İhtiyati Haciz Nedir? Şartları, Teminat ve Karara İtiraz

İhtiyati Haciz Nedir? Şartları, Teminat ve Karara İtiraz

ByAv. Şerafettin Kaya

⚡ Kısa Özet — vaktiniz azsa

  • İhtiyati haciz; vadesi gelmiş, rehinle temin edilmemiş para alacağı için borçlunun mallarına önceden el konulmasıdır (İİK m.257).
  • Vadesi gelmemiş alacakta ancak borçlunun kaçma veya mal kaçırma hazırlığı varsa istenebilir.
  • Mahkeme genellikle alacağın yüzde 10-15’i civarında teminat ister; kararı veren mahkeme, esas davaya bakmaya yetkili mahkemedir.
  • Karar tarihinden itibaren 10 gün içinde uygulanması istenmeli; alacaklı, haciz/tebliğden itibaren 7 gün içinde dava veya icra takibiyle tamamlama yapmalıdır — yoksa haciz kendiliğinden kalkar (m.261, 264).
  • Borçlu; yetkiye, teminata ve sebeplere karşı 7 gün içinde itiraz edebilir (m.265); haksız çıkan alacaklı, borçlunun zararını tazminle yükümlüdür.

Ne İşe Yarar, Ne Değildir?

Alacak davaları ve icra itiraz süreçleri aylar sürerken borçlu malvarlığını devredebilir. İhtiyati haciz, bu riski önlemek için yargılamanın sonucunu beklemeden borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine geçici el koyma imkânı verir. Bir tedbirdir; alacaklıya satış-tahsil yetkisi vermez, malları güvenceye alır. Satış ancak takibin kesinleşmesiyle mümkündür.

Şartlar ve Başvuru

  • Muaccel alacak: vadesi gelmiş, rehinle temin edilmemiş bir para borcu; alacağın varlığına dair yaklaşık ispat (senet, fatura, sözleşme, mutabakat) yeterlidir.
  • Müeccel alacakta: borçlunun belirli yerleşim yerinin olmaması ya da mal kaçırma-kaçma hazırlıkları ispatlanmalıdır; bu hâlde borç yalnız bu takip bakımından muaccel sayılır.
  • Başvuru; esas hakkında davaya bakmaya yetkili mahkemeye yapılır, çoğunlukla duruşmasız ve karşı tarafa haber verilmeden incelenir.
  • Mahkeme, haksız çıkma ihtimaline karşı borçlu ve üçüncü kişilerin zararları için teminat alır (İİK m.259); alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz.

Kararın Uygulanması ve Tamamlama Yükü

Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar. Haciz uygulandıktan sonra ikinci saat başlar: dava açılmadan alınmış kararda alacaklı, haczin uygulanmasından (gıyapta hacizde tutanağın tebliğinden) itibaren 7 gün içinde icra takibi başlatmalı veya alacak davası açmalıdır. Borçlu takibe itiraz ederse, itirazın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazın iptali/kaldırılması yoluna gidilmelidir. Bu zincirdeki her gecikme, ihtiyati haczin düşmesi sonucunu doğurur.

Borçlunun Silahları ve Haksız Hacizde Tazminat

  • İtiraz (m.265): huzurda hacizde haciz anından, gıyapta hacizde tutanak tebliğinden itibaren 7 gün içinde; mahkemenin yetkisine, teminata ve ihtiyati haciz sebeplerine karşı kararı veren mahkemeye yapılır. İtiraz üzerine duruşma açılır; ret kararına karşı istinaf yolu açıktır.
  • Teminat karşılığı kaldırma: borçlu, alacak tutarını veya mahkemece uygun görülen güvenceyi göstererek haczin kaldırılmasını isteyebilir (m.263 çerçevesi).
  • Haksız ihtiyati hacizde tazminat (m.259): alacaklı esasta haksız çıkarsa; borçlunun bu yüzden uğradığı ticari itibar kaybı, kredi kesilmesi gibi zararları kusur aranmaksızın tazminle yükümlüdür — teminat bu alacağın güvencesidir.
  • Banka hesabına gelen ihtiyati hacizde maaş-emekli aylığı gibi haczedilmez kalemler için şikayet yolu ayrıca işletilir.

Sık Sorulan Sorular

İhtiyati haciz kredi notumu ve ticari ilişkilerimi etkiler mi?

Fiilen etkileyebilir; hesap blokeleri ve tapu şerhleri üçüncü kişilerce görülür. Bu nedenle haksız taleplere karşı 7 günlük itiraz süresi etkin kullanılmalıdır.

Karşı taraf hangi mallarıma koyduğunu bilmiyorum; nasıl öğrenirim?

UYAP Vatandaş üzerinden dosyayı inceleyebilir, icra dairesinden haciz tutanaklarını isteyebilirsiniz; bankalar da bloke bilgisini müşterisine bildirir.

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir aynı şey mi?

Değildir. İhtiyati haciz para alacaklarına özgü İİK kurumudur; ihtiyati tedbir (HMK m.389) çekişmeli hakkın kendisini (örneğin taşınmaz devrini) korur. Yanlış kurumdan talep, ret sebebidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki danışmanlık almanız önerilir.

İlgili İçerikler

Yararlanılan Mevzuat

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.259
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389

Yayın tarihi: 24.07.2026 · Son güncelleme: 30.07.2026

Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · +90 534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

İlgili hesaplama araçları: Hukuki Hesaplama Araçları

Bu konuda hukuki değerlendirme ihtiyacınız varsa iletişim bilgilerine Randevu ve Danışma sayfasından ulaşabilirsiniz.

Benzer Makaleler