İş Sözleşmesinin Feshi ve Kıdem Tazminatı: Bilmeniz Gereken 5 Kritik Nokta
İş hayatında taraflar arasındaki ilişkinin sona ermesi, hukuki açıdan en çok uyuşmazlığın yaşandığı süreçtir. İster işveren olun ister çalışan, 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesindeki haklarınızı bilmek, sizi uzun süren davalardan ve maddi kayıplardan korur.
İşte iş sözleşmesi feshedilirken dikkat edilmesi gereken temel unsurlar:
1. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Her işten ayrılan çalışan kıdem tazminatı alamaz. Bunun için temel iki şart vardır:
- Süre: Aynı işverene bağlı işyerinde en az 1 tam yıl çalışmış olmak.
- Fesih Şekli: İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın feshedilmesi veya işçinin haklı bir nedenle (sağlık, iyi niyet kurallarına aykırılık vb.) sözleşmeyi feshetmesi.
- İstisna: Emeklilik, askerlik veya kadın çalışanlar için evlilik (1 yıl içinde) nedeniyle ayrılmalarda da kıdem tazminatı hakkı doğar.
2. İhbar Süreleri ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesini bitirmek isteyen taraf, bunu belirli bir süre önceden karşı tarafa bildirmek zorundadır. Bu sürelere uyulmaması durumunda İhbar Tazminatı ödenir.
- 6 aya kadar çalışma: 2 hafta
- 6 ay – 1.5 yıl arası: 4 hafta
- 1.5 yıl – 3 yıl arası: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
3. “Haklı Nedenle Fesih” Nedir? (Madde 25/II)
İşverenin tazminatsız işten çıkarma yapabildiği tek durum, “Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller”dir. Devamsızlık, hırsızlık, iş arkadaşlarına sataşma gibi durumlar bu kapsama girer. Ancak bu durumlarda ispat yükü işverendedir ve süreç titizlikle yönetilmelidir.
4. İşe İade Davası ve Şartları
İşten çıkarılan bir çalışan, feshin geçersiz olduğunu düşünüyorsa İşe İade Davası açabilir. Bunun için;
- İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalı,
- Çalışanın en az 6 aylık kıdemi bulunmalı,
- Dava (veya zorunlu arabuluculuk başvurusu) fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde yapılmalıdır.
5. Arabuluculuk Süreci Artık Zorunlu
İş hukukundan doğan tazminat ve alacak taleplerinde doğrudan dava açılamaz. 2018 yılından bu yana “Dava Şartı Arabuluculuk” sistemi geçerlidir. Yani mahkemeye gitmeden önce tarafların bir arabulucu eşliğinde uzlaşmayı denemesi yasal bir zorunluluktur.
Not: İş hukuku süreçleri her somut olayın özelliğine göre farklılık gösterir. Hak kaybına uğramamak için mutlaka uzman bir hukukçudan destek alınmalıdır
