Marka Tescil Başvurusu Nasıl Yapılır?
Marka koruması tescil ile başlar. Başvuru süreci Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yürür; ancak asıl belirleyici olan, başvurunun mutlak ve nispi ret nedenleri karşısında ayakta kalıp kalmayacağıdır.
Kısa Cevap
Marka tescil başvurusu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca Türk Patent ve Marka Kurumu‘na yapılır. Kurum başvuruyu önce mutlak ret nedenleri (m. 5) yönünden inceler; engel yoksa başvuru Resmî Markalar Bülteni’nde yayımlanır. Yayımdan itibaren iki ay içinde ilgililer, başvurunun 5. veya 6. maddelere göre tescil edilmemesi gerektiği yönünde itiraz edebilir. Kurum kararlarına karşı, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilir. Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının iptali için açılacak dava ise iki aylık hak düşürücü süreye tabidir.
Mutlak Ret Nedenleri (SMK m. 5)
Kanun’un 5. maddesi, hangi işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceğini sayar. Bunlar Kurum tarafından resen incelenir.
Başlıcaları şunlardır: herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler; ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten ya da malların diğer özelliklerini belirten tanımlayıcı işaretler; aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önce başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler; ticaret alanında herkes tarafından kullanılan jenerik adlandırmalar.
Ayrıca malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini veya teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan ya da mala asli değerini veren şekli münhasıran içeren işaretler; mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak işaretler; dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler; kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler ve tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da onu içeren işaretler de tescil edilemez.
Maddenin ikinci fıkrası önemli bir istisna getirir: bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa, birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez.
Üçüncü fıkraya göre ise, önceki marka sahibinin tescile açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Kuruma sunulması hâlinde başvuru, (ç) bendine göre reddedilemez.
Yayıma İtiraz ve Kurum Kararına İtiraz
Başvuru mutlak ret incelemesini geçerse bültende yayımlanır. Kanun’un 18. maddesine göre, yayımlanmış bir başvurunun 5. veya 6. maddelere göre tescil edilmemesi gerektiğine ilişkin itirazlar ilgili kişiler tarafından yayımdan itibaren iki ay içinde yapılır.
İtiraz yazılı ve gerekçeli olarak Kuruma sunulur. Gerekçelerin süresi içinde sunulmaması hâlinde itiraz yapılmamış sayılır; ayrıca itiraz süresi içinde ücretin ödenmesi ve ödeme bilgisinin Kuruma sunulması zorunludur.
Kurum kararlarına karşı ise 20. madde uyarınca, kararlardan zarar gören taraflar Kurum nezdinde itiraz edebilir. Bu itiraz, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak yapılır. Maddenin son cümlesi savunma açısından kritiktir: “İtiraz süresinden sonra itiraz gerekçeleri değiştirilemez ve yeni gerekçeler eklenemez.“
Yargıtay Ne Diyor? Kullanım İspatı Savunması
Başvuru sahibinin en güçlü savunma araçlarından biri, itiraz sahibinden kullanım ispatı istemektir. Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasına göre, itiraz gerekçesi marka başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye’de en az beş yıldır tescilliyse, başvuru sahibinin talebi üzerine itiraz sahibinden markasını son beş yılda ciddi biçimde kullandığına dair delil sunması istenir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 11.09.2025 tarihli, 2025/490 esas ve 2025/5300 karar sayılı kararında bu hükmün metni aktarılmış ve sonuçları gösterilmiştir: “İtiraz sahibi tarafından bu hususların ispatlanamaması durumunda itiraz reddedilir. İtiraz gerekçesi markanın, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin sadece bir kısmı için kullanıldığının ispatlanması hâlinde itiraz, sadece kullanımı ispatlanan mal veya hizmetler esas alınarak incelenir.”
Kararda ayrıca delillerin niteliğine ilişkin ölçütler yer alır: sunulan faturaların ispat edilmesi gereken beş yıllık dönem içinde olması ve itiraz gerekçesi markayı içermesi aranır; tarihsiz tanıtım materyalleri veya farklı bir ibareyi taşıyan belgeler kullanımı ispata yeterli sayılmaz. Bununla birlikte Daire, inşaat sektörünün yıllara yayılan niteliğini gözeterek, basında çıkan haberlerin bir bölümünün beş yıllık dönem içinde kalması hâlinde kullanımın ispatlanmış sayılabileceğine hükmetmiştir.
Ayrıca aynı kararda, Markalar Dairesi kararına itiraz aşamasında süresinden sonra sunulan kullanım delillerinin dikkate alınamayacağı da vurgulanmıştır.
Tescilli Markanın Sağladığı Koruma
Tescil edilmiş bir marka, hükümsüz kılınıncaya kadar sahibine tam koruma sağlar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 04.12.2024 tarihli, 2024/524 esas ve 2024/8665 karar sayılı kararında bu ilke açıkça ifade edilmiştir: “hükümsüzlüğüne karar verilip kesinleşinceye kadar bir marka, geçerli tüm hukuki hakları marka sahibine sağlayacaktır.”
Karara konu olayda, taraf markalarında ortak olan ibarenin bir ürün türünü ifade ettiği ve tanımlayıcı olduğu ileri sürülmüştür. Daire, “Tanımlayıcı bir ibare olarak kabul edilse bile marka, davalı taraf adına tescilli bulunduğundan hükümsüz kılınmadıkça geçerlidir. Zira, 6769 sayılı Kanun’un 5 nci maddesi ikinci fıkrası uyarınca tanımlayıcı bir işaretin marka olarak tescili mümkündür.” diyerek, tescilli markanın “hükümsüz kılınmadığı sürece herkese karşı ileri sürülebilen mutlak ve inhisari bir hak” verdiğini belirtmiştir.
Kararda karşı oy yazan üye ise, tanımlayıcı ibarelerin karşılaştırmada dikkate alınmaması ve kullanım tekelinin kimseye bırakılmaması gerektiği görüşünü savunmuştur. Bu görüş ayrılığı, tanımlayıcılığa yakın ibarelerle yapılan başvurularda tarafların dayanabileceği iki ayrı çizgiyi göstermektedir.
YİDK Kararına Karşı Dava
Kurum içi itiraz yolları tükendiğinde, Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının iptali için Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılır.
Bu davada süre kritiktir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 24.02.2021 tarihli, 2020/1806 esas ve 2021/1646 karar sayılı kararında onanan hükümde, kararın tebliğinden itibaren iki aylık hak düşürücü süre içinde dava açılmadığı ve “adli tatilin maddi hukuka ilişkin süreleri uzatmayacağı” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Aynı kararda iki nokta daha yer alır. Birincisi husumettir: tescil sürecinde Kuruma itirazda bulunmamış olan kişinin, YİDK kararının iptalini istemekte aktif husumeti bulunmaz. İkincisi, marka henüz tescil edilmemişken açılan hükümsüzlük davasının “zamansız” sayılmasıdır; hükümsüzlük talebi, ancak marka tescil edildikten sonra sonuç doğurur.
Başvuru Öncesi ve Sonrasında Dikkat Edilecekler
İlk mesele ön araştırmadır. Başvurudan önce Kurum kayıtlarında aynı veya benzer markaların bulunup bulunmadığı, tescil edilmek istenen sınıflar bakımından taranmalıdır. Aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer marka varsa başvuru mutlak ret nedeniyle karşılaşır.
İkinci mesele mal ve hizmet listesidir. Nice sınıflandırmasına göre yapılacak seçim, hem korumanın kapsamını hem de itirazlarda yapılacak benzerlik değerlendirmesini doğrudan etkiler. Fiilen kullanılmayacak sınıfların eklenmesi, ileride kullanmama nedeniyle iptal riskini doğurur.
Üçüncü mesele ayırt ediciliktir. Tanımlayıcı veya jenerik ibarelerle yapılan başvurularda, kullanım sonucu ayırt edicilik kazanıldığı iddiası ancak somut ve tarihli delillerle ispatlanabilir.
Dördüncü mesele muvafakatnamedir. Aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer bir marka nedeniyle ret riski varsa, önceki marka sahibinden noter onaylı muvafakatname alınması Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu engeli ortadan kaldırır.
Beşinci mesele sürelerdir. Yayıma itiraz iki ay, karara itiraz iki ay, YİDK kararına karşı dava iki aydır ve bu süreler hak düşürücüdür. Dava açılırken ödenecek harçlar bakımından dava harcı hesabına ilişkin kurallar; yetki ve tahkim itirazları bakımından ise ilk itirazlara ilişkin esaslar uygulanır. Marka hakkının ticari işlemlerde teminat veya devre konu edilmesi hâlinde ise kıymetli evrak ve ticari senetlere ilişkin kurallarla birlikte değerlendirme yapılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Marka tescil başvurusu nereye yapılır? Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılır. Başvuru elektronik ortamda da gerçekleştirilebilir.
Başvurum yayımlandı, itiraz gelirse ne olur? Yayımdan itibaren iki ay içinde ilgililer itiraz edebilir. İtiraz yazılı ve gerekçeli olmalı, ücreti süresinde ödenmelidir. Siz de itiraz sahibinden kullanım ispatı talep edebilirsiniz.
Kullanım ispatı ne işe yarar? İtiraz gerekçesi marka en az beş yıldır tescilliyse, itiraz sahibinden markasını ciddi biçimde kullandığını ispat etmesi istenebilir. İspatlanamazsa itiraz reddedilir; kısmen ispatlanırsa itiraz yalnızca o mal veya hizmetler için incelenir.
Tanımlayıcı bir kelime marka olabilir mi? Kural olarak olamaz. Ancak başvuru tarihinden önceki kullanım sonucu ayırt edicilik kazanılmışsa Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tescil mümkündür.
YİDK kararına karşı ne kadar sürede dava açılır? Kararın tebliğinden itibaren iki aylık hak düşürücü süre içinde. Yargıtay, adli tatilin bu süreyi uzatmayacağını kabul etmektedir.
Sonuç
Marka tescili, form doldurmaktan ibaret bir işlem değildir. Başvurunun ayırt edici olması, doğru sınıflarda yapılması ve olası itirazlara karşı kullanım ispatı gibi savunma araçlarının zamanında kullanılması gerekir. Süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, her aşamada takvimin dikkatle izlenmesi belirleyicidir.
Dayanak Mevzuat ve Kararlar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 5 (Mutlak ret nedenleri)
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 18 (Yayıma itiraz)
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 19/2 (Kullanım ispatı)
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 20 (Karara itiraz)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/490 E., 2025/5300 K., 11.09.2025
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2024/524 E., 2024/8665 K., 04.12.2024
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/1806 E., 2021/1646 K., 24.02.2021
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır; hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Marka başvurularında süreler hak düşürücü olduğundan ve değerlendirme somut işarete göre yapıldığından, dosya incelenmeden işlem tesis edilmemelidir. Her uyuşmazlık kendi somut koşullarında değerlendirilir.
Yayın tarihi: 20.08.2026 · Son güncelleme: 20.08.2026 Hazırlayan: Av. Şerafettin Kaya · Gebze / Kocaeli · 0534 545 23 32 · www.serafettinkaya.av.tr