6 YILLIK BİR İŞÇİNİN, BAŞKA BİR İŞÇİ İLE İŞ YERİ DIŞINDA BİRBİRLERİNE SATAŞMASI TARTIŞMASI

İş Hukuku mevzuatı ve Yargıtay uygulamalarına göre, bir işçinin işyeri dışında bir çalışma arkadaşıyla tartışması veya kavga etmesi, kural olarak işverene haklı nedenle derhal (tazminatsız) fesih hakkı verebilen ciddi bir eylemdir. Ancak işçinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alabilmesi, olayın oluş şekline, işverenin izlediği usule ve kavgadaki kusur durumuna bağlı olarak belirli şartların varlığı halinde mümkündür.

6 yıllık bir çalışanın bu senaryoda tazminat alıp alamayacağı ve tazminat alabilmesinin şartları aşağıda detaylandırılmıştır:

1. Kural: İşyeri Dışındaki Kavga Tazminatsız Fesih Nedeni Olabilir

İş Kanunu’nun 25/II-d bendi uyarınca, işçinin işverenin başka bir işçisine sataşması (kavga, hakaret, darp vb.) işverene iş sözleşmesini haklı nedenle tazminatsız olarak derhal feshetme hakkı verir.

Kavganın işyeri dışında veya mesai saatleri haricinde gerçekleşmiş olması, işçiyi otomatik olarak kurtarmaz. Yargıtay’a göre; işyeri dışında gerçekleşen bir sataşma veya kavga eylemi, işyerinin düzenini olumsuz yönde etkiliyor ve taraflar arasındaki iş ilişkisine devamı dürüstlük kuralları gereği işveren açısından “çekilmez hale” getiriyorsa, bu durum haklı fesih nedeni sayılır ve işçi kural olarak tazminat alamaz.

Örneğin; Yargıtay bir kararında, işyerindeki bir tartışma sonrası iş çıkışında çalışma arkadaşını özel aracıyla takip eden ve servisten indiğinde ona kafa atarak yaralayan işçinin işten çıkarılmasını haklı fesih kabul etmiş ve tazminat taleplerini reddetmiştir.

2. İşçinin Tazminat Alabilmesi İçin Gereken Şartlar (İstisnalar)

Kavga eylemine rağmen 6 yıllık çalışanın kıdem ve ihbar tazminatı alabilmesini sağlayacak hukuki şartlar ve istisnalar şunlardır:

A. 6 İş Günü Süresinin Kaçırılması (Hak Düşürücü Süre) İşverenin, işçiler arasındaki bu kavgayı öğrendiği tarihten itibaren 6 işgünü içinde fesih hakkını kullanması zorunludur. Eğer işveren bu süreyi geçirir ve işçiyi örneğin 15 gün sonra işten çıkarırsa, yapılan fesih “haksız fesih” niteliğine dönüşür. Bu durumda fesih haksız olacağı için 6 yıllık çalışan kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır.

B. Haksız Tahrik veya Meşru Müdafaa (Savunma) Kavganın kimin tarafından başlatıldığı ve olayın gelişimi son derece kritiktir. Yargıtay, işçinin etkili bir eyleme (saldırıya) uğraması sonucu kendini savunmak amacıyla (savunma refleksiyle) hareket etmesini veya kavgaya ağır bir haksız tahrik altında girmesini tazminat açısından işçi lehine değerlendirmektedir.

• Eğer 6 yıllık çalışan kavgayı başlatan taraf değilse, haksız bir tahrik altında kavgaya karışmışsa, Yargıtay bu durumu “haklı fesih” (tazminatsız) değil, “geçerli fesih” (tazminatlı) boyutunda değerlendirmektedir. Fesih geçerli nedene dayandığında işçiye kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmesi zorunludur.

C. Eşit İşlem Borcuna Aykırılık Kavgaya karışan her iki işçinin de eşit derecede kusurlu olduğu (karşılıklı kavga) bir senaryoda, işverenin sadece bir işçiyi (örneğin 6 yıllık kıdemi olan işçiyi sırf tazminat yükü fazla diye) işten çıkarıp diğerini çalıştırmaya devam etmesi eşit işlem borcuna aykırılık teşkil edebilir. Yargıtay kararlarına göre, işveren her iki işçiye eşit davranmayıp keyfi bir ayrımcılık yaparsa, fesih haksız hale gelebilir ve işçi tazminatlarını almaya hak kazanabilir.

• Ancak dikkat: Kavgada kafa atma, bıçak çekme gibi saldırıyı başlatan ve ağır kusurlu olan taraf ile mağdur olan tarafın durumları “aynı” kabul edilmeyeceğinden, eşit işlem borcu sadece kusurların eşit veya benzer olduğu durumlar için geçerlidir.

D. Olayın İşyeri Düzenine Hiçbir Etkisinin Olmaması İşyeri dışında gerçekleşen ve işçilerin tamamen kişisel husumetlerinden kaynaklanan bir tartışma, işyerindeki üretim sürecine, iş akışına ve çalışma barışına hiçbir olumsuz etki yapmamışsa, haklı fesih nedeni sayılmayabilir. Bu etkinin olmadığı ispatlanabilirse, işten çıkarma haksız sayılır ve tazminat ödenmesi gerekir.

Sonuç: 6 yıllık çalışanın 1 yıllık asgari kıdem şartını fazlasıyla doldurduğu için temel kıdem tazminatı şartı mevcuttur. İşyeri dışındaki kavga nedeniyle tazminat alabilmesi; kavgayı onun başlatmamış olmasına (tahrik veya savunma durumu), işverenin eşit işlem borcunu ihlal ederek sadece onu işten çıkarmasına veya işverenin 6 iş günlük yasal fesih süresini kaçırmış olmasına bağlıdır. Bu şartlardan biri mevcutsa, çalışan kıdem ve ihbar tazminatlarını alabilir.