Pzt–Cum 09:00–18:30 Gebze / Kocaeli

Oturma İzni (İkamet İzni) Nedir, Nasıl Alınır?

Oturma izni (ikamet izni) rehberi kapak görseli: altı izin türü ve başvuru takvimi

Türkiye’ye turist olarak geldiniz, doksan günlük vize süreniz dolmak üzere ve kalmaya devam etmek istiyorsunuz. Ya da bir yıldır burada yaşıyorsunuz, izniniz iki ay sonra bitecek ve uzatma başvurusunu ne zaman yapacağınızı bilmiyorsunuz. Uygulamada en sık yapılan üç hata şudur: izni süre bittikten sonra uzatmaya çalışmak, hangi ikamet izni türüne başvurulacağını yanlış seçmek ve “izin alındı, artık çalışabilirim” sanmak. Bu üçü de aynı sonuca çıkar — başvurunun reddi, hatta ihlal kaydı. Bu yazıda ikamet izninin ne zaman zorunlu olduğunu, hangi türlerinin bulunduğunu, başvurunun nereye ve hangi belgelerle yapıldığını, sürelerin nasıl hesaplandığını ve iznin hangi hâllerde iptal edildiğini 6458 sayılı Kanun ve Danıştay içtihadı ışığında açıklıyoruz.

Kısa Cevap

Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 19). Kanun altı ikamet izni türü sayar: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni (m. 30). Başvuru kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılır; m. 22’de sayılan hâllerde istisnai olarak valiliklere de yapılabilir. Başvurular en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır. İkamet izni, pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli düzenlenir ve altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder. Uzatma başvurusu, sürenin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde süre dolmadan önce valiliğe yapılır.

İkamet İzni Ne Zaman Zorunlu, Kimler Muaf?

Ölçüt tek bir cümlede toplanmıştır: doksan gün. Vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı süreden veya doksan günden fazla kalacak her yabancı ikamet izni almakla yükümlüdür (m. 19). Bu süre içinde kalanlar için ayrıca izin aranmaz.

Kanun’un 20. maddesi muafiyetleri sayar. Doksan güne kadar vizeyle veya vizeden muaf olarak gelenler vize süresince, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri, Türkiye’de görevli diplomasi ve konsolosluk memurları ile Dışişleri Bakanlığınca bildirilen aile üyeleri, uluslararası kuruluşların Türkiye temsilciliklerinde statüleri anlaşmayla belirlenmiş çalışanlar, taraf olunan anlaşmalarla muaf tutulanlar ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi kapsamındakiler (mavi kart sahipleri) ikamet izninden muaftır.

Vize ile gelinen hâllerde vizenin türü de kalış süresini belirler; çalışma veya öğrenim amacıyla alınan meşruhatlı vizenin nasıl alındığı ve ne zaman zorunlu olmadığı ayrı bir konudur.

Muafiyetin bir sınırı vardır ve gözden kaçar: muafiyet sağlayan durum sona erdikten sonra Türkiye’de kalmaya devam edecek olanlar, en geç on gün içinde ikamet izni almak üzere valiliğe başvurmak zorundadır (m. 20/2).

Ayrı bir kolaylık da m. 27’dedir: geçerli çalışma izni ile 4817 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre verilen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır. Çalışma izni olan bir yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekmez.

Altı İkamet İzni Türü ve Kime Verilir?

Kanun ikamet izinlerini altıya ayırır (m. 30) ve her biri farklı sebebe, şarta ve süreye bağlıdır.

Kısa dönem ikamet izni (m. 31). Uygulamada en yaygın türdür ve on dört ayrı sebebe bağlanmıştır. Kısa dönem ikamet izni kural olarak her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilir; yatırımcılar ve KKTC vatandaşları için bu süre beşer yıla çıkar. Türkçe kursu gerekçesiyle en fazla iki defa, yeni mezun gerekçesiyle bir defaya mahsus ve en fazla bir yıl süreyle verilir.

Maddede sayılan sebepler şunlardır: bilimsel araştırma yapacaklar, Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar, ticari bağlantı veya iş kuracaklar, hizmet içi eğitim programına katılacaklar, öğrenci değişim programlarıyla gelecekler, turizm amaçlı kalacaklar, kamu sağlığına tehdit sayılan bir hastalığı taşımamak kaydıyla tedavi görecekler, adli veya idari makam kararıyla Türkiye’de kalması gerekenler, aile ikamet izninden geçiş yapanlar, Türkçe kurslarına katılacaklar, kamu kurumları aracılığıyla eğitim ve staja gelecekler, Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayıp mezuniyetten itibaren altı ay içinde başvuranlar, Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile eş ve çocukları ve KKTC vatandaşları.

Aile ikamet izni (m. 34). Türk vatandaşlarının, mavi kart sahiplerinin, ikamet izinlerinden birine sahip yabancıların, mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğuna verilir. Süresi her defasında üç yılı aşamaz ve hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresinden uzun olamaz.

Öğrenci ikamet izni (m. 38). Türkiye’de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrenimi görecek yabancılara verilir. İlk ve orta öğrenimde, bakım ve masrafları üstlenilmiş olmak ve veli muvafakati bulunmak kaydıyla birer yıllık sürelerle verilebilir. Kritik nokta 38/3’tedir: öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babasına ya da diğer yakınlarına ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz.

Uzun dönem ikamet izni (m. 42). Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olanlara Bakanlık onayıyla valiliklerce süresiz olarak verilir. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani ikamet izni sahiplerine ve geçici koruma sağlananlara bu izne geçiş hakkı tanınmaz. Uzun dönem izniyle Türk vatandaşlığına geçiş ise ayrı bir rejimdir; evliliğe dayanan yolun şartları için evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması yazımıza bakabilirsiniz.

İnsani ikamet izni (m. 46). Diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak ve Göç İdaresi onayı alınmak kaydıyla valiliklerce verilen istisnai izindir.

İnsan ticareti mağduru ikamet izni (m. 48-49). İnsan ticareti mağduru olduğu ya da olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara, yaşadıklarının etkisinden kurtulabilmeleri ve yetkililerle iş birliği yapıp yapmayacaklarına karar verebilmeleri için valiliklerce otuz gün süreli olarak verilir; diğer izinlerin şartları aranmaz. Bu süre mağdurun güvenliği, sağlığı veya özel durumu nedeniyle en fazla altışar aylık sürelerle uzatılabilir, ancak toplamda üç yılı geçemez.

İkamet izninin altı türü ve her birinin azami süresi ile kapsamını gösteren tablo.
Tür seçimi, süreyi ve başvuru merciini birlikte belirler.

En Kritik Ayrım: Konsolosluğa mı, Valiliğe mi Başvurulur?

Bu ayrım, uygulamada en çok başvuru kaybedilen noktadır. Kural açıktır: ikamet izni başvurusu, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılır (m. 21/1). Yani Türkiye’ye turist olarak gelip “buradan başvururum” demek, kural bakımından mümkün değildir.

İstisna 22. maddededir. Türkiye içinden, doğrudan valiliğe başvurulabilecek hâller sınırlı sayıda sayılmıştır: adli veya idari makamların karar ya da taleplerinde; yabancının Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlarda; uzun dönem, öğrenci, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izinlerinde; aile ikamet izninden kısa dönem iznine geçişlerde; Türkiye’de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye’de doğan çocuğu için yapacağı başvurularda; mevcut iznin dayandığı gerekçenin sona ermesi veya değişmesi üzerine yeni kalış amacına uygun izin alınmak istendiğinde; Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem iznine geçişinde.

Bu listede olmayan bir sebeple Türkiye içinden yapılan başvuru, esasa girilmeden usulden sonuçsuz kalabilir. Kalış amacınızın hangi bende girdiğini başvurudan önce belirlemek, sonradan itiraz etmekten çok daha kolaydır.

Konsolosluklar başvuruları görüşleriyle birlikte Göç İdaresi Başkanlığına iletir; başvurular en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır ve ret kararı ilgiliye tebliğ edilir (m. 21/4-6). Başvuruların yetkili aracı kurumlar eliyle yapılabilmesine ilişkin düzenlemenin bir bölümü Anayasa Mahkemesi’nin 25.01.2023 tarihli, E. 2020/30, K. 2023/12 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

İkamet izni başvurusunda kural konsolosluk, istisna valiliktir; istisna hâlleri Kanun'un 22. maddesinde sayılıdır.
Yanlış mercie yapılan başvuru, süre kaybının en sık sebebidir.

Başvuruda Aranan Şartlar ve Belgeler

Kısa dönem ikamet izni için aranan şartlar 32. maddede sayılmıştır ve diğer izin türleri için de yol gösterici niteliktedir:

  • 31. maddede sayılan gerekçelerden birini veya birkaçını ileri sürmek ve talebe ilişkin bilgi ve belgeleri ibraz etmek,
  • Kanun’un 7. maddesi kapsamına girmemek, yani Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek yabancılardan olmamak — sınırda geri çevrilme ve buna karşı başvuru yolu için inad yolcu kararına itiraz ve dava yazımıza bakılabilir,
  • Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak,
  • İstenirse vatandaşı olunan veya yasal olarak ikamet edilen ülkeden alınmış adli sicil kaydı belgesini sunmak,
  • Türkiye’de kalınacak adres bilgilerini vermek.

Buna bir de pasaport şartı eklenir: talep edilen ikamet izni süresinden altmış gün daha uzun süreli pasaporta veya pasaport yerine geçen belgeye sahip olmak gerekir (m. 21/2). Başvuru için gereken bilgi ve belgeler eksikse, başvurunun değerlendirilmesi eksiklikler tamamlanana kadar ertelenebilir ve eksikler ilgiliye bildirilir (m. 21/3). Bu, reddedilme değil askıya alınmadır; bildirimin tebliğ tarihi bu nedenle önemlidir.

Konsolosluktan ikamet ve çalışma izni alarak Türkiye’ye gelen yabancılar, giriş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır (m. 26/2).

Süre, Uzatma ve İkamette Kesinti

İkamet izni, pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli, kalış amacına bağlı ve her yabancı için ayrı düzenlenir (m. 23). Aile için tek bir izin verilmez; eşe ve her çocuğa ayrı izin çıkar.

İzin, düzenlendikten sonra altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder (m. 19). Alınıp da ülkeye girilmeyen izinler bu nedenle boşa gider.

Uzatma başvuruları valiliklere yapılır ve zamanlaması kesin kuralla bağlanmıştır: sürenin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan önce (m. 24/2). Başvuranlara harca tabi olmayan bir belge verilir; bu yabancılar izin süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edebilir. Uzatılan izinler, yasal izin süresinin bitim tarihinden itibaren başlatılır — arada boşluk oluşmaz.

Uzun döneme geçişte ve kesintisiz sürenin hesabında 28. madde belirleyicidir. Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç, bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır ve kesinti hâlinde önceki izin süreleri hesaba katılmaz. Ayrıca kesintisiz sürenin hesabında öğrenci ikamet izinlerinin yalnızca yarısı sayılır; sekiz yılı öğrencilikle geçirmiş bir yabancı için bu, uzun dönem izni bakımından dört yıl anlamına gelir.

İkamet izninde 90 gün, 60 gün, 6 ay ve 20 iş günü olmak üzere kritik sürelerin sıralandığı zaman çizelgesi.
Uzatma penceresi kaçırıldığında izin uzatılamaz, yeniden başvurulur.

Ret, İptal ve Uzatmama Hâlleri

Kısa dönem ikamet izni; 32. maddedeki şartlardan biri yerine getirilmez ya da sonradan ortadan kalkarsa, izin veriliş amacı dışında kullanılırsa veya yabancı hakkında geçerli sınır dışı etme ya da Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunursa verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz (m. 33). Aile ikamet izninde ayrıca 37. madde uyarınca evliliğin sırf izin almak amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılabilir; bu tespit hâlinde izin verilmez, verilmişse iptal edilir. Bu tür ret işlemlerine karşı izlenecek yol ve idarenin araştırmasında aranan somutluk ölçütü için ikamet izni başvurusunun reddi ve iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.

Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır ve bu işlemler sırasında yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur; karar ertelenebilir (m. 25). Tebligatta, karara karşı itiraz haklarının etkin şekilde nasıl kullanılacağı da yer alır.

İznin verilmemesi, iptali ve uzatılmaması hâlleri
HâlDayanakSonuç
Aranan şartlardan birinin bulunmaması veya sonradan ortadan kalkması6458 s.K. m. 33İzin verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz
İznin veriliş amacı dışında kullanılması6458 s.K. m. 33İzin iptal edilir
Geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması6458 s.K. m. 33İzin verilmez, verilmişse iptal edilir
Evliliğin sırf ikamet izni almak amacıyla yapıldığının tespiti6458 s.K. m. 37Aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir
Cezaevinde veya geri gönderme merkezinde geçirilen süreler6458 s.K. m. 26İkamet izni süresinin ihlali sayılmaz; ancak varsa izin iptal edilebilir

Kanun’un 26. maddesine göre tutuklu veya hükümlü olarak cezaevlerinde ya da idari gözetim altında geri gönderme merkezlerinde geçirilen süreler ikamet izni süresinin ihlali sayılmaz; ancak bu kişilerin varsa ikamet izinleri iptal edilebilir. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılacak itirazın usulü için idari gözetim kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İzin iptali ile sınır dışı etme kararı çoğu zaman zincirleme işler: hakkında sınır dışı kararı verilen yabancının ikamet izni bu sebeple iptal edilir. Sınır dışı etme ve tahdit kodları bakımından izlenecek yol için deport kararı ve tahdit kodlarına itiraz yazımızda ayrıntı bulabilirsiniz.

21.11.2024 tarihli ve 7533 sayılı Kanun’la 31. maddeye eklenen yedinci fıkra, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iznin iptali kararlarına karşı açılan davalar için özel usul getirmiştir: savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır, davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa 2577 sayılı Kanun m. 26/3’teki süre iki ay olarak uygulanır ve duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir.

Danıştay Ne Diyor?

Danıştay 10. Dairesi, E. 2016/3625, K. 2020/5405, T. 25.11.2020. Ukrayna vatandaşı davacı, İstanbul’da 2013’te satın aldığı mesken niteliğindeki taşınmazı sebebiyle kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunmuş; idare, davacı hakkında 2005 ve 2006 yıllarında konulan tahdit kayıtlarını gerekçe göstererek başvuruyu reddetmiş ve on gün içinde ülkeden çıkış yapması gerektiğini bildirmiştir.

Daire önce genel kuralı koymuştur: Türkiye’de konut niteliğinde olan ve bu amaçla kullanılan taşınmazı bulunan yabancılar, Kanun’da aranan diğer şartları da taşıyorlarsa bu taşınmazdan bahisle kısa dönem ikamet izni alabilirler. Ardından somut uyuşmazlıkta belirleyici olan tespiti yapmıştır: Göç İdaresi’nin yazısına göre davacı hakkındaki tahdit veri girişleri iptal edilmiş ve aktif tahdit kaydı kalmamıştır; bu durumda davacı Kanun’un 7 ve 15. maddelerinde sayılan yabancılar kapsamında değerlendirilemez ve 32. maddedeki “7. madde kapsamına girmeme” şartını sağlamış sayılır. Sonradan iptal edilmiş kayıtlara dayanılarak tesis edilen ret işlemi hukuka aykırı bulunmuş, iptal kararı oy birliğiyle onanmıştır.

Danıştay 10. Dairesi, E. 2016/857, K. 2021/4596, T. 06.10.2021. Gürcistan uyruklu davacının kısa dönem ikamet izni başvurusu üzerine valilik doğrudan işlem tesis etmemiş, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’ne görüş sormuş ve gelen olumsuz görüşü davacıya tebliğ etmiştir. İdare mahkemesi, kararı almaya yetkili kişilerce karar alınmadığı, tebliğin polis memurlarınca yapıldığı gerekçesiyle işlemi yetki unsuru yönünden iptal etmiştir. Danıştay bu kararı bozmuştur: 25. madde uyarınca ret konusunda karar verme yetkisi valiliklerdedir, ancak olumsuz görüşün valilikçe tebliğ edilmesiyle işlem icrai hâle gelmiş ve başvurunun zımnen reddi sonucunu doğurmuştur; bu nedenle uyuşmazlığın bütünüyle çözümü için işin esasına girilerek inceleme yapılması gerekir. Karar, yalnızca usule dayanan iptallerin başvurucuya kalıcı bir sonuç sağlamadığını göstermesi bakımından önemlidir — dosya esas incelemesi için mahkemeye geri döner.

Uygulamada Ne Yapmalı?

  1. Kalış amacınızı 31, 34, 38 veya 42. maddedeki bentlerden birine oturtun. Yanlış türe yapılan başvuru, eksik belge değil sebep uyuşmazlığı olarak reddedilir.
  2. Başvuru merciini doğrulayın. Kural konsolosluktur; Türkiye içinden başvuracaksanız durumunuzun m. 22’deki bentlerden hangisine girdiğini yazılı olarak belirleyin.
  3. Pasaport süresini hesaplayın. Talep edilen izin süresinden en az altmış gün uzun olmalıdır; aksi hâlde izin, pasaporttan altmış gün kısa düzenleneceği için beklediğinizden kısa çıkar.
  4. Uzatmayı takvime yazın. Başvuru penceresi, sürenin bitimine altmış gün kaladır ve süre dolduktan sonra uzatma yapılamaz.
  5. Yurt dışı çıkışlarınızı kayıt altında tutun. Bir yılda altı ayı, beş yılda bir yılı aşan çıkışlar ikamette kesinti sayılır ve önceki süreleri sıfırlar.
  6. Ret veya iptal kararında tebligatı saklayın. Dava açma süresi tebliğ tarihinden işler; işlemin dayanağı bilgi ve belgeler istenmeden dava dilekçesi hazırlanmamalıdır.
  7. Tahdit kaydı varsa aktif olup olmadığını sordurun. Danıştay içtihadı, iptal edilmiş kayıtların ret gerekçesi yapılamayacağı yönündedir.

Sık Sorulan Sorular

Turist vizesiyle geldim, Türkiye’den ikamet iznine başvurabilir miyim? Kural olarak hayır; başvuru vatandaşı olduğunuz veya yasal olarak bulunduğunuz ülkedeki konsolosluğa yapılır. Türkiye içinden başvuru, 6458 sayılı Kanun m. 22’de sayılan sınırlı hâllerde mümkündür.

İkamet izni bana çalışma hakkı verir mi? Hayır. İkamet izni kalış iznidir; çalışmak için ayrıca çalışma izni gerekir. Tersi ise doğrudur: geçerli çalışma izni ve Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi ikamet izni sayılır (m. 27).

Öğrenciysem çalışabilir miyim? Örgün öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir; ön lisans ve lisans öğrencileri için bu hak ilk yıldan sonra başlar (m. 41).

İzin süresi bitti, uzatma başvurusu yapabilir miyim? Uzatma başvurusu her koşulda izin süresi dolmadan önce yapılmalıdır. Süresi içinde başvuranlara verilen harçsız belgeyle, karar verilene kadar Türkiye’de ikamet edilebilir.

Ailemin izni benim iznimden uzun olabilir mi? Hayır. Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıl için verilir ve hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (m. 34).

Öğrenci iznim anne ve babama izin hakkı sağlar mı? Hayır. Kanun bunu açıkça düzenlemiştir: öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz (m. 38/3).

Sekiz yıl Türkiye’de kaldım, uzun dönem iznine geçebilir miyim? Sürenin kesintisiz olması gerekir ve öğrenci ikamet izinlerinin yalnızca yarısı sayılır. Ayrıca son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelire ve geçerli sağlık sigortasına sahip olmak, kamu düzeni bakımından tehdit oluşturmamak şartları aranır (m. 43).

Sonuç

İkamet izni, tek bir belge değil; kalış amacına göre altı ayrı rejime bölünmüş bir izin sistemidir. Uyuşmazlıkların önemli bölümü hukuki tartışmadan değil, takvim ve mercii hatalarından doğar: uzatma penceresinin kaçırılması, pasaport süresinin altmış günlük farkı karşılamaması, yanlış türe başvurulması ya da Türkiye içinden yapılamayacak bir başvurunun yapılması. Danıştay içtihadı ise idarenin takdirinin sınırsız olmadığını göstermektedir: sonradan iptal edilmiş tahdit kayıtları ret gerekçesi yapılamaz ve olumsuz görüşün tebliğiyle icrai hâle gelen işlem, esasa girilerek denetlenir. Ret veya iptal kararıyla karşılaşıldığında ilk yapılacak iş, işlemin dayanağı bilgi ve belgelerin istenmesidir. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Dayanak Mevzuat ve Kararlar

  • 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 19 — ikamet izni zorunluluğu ve altı aylık kullanma süresi
  • 6458 sayılı Kanun m. 20 — ikamet izninden muafiyet ve muafiyetin sona ermesinde on günlük başvuru yükümlülüğü
  • 6458 sayılı Kanun m. 21, 22 — başvuru mercii, pasaport süresi şartı, doksan günlük karar süresi ve Türkiye içinden başvurulabilecek hâller
  • 6458 sayılı Kanun m. 23, 24 — izinlerin tanzimi, süresi ve uzatma başvurusunun zamanı
  • 6458 sayılı Kanun m. 25 — talebin reddi, iptali veya uzatılmamasında yetki ve gözetilecek hususlar
  • 6458 sayılı Kanun m. 26, 27, 28 — adres kayıt yükümlülüğü, çalışma izninin ikamet izni sayılması ve ikamette kesinti
  • 6458 sayılı Kanun m. 30, 31, 32, 33 — ikamet izni türleri ve kısa dönem iznin sebepleri, şartları, ret ve iptal hâlleri
  • 6458 sayılı Kanun m. 46, 48, 49 — insani ikamet izni ile insan ticareti mağduru ikamet izninin verilmesi ve uzatılması
  • 6458 sayılı Kanun m. 34, 37, 38, 41, 42, 43 — aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izinleri ile öğrencilerin çalışma hakkı
  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 26 ve 32 — dava açma süresi, dosyanın işlemden kaldırılması ve yetkili idare mahkemesi
  • Danıştay 10. Dairesi, E. 2016/3625, K. 2020/5405, T. 25.11.2020
  • Danıştay 10. Dairesi, E. 2016/857, K. 2021/4596, T. 06.10.2021
  • Anayasa Mahkemesi, E. 2020/30, K. 2023/12, T. 25.01.2023

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. İkamet izni başvurularında kalış amacının hangi kanun hükmüne dayandığı, başvuru mercii ve süreler sonucu doğrudan etkilediğinden, işlem tesis edilmeden önce somut durumun mevzuat karşısındaki yeri incelenmelidir. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir.

Yayın tarihi: 02.11.2026 · Son güncelleme: 02.11.2026
Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr

Bu yazıyı paylaş

WhatsApp LinkedIn X

Aynı kategoriden diğer yazılar

Yabancılar Hukuku

Türk Vatandaşlığından Çıkma ve Mavi Kart

Türk vatandaşlığından çıkma izni nasıl alınır? Dört şart, iki yıllık süre, kaybın anı ve Mavi Kart'ın sağladığı haklar…

16.10.2026 Yazıyı oku ›
Yabancılar Hukuku

İnad Yolcu Kararı: İtiraz ve İptal Davası

İNAD yolcu (kabul edilemeyen yolcu) kararı nedir? Geri çevrilme ile giriş yasağı farkı, tahdit kodu, tebligat, dava açma…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
Yabancılar Hukuku

Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve İptal Davası

Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı şartları nelerdir? Üç yıl kuralı, aile birliği ölçütü, mülakat tutanağı ve ret işlemine karşı…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
Yabancılar Hukuku

Meşruhatlı Vize: Nasıl Alınır, Ne Zaman Zorunlu Değildir?

Meşruhatlı vize nasıl alınır, ne zaman zorunlu değildir? Geliş amacını belirten vize, 22. madde istisnaları ve Danıştay'ın ikamet…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
Yabancılar Hukuku

İdari Gözetim Kararına İtiraz: Merci, Süre ve Sınırlar

Yabancılar hakkında idari gözetim kararına nasıl itiraz edilir? Sulh ceza hâkimliği yolu, altı aylık süre, alternatif yükümlülükler ve…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
Yabancılar Hukuku

İkamet İzni Başvurusunun Reddi: İtiraz ve İptal Davası

İkamet izni başvurusu neden reddedilir, nasıl dava açılır? Anlaşmalı evlilik araştırması, somut tespit ölçütü ve Danıştay'ın aradığı tahkikat…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
WhatsApp Randevu Ara