Kaza Kusur Oranına İtiraz Nasıl Yapılır? Bilirkişi Raporu

Tazminat dosyalarında hesaplanan rakamı belirleyen tek bir sayı vardır: kusur oranı. Yüzde yirmi beşlik bir fark, aynı zararda ödenecek tutarı baştan aşağı değiştirir. Buna rağmen kusur raporlarına yapılan itirazların çoğu “kabul etmiyoruz” cümlesiyle geçiştirilir ve sonuç değişmez. Oysa Yargıtay’ın aradığı şey bellidir: çelişkinin somut olarak gösterilmesi ve giderilmesi.

Kısa Cevap

Kusur oranına itiraz, bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak yapılır. İtirazın sonuç doğurması için raporun hangi noktada dosyayla çeliştiğinin somut olarak gösterilmesi gerekir. Yargıtay’ın yerleşik ölçütü şudur: çelişkili raporlardan birine neden itibar edildiği ve diğerinin neden tercih edilmediği gerekçelendirilmeli, ya da çelişkiyi gideren üçüncü bir rapor alınmalıdır. Bu rapor genellikle üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları Genel Müdürlüğü trafik fen heyeti gibi kurumlardan seçilen uzmanlardan istenir.

Kusur Oranı Neden Bu Kadar Belirleyici?

Zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacının sorumluluğu, sigortalının kusuru ve poliçe limitiyle sınırlıdır. Aynı zarar için kusur oranı %25 belirlenmişse ödenecek tutar dörtte bire iner.

Kusur oranı yalnızca ödenecek tutarı değil, bazen davanın kaderini de belirler. Sigortalı araç sürücüsünün kusursuz olduğu sonucuna varılırsa dava tümüyle reddedilir. Bu nedenle kusur raporu, dosyadaki hesap raporundan önce ele alınması gereken belgedir.

İtiraz Süresi ve Şekli

Kusur raporu 6100 sayılı Kanun’un 266. maddesi uyarınca alınan bir bilirkişi raporudur; çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir.

Rapora karşı itiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak yapılır. Sigorta Tahkim Komisyonu dosyalarında da rapora karşı beyanlar aynı mantıkla, verilen süre içinde sunulur.

Süresinde itiraz edilmemesi, raporun kesin delil hâline geldiği anlamına gelmez; ancak sonraki aşamalarda ileri sürülecek itirazlar zayıflar. Bu nedenle itirazın süresinde ve gerekçeli yapılması esastır.

İtiraz Dilekçesinde Ne Yazılmalı?

Sonuç doğuran itirazlarla doğurmayanlar arasındaki fark, dilekçenin içeriğindedir.

Etkisiz itiraz, raporun sonucunu reddetmekle yetinir: “kusur oranı hatalıdır, kabul etmiyoruz”. Bu tür bir beyan, mahkemeye yeni bir inceleme yaptırma sebebi vermez.

Etkili itiraz ise çelişkiyi gösterir. Raporun kaza tespit tutanağıyla, ceza dosyasındaki tespitlerle, tanık beyanlarıyla, kamera görüntüleriyle veya aynı kazaya ilişkin başka bir dosyada alınmış raporla çatıştığı noktalar tek tek belirtilir. Raporun hangi trafik kuralına dayandığı ve o kuralın olayda nasıl uygulandığı ayrıca tartışılır.

Ayrıca raporun denetime elverişli olup olmadığı da ayrı bir itiraz başlığıdır. Yargıtay, kusur raporlarının denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli olmasını aramaktadır; sonucu bildirip gerekçesini göstermeyen rapor bu ölçütü karşılamaz.

Kaza Tespit Tutanağı ile Rapor Çelişirse

Bu, uygulamada en sık karşılaşılan durumdur ve Yargıtay’ın çözümü nettir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 27.01.2025 tarihli kararına konu olayda kaza tespit tutanağında yayanın kural ihlali yaptığı, sigortalı araç sürücüsünün ise kural ihlali bulunmadığı tespit edilmişti. Buna karşılık hakem heyetince alınan kusur raporunda yaya asli %75, sürücü tali %25 kusurlu bulunmuştu.

Daire, bu çelişkinin giderilmeden karar verilmesini eksik inceleme saymıştır. Karara göre kaza tespit tutanağı ve alınan kusur raporundaki tespitler birlikte irdelenerek, kusura ilişkin çelişkiyi giderecek üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları Genel Müdürlüğünde görevli fen heyetinden seçilecek uzman bilirkişilerden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması gerekir.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: tutanakla rapor çelişiyorsa itiraz dilekçesinde bu çelişki açıkça gösterilmeli ve üçüncü bir heyetten rapor talep edilmelidir.

Aynı Kazada Farklı Dosyalar, Farklı Oranlar

Aynı kazadan birden çok dava veya tahkim başvurusu doğduğunda, farklı dosyalarda birbirinden farklı kusur oranları belirlenebilmektedir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 28.04.2025 tarihli kararı bu duruma ilişkindir. Sürekli iş göremezlik talepli dosyada alınan raporda sigortalı araç sürücüsü kusursuz sayılmış, aynı kazadan kaynaklanan geçici iş göremezlik talepli dosyada ise her iki sürücüye %50’şer kusur verilmişti. Hakem heyeti, diğer dosyadan alınan raporu hiç dikkate almamıştı.

Daire, kararı bozarken ilkeyi yineledi: yargılama makamlarınca çelişkili raporlardan birine neden itibar edildiği, diğer raporun neden tercih edilmediği gerekçelendirilmeli veya her iki rapor arasındaki çelişkiyi gideren üçüncü bir rapor alınmalıdır.

Bu nedenle aynı kazaya ilişkin başka bir dosyada farklı bir oran belirlenmişse, o dosyanın ve raporun dosyaya kazandırılması itirazın en güçlü dayanağı olur.

Uzman Mütalaası Tek Başına Yeter mi?

Hayır. Taraflarca sunulan uzman mütalaası, mahkemenin kusur belirlemesinin yerine geçmez.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 09.04.2025 tarihli kararında, hakem heyetinin tarafların kusur oranlarını belirlemeden davacı vekilince sunulan uzman mütalaasındaki orana itibar etmesi bozma sebebi sayılmıştır. Karara göre kazaya ilişkin ceza soruşturma dosyası da dosya arasına alınarak tüm deliller değerlendirilmek suretiyle, tarafların kusur oranlarının tespiti için üniversite öğretim üyelerinden seçilecek üç kişilik uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması gerekir.

Uzman mütalaasının işlevi, bu nedenle raporun yerine geçmek değil, itirazı somutlaştırmaktır.

Yargıtay Ne Diyor?

Üç kararda da tekrarlanan ölçüt aynıdır: yargılama makamlarınca çelişkili raporlardan birine neden itibar edildiği, diğer raporun neden tercih edilmediği gerekçelendirilmeli veya her iki rapor arasındaki çelişkiyi gideren üçüncü bir rapor alınmalıdır.

Bu ölçütün iki ayağı vardır. Birincisi, mahkemenin tercihini gerekçelendirme yükümlülüğüdür; hangi rapora neden itibar edildiği yazılmadan verilen karar denetime elverişli sayılmaz. İkincisi, gerekçelendirme yapılamıyorsa yeni bir inceleme yaptırma zorunluluğudur.

Kararlarda yeni raporun kimden alınacağı da belirtilmiştir: üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları Genel Müdürlüğü trafik fen heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişilerden, denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır. 09.04.2025 tarihli kararda bu heyetin üç kişilik olması gerektiği ayrıca vurgulanmıştır.

Ceza Dosyasındaki Kusur Belirlemesi Bağlar mı?

Bu ayrım sıkça karıştırılır. 6098 sayılı Kanun’un 74. maddesine göre hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı ve ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla da bağlı değildir. Maddenin ikinci fıkrası, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararının da hukuk hâkimini bağlamayacağını belirtir.

Bununla birlikte ceza dosyası, delil bakımından son derece değerlidir. Yukarıda anılan kararda da ceza soruşturma dosyasının celbedilmesi gerektiği ayrıca vurgulanmıştır. Yani ceza dosyasındaki kusur değerlendirmesi bağlayıcı değildir, ancak içindeki tespitler ve deliller hukuk dosyasında değerlendirilir.

Kaza sonrası düzenlenen tutanağa yönelik itirazlar ayrı bir süreçtir; onarım bedeli ve değer kaybı talepleri için araç değer kaybı tazminatı ve araç değer kaybı tazminatı nasıl istenir yazılarına, sigortacıya başvuru ve tahkim yolunun işleyişi için trafik sigortası tazminatı, Güvence Hesabı ve arabuluculuk yazısına bakılabilir.

Uygulamada Ne Yapmalı?

1. Kusur raporunun tebliğ tarihini not edin; itiraz süresi iki haftadır.
2. İtirazınızı sonuca değil, gerekçeye yöneltin; hangi tespitin neden hatalı olduğunu yazın.
3. Kaza tespit tutanağıyla raporu karşılaştırın; kural ihlali tespitleri farklıysa bunu açıkça belirtin.
4. Ceza soruşturma veya dava dosyasının celbini talep edin; içindeki keşif ve tanık beyanları belirleyici olabilir.
5. Aynı kazaya ilişkin başka dosya varsa oradaki raporu dosyaya sunun.
6. Varsa kamera görüntüsü, araç kayıt cihazı kaydı ve fotoğrafları erken aşamada dosyaya kazandırın.
7. Raporun denetime elverişli olup olmadığını ayrı bir başlık olarak tartışın.
8. Talebinizi açıkça yazın: üniversite öğretim üyelerinden oluşan heyetten yeni rapor alınmasını isteyin.
9. Bilirkişi ücreti için verilen süreye uyun; ödeme yapılmaması davanın usulden reddine yol açabilir.
10. Karara rağmen çelişki giderilmemişse bunu istinaf sebebi olarak ayrıca ileri sürün.

Sık Sorulan Sorular

Kusur raporuna itiraz süresi ne kadar? Bilirkişi raporuna itiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak yapılır. Tahkim dosyalarında da rapora karşı beyanlar verilen süre içinde sunulmalıdır.

Kaza tespit tutanağı beni kusurlu gösteriyor, bu kesin midir? Hayır. Tutanak bir delildir, kesin hüküm değildir. Tutanakla bilirkişi raporu çeliştiğinde Yargıtay, çelişkinin gerekçelendirilmesini veya üçüncü bir raporla giderilmesini aramaktadır.

Ceza dosyasında beraat ettim, hukuk davasında kusursuz sayılır mıyım? Zorunlu olarak sayılmazsınız. 6098 sayılı Kanun’un 74. maddesine göre hâkim, ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla ve kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararıyla bağlı değildir.

Kendi uzmanımdan rapor aldırsam yeter mi? Yetmez. Uzman mütalaası itirazı somutlaştırır, ancak mahkemenin veya hakem heyetinin kusur belirlemesinin yerine geçmez. Yargıtay, mütalaadaki orana doğrudan itibar edilmesini bozma sebebi saymıştır.

Yeni rapor hangi bilirkişiden istenmeli? Yargıtay kararlarında, çelişkiyi giderecek raporun üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları Genel Müdürlüğü trafik fen heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişilerden alınması gerektiği belirtilmektedir.

Sonuç

Kusur oranına itiraz, bir beyan değil bir ispat faaliyetidir. Yargıtay’ın bozma gerekçeleri hep aynı noktada toplanır: dosyada çelişki vardır ve bu çelişki ne gerekçelendirilmiş ne de giderilmiştir. Dolayısıyla itiraz eden tarafın işi, çelişkiyi mahkemenin önüne somut belgelerle koymak ve üçüncü bir heyetten rapor alınmasını gerekçeli biçimde talep etmektir. Bu yapılmadığında rapor, içeriği tartışılmadan hükme esas alınır.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266 ve devamı
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 74
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 53, 56, 68
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/3210, K. 2025/1026, T. 27.01.2025
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10732, K. 2025/5440, T. 09.04.2025
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/4056, K. 2025/6680, T. 28.04.2025

Yararlanılan Mevzuat ve İçtihat

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.53
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266
• Yargıtay 4. HD, E.2023/3210, K.2025/1026, T. 27.01.2025
• Yargıtay 4. HD, E.2023/10732, K.2025/5440, T. 09.04.2025
• Yargıtay 4. HD, E.2025/4056, K.2025/6680, T. 28.04.2025

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Kusur değerlendirmesi her kazanın kendi oluş biçimine göre değiştiğinden, dosyadaki tutanak, rapor ve ceza dosyası incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.

Yayın tarihi: 20.08.2026 · Son güncelleme: 20.08.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr