortası kolundan geçici iş göremezlik ödeneği öder; 5510 sayılı Kanun m.19 uyarınca meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 olarak tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Sürekli tam iş göremezlikte bu gelir, sigortalının aylık kazancının %70’i oranındadır; sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı %100 olarak uygulanır.

İkinci ilişki işçi ile işveren arasındadır: İşçi, SGK’dan aldığı ödemelerle karşılanmayan gerçek zararını işverenden tazminat davasıyla isteyebilir. Ancak bu iki ilişki hesapta kesişir — SGK tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, 5510 sayılı Kanun m.21 çerçevesinde maddi tazminattan düşülür. Bu nedenle “SGK gelir bağladı, ayrıca tazminat alamam” düşüncesi de, SGK ödemelerini yok sayan kaba hesaplar da yanıltıcıdır.

Maddi Tazminat Hesabının Unsurları

İş kazası maddi tazminatı, aktüeryal (sigorta matematiğine dayalı) bir hesapla belirlenir. Mahkemeler bu hesabı bilirkişilere yaptırır. Hesabın ana unsurları şunlardır:

1. Gerçek ücret

Hesabın temeli, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücretidir. Bordro ücreti gerçeği yansıtmıyorsa (elden ödeme iddiası gibi), tanık beyanları ve meslek odası emsal ücret araştırmasıyla gerçek ücret tespit edilir. Yol, yemek ve ikramiye gibi süreklilik arz eden ödemeler de hesaba katılır.

2. Maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) oranı

SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından ilgili yönetmelik cetvellerine göre belirlenen bu oran, hesabın çarpanlarından biridir. Orana itiraz mümkündür; uyuşmazlık hâlinde Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu ve mahkeme aşamasında Adli Tıp Kurumu raporları devreye girer. Oranın %1 bile değişmesi sonucu önemli ölçüde etkiler.

3. Kusur dağılımı ve kaçınılmazlık

İş güvenliği uzmanı bilirkişilerce düzenlenen kusur raporunda işverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları %100 üzerinden dağıtılır. İşçinin kendi kusuru (müterafik kusur) tazminattan indirim sebebidir. Hiç kimseye yüklenemeyen “kaçınılmazlık” payı da 5510 sayılı Kanun m.21’de öngörüldüğü üzere sorumluluğun belirlenmesinde dikkate alınır.

4. Bakiye ömür: TRH-2010 yaşam tablosu

İşçinin zararı, muhtemel yaşam süresi boyunca hesaplandığından bakiye ömrün belirlenmesi gerekir. Yargıtay, ülkemize özgü güncel verileri içeren TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu‘nun esas alınmasını aramaktadır; eski PMF-1931 tablosu terk edilmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 04.10.2021, E.2021/6505, K.2021/11485).

5. Aktif ve pasif dönem ayrımı

Hesap; kaza ile rapor tarihi arasındaki bilinen dönem, rapor tarihinden emekliliğe kadarki aktif dönem ve uygulamada genellikle 60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadarki pasif dönem olarak bölümlenir. Pasif dönem zararı asgari ücret esas alınarak hesaplanır.

6. İskonto (peşin değer indirgemesi)

Tazminat peşin ödendiği hâlde zarar yıllara yayılarak doğacağından, gelecek dönem zararları bugünkü değerine indirgenir. Bu teknik konuda içtihat da gelişim hâlindedir: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi anılan kararında, önceki %10 artırım-iskonto uygulaması yerine SGK peşin sermaye değeri hesaplarına paralel %5 oranını hakkaniyete uygun bulmuş; trafik kökenli dosyalara bakan 4. Hukuk Dairesi ise TRH-2010 tablosuyla birlikte progresif rant yöntemini yerleşik uygulama olarak kabul etmiştir (Yargıtay 4. HD, 17.09.2024, E.2022/12081, K.2024/7789). Hangi yöntemin uygulanacağı dosyanın niteliğine göre değişebilmektedir.

7. İndirim ve mahsuplar

Bulunan ham zarardan sırasıyla; işçinin kusuruna isabet eden kısım, SGK tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri (5510 m.21), işverence yapılmış ödemeler ve şartları varsa TBK m.51-52 uyarınca hakkaniyet indirimi düşülür. Sonuç, tüm bu kalemlerin işleminden sonra ortaya çıkar.

Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?

Manevi tazminatta matematiksel bir formül yoktur. Hâkim; olayın oluş şekli, maluliyet oranı, tarafların kusur durumu, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile paranın satın alma gücünü birlikte değerlendirerek takdir yetkisini kullanır. Yargıtay, manevi tazminatın zenginleşme aracı olamayacağını ancak sembolik de kalmaması gerektiğini istikrarlı biçimde vurgulamaktadır. Benzer değerlendirme ölçütleri trafik kazası tazminatlarında da geçerlidir.

Süreç Adım Adım Nasıl İşler?

1. Bildirim: İşveren, iş kazasını derhâl yetkili kolluk birimine, en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır (5510 m.13).
2. SGK süreci: Kurum gerekirse müfettiş soruşturması yapar; tedavi süresince geçici iş göremezlik ödeneği öder.
3. Maluliyet tespiti: Tedavinin tamamlanmasının ardından meslekte kazanma gücü kaybı oranı belirlenir; orana itiraz yolları açıktır.
4. Dava: Maddi ve manevi tazminat davası iş mahkemesinde açılır. İş kazası tazminat davaları, işçilik alacaklarından farklı olarak dava şartı arabuluculuğa tabi değildir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3); dileyen taraflar ihtiyari arabuluculuk yolunu kullanabilir.
5. Bilirkişi aşaması: Mahkeme önce kusur, sonra hesap (aktüerya) bilirkişi raporları alır; taraflar raporlara itiraz edebilir.

Zamanaşımı yönünden; iş kazasından doğan tazminat alacakları, iş sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle kural olarak TBK m.146’daki on yıllık zamanaşımına tabidir. Sürenin başlangıcı ve ceza zamanaşımının etkisi gibi hususlar somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Neden Kesin Bir Rakam Söylenemez?

Aynı yaralanmayı yaşayan iki işçinin alacağı tazminat; ücretleri, yaşları, maluliyet oranları, kusur dağılımları ve SGK’dan bağlanan gelirin peşin sermaye değeri farklı olduğu için birbirinden çok uzak olabilir. İnternette dolaşan “iş kazası tazminat hesaplama robotları”nın verdiği rakamlar bu değişkenleri sağlıklı biçimde işleyemediğinden yalnızca kaba bir fikir verir; hükme esas alınabilecek hesap, dosyadaki belgeler üzerinden aktüerya bilirkişisince yapılan hesaptır.

Sık Sorulan Sorular

İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

Kural olarak on yıldır (TBK m.146). Sürenin hangi tarihten işlemeye başlayacağı, özellikle maluliyetin sonradan artması hâlinde ayrıca değerlendirilir.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?

Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 sayılı Kanun m.3/3).

SGK gelir bağladıysa yine tazminat isteyebilir miyim?

Evet. SGK geliri, gerçek zararın tamamını karşılamaz; ancak bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri hesaplanan tazminattan mahsup edilir (5510 m.21).

Maluliyet oranım %10’un altındaysa hakkım yok mu?

%10 eşiği yalnızca SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri bağlaması içindir (5510 m.19). Oran daha düşük olsa dahi işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılması mümkündür.

Kazada benim de kusurum varsa tazminat alamaz mıyım?

Alabilirsiniz; ancak kusurunuza isabet eden oranda tazminattan indirim yapılır. Kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenir ve itiraza açıktır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.19
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.21
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.51
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.56
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
• Yargıtay 10. HD, E.2021/6505, K.2021/11485, T. 04.10.2021
• Yargıtay 4. HD, E.2022/12081, K.2024/7789, T. 17.09.2024

Yayın tarihi: 12.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr