Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? Süre ve Usul

Elinize gelen rapor, sizi yıllarca etkileyecek bir oranı tek satırda belirler: vergi indiriminden emekliliğe, atamadan tazminata kadar. Ne var ki bu raporlara itiraz, tek bir usule değil, raporun türüne göre birbirinden tamamen ayrı iki yola tabidir. Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz il sağlık müdürlüğüne yapılır ve otuz gün içinde yapılmazsa hakkınız düşer; SGK’nın maluliyet kararına itiraz ise Yüksek Sağlık Kuruluna gider ve ardından iş mahkemesinde tartışılır. İki yolu birbirine karıştırmak, uygulamada en sık kaybedilen hak sebeplerinden biridir.

Kısa Cevap

Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz, raporun ilgiliye teslim tarihinden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır; süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. İtiraz üzerine kişi yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna sevk edilir; iki rapor aynı yöndeyse rapor kesinleşir, farklıysa dosya hakem hastaneye gider ve hakem hastanenin kararı kesindir. SGK’nın meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin kararına itiraz ise Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna yapılır; bu kurulun raporu yalnızca Kurumu bağlar, sigortalıyı ve mahkemeyi bağlamaz.

Hangi Rapora İtiraz Ediyorsunuz?

İtiraz yolunu belirleyen ilk soru, raporun hangi mevzuata göre düzenlendiğidir.

Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu, 20.02.2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamındadır. Vergi indirimi, engelli aylığı, istihdam kotası, ÖTV muafiyeti gibi hakların dayanağıdır. On sekiz yaşını doldurmamış bireyler bu Yönetmelik kapsamında değildir; onlar için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanır.

Buna karşılık 5510 sayılı Kanun’a tabi sigortalılara bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri, malullük aylığı ve ölüm sigortasından bağlanacak aylıklar için istenen durum bildirir sağlık kurulu raporları, anılan Yönetmeliğin 2. maddesi uyarınca bu kapsamda değerlendirilmez. Yani iş kazası sonrası meslekte kazanma gücü kaybınız, engellilik oranınızdan ayrı bir süreçtir ve ayrı bir itiraz yoluna tabidir. Bu oranın tazminat hesabına etkisi için maluliyet oranı ve tazminata etkisi yazısına bakılabilir.

Üçüncü bir ayrım da terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporlardır. Bunlar iş kazası ve meslek hastalığı dışındaki olaylarda düzenlenir ve raporda kronik hastalıklara ilişkin fonksiyon kayıpları belirtilmez.

Engelli Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz: Usul

Yönetmeliğin 12. maddesi itiraz usulünü ayrıntılı biçimde düzenler. İtirazı engelli birey, vasisi veya raporu talep eden kurum yapabilir ve itiraz il sağlık müdürlüğüne yöneltilir.

Bireysel itirazlarda süre, raporun ilgilisine teslim tarihinden itibaren otuz gündür. Bu süre hak düşürücüdür; süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. Kurum itirazlarında ise süre aranmaz, ancak itirazın gerekçe belirtilerek yazılı yapılması gerekir.

İtiraz üzerine izlenecek yol şöyledir: birey, müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna gönderilir. Önceki raporu zaten farklı bir kuruluştan alınmışsa, sürekli izleminin yapıldığı sağlık kuruluşuna sevk edilir. İtiraz edilen rapor ile ikinci rapordaki kararlar aynı yöndeyse rapor kesinleşir. Raporlar farklıysa ve itiraz sürüyorsa dosya en yakın hakem hastaneye yönlendirilir; hakem hastanenin kararı kesindir.

Uygulamada gözden kaçan bir ayrıntı da şudur: ilk rapor ya da itiraz üzerine alınan ikinci rapor hakem hastane olarak yetkilendirilmiş bir hastaneden alınmış olsa bile, o rapor hakem hastane raporu sayılmaz. Yani hastanenin listede olması değil, dosyanın hangi aşamada oraya gönderildiği belirleyicidir.

Aynı Hastaneye Sevk Hukuka Aykırıdır

İtiraz sürecinin en çok ihlal edilen kuralı, ikinci muayenenin farklı bir sağlık kuruluşunda yapılması gerektiğidir. Danıştay 10. Dairesi’nin 31.05.2021 tarihli kararına konu olayda, engellilik oranını %70 belirleyen rapora itiraz edilmiş, il sağlık müdürlüğü kişiyi yeniden aynı hastaneye göndermiş ve bu kez oran %25 olarak tespit edilmişti. İdare mahkemesi, itiraz üzerine aynı hastaneye değerlendirme yaptırılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemi iptal etmiş; Danıştay da bu kararı onamıştır.

Karardaki karşı oy, o hastanenin aynı zamanda hakem hastane olmasına dayanmıştı. Çoğunluk ise bu görüşü benimsememiştir. Bugünkü Yönetmeliğin 12. maddesinin üçüncü fıkrasının aynı sonucu açıkça kurala bağladığını da eklemek gerekir.

Rapor Kesinleşince Ne Olur?

Hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında, aynı gereksinim alanıyla ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir. Terör, kaza ve yaralanma nedeniyle verilen ve engel oranının değişmeyeceği hakem hastane kararıyla kesinleşen sürekli ibareli raporlar için ise yeni başvuru kabul edilmez.

Bunun tek istisnası, yeni bir engel durumunun ortaya çıkması veya mevcut durumda değişiklik meydana gelmesidir. Yönetmeliğin 11. maddesine göre bu hâlde, bireyin talebi ve ilgili branş hekiminin sağlık kuruluna sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılır.

Dava Yolu ve Altmış Günlük Süre

İdari itiraz yolu tükendiğinde sıra idari yargıya gelir. Engelli sağlık kurulu raporunun ve itirazın reddine ilişkin il sağlık müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açılır; süre, 2577 sayılı Kanun uyarınca altmış gündür.

Bu sürenin işletilmesinde dikkat edilmesi gereken bir tuzak vardır. Danıştay 10. Dairesi’nin 08.10.2024 tarihli kararında, rapordaki eksikliğin giderilmesi için Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurulmuş, ancak bu başvuru altmış günlük süre geçtikten sonra yapılmıştı. Daire, dava açma süresi içinde yapılan başvurunun süreyi durduracağını, buna karşılık süre geçirildikten sonra yapılan başvurunun dava açma süresini ihya etmeyeceğini belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı kararda, engel oranını belirleyen raporun Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik bir işlem olduğu; bu nedenle rapor tarihinden itibaren altmış gün içinde hem Yönetmeliğin iptali için dava açılabileceği hem de yeni bir düzenleme yapılması istemiyle idareye başvurulabileceği ortaya konulmuştur.

SGK Kararına İtiraz: Yüksek Sağlık Kurulu

Sigortalının meslekte kazanma gücü kaybı söz konusu olduğunda yol tamamen değişir. 5510 sayılı Kanun’un 95. maddesine göre, usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı belgelerin incelenmesiyle meslekte kazanma gücünün kaybına ilişkin olarak Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı hâlinde durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.

Bu süreçte bağlanacak gelirin niteliği ve hesabı sürekli iş göremezlik ve iş gücü kaybı tazminatı başlıklı yazıda ele alınmıştır. Buradaki kritik nokta, Yüksek Sağlık Kurulu raporunun bağlayıcılığının tek yönlü olmasıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 11.09.2023 tarihli kararında belirtildiği üzere, bu kurulun raporları Kurumu bağlar; diğer ilgililer yönünden bağlayıcı değildir. Sigortalı, Adli Tıp Kurumu Başkanlığından veya tıp fakültelerinin ilgili ana bilim dalı konseylerinden inceleme ve araştırma yapılmasını isteyebilir. Bu yaklaşımın dayanağı, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 28.06.1976 tarihli ve 1976/6 E., 1976/4 K. sayılı kararıdır.

Tedavi süresince ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ise ayrı bir kalemdir; ayrıntısı için rapor parası ve geçici iş göremezlik ödeneği yazısına bakılabilir.

Yargıtay Ne Diyor?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 11.09.2023 tarihli kararı, raporlar çeliştiğinde izlenecek yolu da göstermektedir. Karara göre, Adli Tıp Kurumu Başkanlığının ilgili ihtisas kurulu, üniversitelerin tıp fakülteleri ilgili bilim dalı başkanlıkları veya Yüksek Sağlık Kurulunca düzenlenen raporlar arasında çelişki bulunması hâlinde, çelişkinin Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp Üst Kurulu tarafından giderilmesi ve sürekli iş göremezlik oranı ile başlangıç tarihinin kesin olarak karara bağlanması zorunludur.

Somut olayda Yüksek Sağlık Kurulu maluliyet oranını %1 olarak belirlemiş, Adli Tıp raporları ise maluliyet tayinine yer olmadığı yönünde olmuştu. Daire, bu çelişki giderilmeden karar verilmesini bozma sebebi saymıştır. Aynı kararda atıf yapılan Hukuk Genel Kurulu’nun 29.03.2022 tarihli kararında ise, 5510 sayılı Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkta öncelikle 95. maddedeki yasal prosedürün işletilmesi, yani Yüksek Sağlık Kurulundan rapor alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Uygulamada Ne Yapmalı?

1. Raporu elinize aldığınız tarihi mutlaka not edin; otuz günlük süre teslim tarihinden işler.
2. İtiraz dilekçenizi il sağlık müdürlüğüne verin ve evrak kayıt numarasını alın; hastaneye verilen dilekçe itiraz sayılmaz.
3. İtiraz dilekçesine hangi tanı veya fonksiyon kaybının değerlendirilmediğini somut olarak yazın; “oran düşük” demek yeterli değildir.
4. Rapora esas alınan muayene formundaki tüm branşların değerlendirilip değerlendirilmediğini kontrol edin.
5. Sizi yeniden aynı hastaneye sevk ederlerse bu durumu yazılı olarak itiraz konusu yapın.
6. Elinizdeki eski raporları, epikrizleri ve tetkikleri ikinci muayeneye götürün; kurul yalnızca gördüğünü değerlendirir.
7. Balthazard formülüyle yapılan hesabın doğruluğunu kontrol edin; birden çok engelde oranlar toplanmaz, formülle birleştirilir.
8. Altmış beş yaş ve üzeri bireylerde engellilik oranına formül sonrası %10 eklendiğini gözden kaçırmayın.
9. İdari yola başvurmadan doğrudan dava açmayın; ancak dava süresini de idari yazışmalarla tüketmeyin.
10. SGK maluliyet kararı söz konusuysa önce Yüksek Sağlık Kuruluna gidin; bu aşama atlanırsa mahkeme dosyayı geri çevirebilir.

Sık Sorulan Sorular

Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz süresi kaç gündür? Bireysel itirazlarda süre, raporun ilgilisine teslim tarihinden itibaren otuz gündür ve süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. Raporu talep eden kurumun itirazında ise süre aranmaz; bu itirazın gerekçe belirtilerek yazılı yapılması gerekir.

İtiraz ettiğimde beni yeniden aynı hastaneye gönderebilirler mi? Hayır. Yönetmelik, itiraz üzerine bireyin yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna gönderilmesini öngörür. Önceki rapor zaten farklı bir kuruluştan alınmışsa, sürekli izlemin yapıldığı kuruluşa sevk edilir.

Hakem hastane kararına itiraz edebilir miyim? İdari süreç bakımından hakem hastanenin kararı kesindir. Bununla birlikte bu karara dayanan işlemin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açılması mümkündür; dava süresi altmış gündür.

Yüksek Sağlık Kurulu raporu mahkemeyi bağlar mı? Bağlamaz. Bu rapor yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden bağlayıcıdır. İlgililer Adli Tıp Kurumundan veya tıp fakültelerinin ilgili ana bilim dallarından inceleme isteyebilir; raporlar çelişirse çelişkinin Adli Tıp Üst Kurulunca giderilmesi zorunludur.

Raporum kesinleşti, yeniden başvurabilir miyim? Kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanıyla ilgili yeni başvuru en erken altı ay sonra kabul edilir. Ancak yeni bir engel durumu ortaya çıkmışsa ya da mevcut durumda değişiklik olmuşsa, ilgili branş hekiminin sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılır.

Sonuç

Sağlık kurulu raporlarına itirazda kaybedilen hakların çoğu, esasa değil usule takılır: yanlış makama verilen dilekçe, otuz günü aşan başvuru, idari yol tüketilmeden açılan dava ya da tersine, idari yazışmalarla tüketilen altmış günlük dava süresi. Engellilik raporlarında zincir müdürlük–farklı hastane–hakem hastane–idare mahkemesi biçiminde işler; sigortalının maluliyetinde ise Kurum kararı–Yüksek Sağlık Kurulu–iş mahkemesi ve gerektiğinde Adli Tıp Üst Kurulu sırası izlenir. Hangi zincirde olduğunuzu baştan belirlemek, itirazın içeriğinden daha belirleyicidir.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 19, 95
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 8, 11
• 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun m. 5
• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik m. 2, 8, 10, 11, 12
• Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
• Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 1976/6, K. 1976/4, T. 28.06.1976
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/10-779, K. 2022/411, T. 29.03.2022
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/6032, K. 2023/7942, T. 11.09.2023
• Danıştay 10. Dairesi, E. 2016/12841, K. 2021/2836, T. 31.05.2021
• Danıştay 10. Dairesi, E. 2024/5236, K. 2024/3776, T. 08.10.2024

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Rapor itirazlarında süreler kısa ve hak düşürücü olduğundan, somut dosyadaki tarihler incelenmeden değerlendirme yapılmamalıdır. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.

Yayın tarihi: 20.08.2026 · Son güncelleme: 20.08.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr