İŞE İADE HAKKINDA HAP BİLGİLER

İş Hukukunda “işe iade”, iş güvencesi kapsamındaki (en az 30 işçi çalıştıran bir işyerinde, en az 6 aylık kıdemi bulunan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan) bir işçinin iş sözleşmesinin, işverence geçerli veya haklı bir neden olmaksızın feshedilmesi durumunda feshin geçersizliğinin tespiti ve işçinin eski işine dönmesini sağlayan hukuki bir yoldur.

İşe iade davasının kazanılması ve mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi halinde ortaya çıkan sonuçlar ve izlenmesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. İşçinin 10 İş Günü İçinde Başvuru Zorunluluğu

Mahkeme veya özel hakem tarafından verilen işe iade kararının işçi lehine kesinleşmesinin ardından, işçinin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurması zorunludur.

• Başvuru yapılmazsa: İşçi bu 10 günlük yasal süre içinde işverene başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan geçersiz fesih geçerli bir fesih haline dönüşür. Bu durumda işçi, işe iade davası sonucunda kazandığı “boşta geçen süre ücreti” ve “işe başlatmama tazminatı” haklarını kaybeder; işveren yalnızca ihbar ve kıdem tazminatından (şartları varsa) sorumlu olur.

2. İşverenin İşe Başlatma Yükümlülüğü ve Sonuçları (1 Ay Kuralı)

İşçi süresi içinde başvurduktan sonra, işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşverenin bu noktadaki tercihine göre sonuçlar ikiye ayrılır:

A. İşverenin İşçiyi İşe Başlatması Halinde:

• Boşta Geçen Süre Ücreti: İşçiye, davanın devam ettiği ve çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş bulunan ücreti ve diğer tüm hakları ödenir.
• Tazminatların Mahsubu: İşçi işe başlatılırsa, ilk işten çıkarma sırasında kendisine peşin olarak ödenmiş olan ihbar ve kıdem tazminatları, işçiye ödenecek olan bu 4 aylık boşta geçen süre alacağından mahsup edilir (düşülür).
• İşçinin İşe Gitmemesi: İşveren işçiyi usulüne uygun şekilde işe davet etmesine rağmen işçi işe başlamazsa, işçi yine boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı haklarını kaybeder.

B. İşverenin İşçiyi İşe Başlatmaması Halinde: İşveren 1 aylık süre içinde işçiyi işe başlatmazsa, iş sözleşmesi işe başlatmama tarihinde (ikinci kez) feshedilmiş sayılır. Bu durumda işçinin hakları şunlardır:

• İşe Başlatmama Tazminatı: İşveren, mahkemece işçinin kıdemi ve fesih nedeni dikkate alınarak belirlenmiş olan en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarındaki tazminatı işçiye ödemekle yükümlü olur. (Eğer fesih sendikal nedenlerle yapılmışsa, bu tazminat en az 1 yıllık ücret tutarında belirlenir).
• Boşta Geçen Süre Ücreti: İşçiye işe başlatılmasa dahi, kararın kesinleşmesine kadar geçen süre için yine en çok 4 aya kadar doğmuş bulunan ücreti ve diğer hakları ödenmek zorundadır.
• Güncel Kıdem ve İhbar Tazminatı: İlk çıkışta işçiye ihbar süresi verilmemiş veya kıdem tazminatı ödenmemişse, işe başlatmama tarihi yeni fesih tarihi kabul edildiğinden, bu tazminatlar yeni tarih ve güncel ücret üzerinden hesaplanarak işçiye ödenmelidir. Eğe ilk çıkışta ödeme yapılmışsa, geçen 4 aylık sürenin de kıdeme eklenmesiyle oluşan “fark kıdem ve ihbar tazminatı” işçiye ödenir.

Özetle; İşe iade davasının en temel sonucu, haksız feshin ortadan kaldırılarak işçiye 4 aya kadar geriye dönük boşta geçen süre ücretinin ödenmesi ve işverenin işçiyi işe geri alma ya da bunun bedeli olarak 4 ila 8 aylık işe başlatmama tazminatını ödeme yükümlülüğü altına girmesidir. Tüm bu sonuçlardan yararlanabilmek için işçinin kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde mutlaka işe başlama iradesini işverene (ispat kolaylığı açısından noter aracılığıyla) bildirmesi şarttır.