8., 9. ve özellikle 10. Yargı Paketi olarak bilinen yasal düzenlemeler hakkında

Kıymetli okuyucularımız,

Ceza adaleti sistemimizde son dönemde yasalaşan ve kamuoyunda 8., 9. ve özellikle 10. Yargı Paketi olarak bilinen yasal düzenlemeler, cezaların infazı konusunda köklü değişiklikler meydana getirmiştir. serafettinkaya.av.tr adresinde paylaştığımız bu makalemizde, vatandaşlarımıza yol gösterici olması amacıyla, ceza infaz hukukunda hayatımıza giren bu yeni dönemdeki temel değişiklikleri, kanun maddelerine atıf yaparak en sade ve anlaşılır haliyle ele alacağız.

Özellikle 4 Haziran 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun (10. Yargı Paketi), 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da (CGTİHK) ezber bozan yenilikler getirmiştir. İşte infaz hukukundaki en önemli güncel gelişmeler:

1. “Gir-Çık” Uygulamasına Son: Denetimli Serbestlikte 1/10 Kuralı Toplumda “cezasızlık” algısına neden olan ve kısa süreli hapis cezası alanların cezaevine girip birkaç gün içinde çıkması (gir-çık) uygulaması, 10. Yargı Paketi ile büyük ölçüde sınırlandırılmıştır.

5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 105/A maddesinde yapılan değişiklikle; hükümlülerin denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, aldıkları ceza miktarına bakılmaksızın, koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin en az onda birini (1/10) kapalı ceza infaz kurumunda geçirmeleri zorunlu hale getirilmiştir. Kanun koyucu, bu sürenin hiçbir koşulda 5 günden az olamayacağını da emredici bir hüküm olarak düzenlemiştir. Yani artık 1 aylık kısa süreli bir ceza alan kişi dahi en az 5 gün cezaevinde kalmak zorundadır. Önemle belirtmeliyiz ki; CGTİHK’ya eklenen Geçici Madde 11 uyarınca bu kural, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (04.06.2025) önce işlenen suçlar bakımından uygulanmayacaktır.

2. İkinci Kez Mükerrirlere Umut Işığı: Cezasızlık Yasağının Kalkması Daha önceki yasal düzenlememizde, ikinci defa tekerrür (mükerrer) hükümleri uygulanan kişiler, aldıkları cezanın tamamını (4/4 oranında) kapalı cezaevinde infaz etmekte ve koşullu salıverilme ya da denetimli serbestlik haklarından kesinlikle yararlanamamaktaydı.

Ancak yeni düzenleme ile İnfaz Kanunu’nun 108. maddesi değiştirilmiş ve ikinci kez mükerrir olanlara da bir şans tanınmıştır. Süreli hapis cezası alan ikinci kez mükerrir hükümlüler, cezalarının dörtte üçünü (3/4) ceza infaz kurumunda iyi halli olarak geçirmeleri şartıyla koşullu salıverilmeden faydalanabileceklerdir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında bu süre 39 yıl, müebbet hapis cezalarında ise 33 yıl olarak belirlenmiştir. Bu gelişme ile, ikinci kez mükerrirler de artık açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik hakkına kavuşmuştur.

3. Özel İnfaz Usullerinin Kapsamı Genişletildi İnfaz Kanunu’nun 110. maddesinde düzenlenen “Özel İnfaz Usulleri”, özellikle yaşlı, hasta, engelli ve kadın mahkumların durumları gözetilerek çok daha insani ve kapsayıcı bir boyuta taşınmıştır.

• Hafta Sonu ve Gece İnfazı: Hükümlünün talebi ve infaz hakiminin kararıyla, cezanın sadece hafta sonları veya geceleri çektirilmesi usulü genişletilmiştir. Sınır; kasten işlenen suçlarda 1 yıl 6 aydan 3 yıla, taksirle işlenen suçlarda ise 3 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. Ayrıca, bu usulün artık hafta içi günlerde de uygulanabilmesine olanak tanınmıştır.
• Konutta (Evde) İnfaz Uygulaması: Yaş haddine göre konutta infazın sınırları yükseltilmiştir. Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişiler için 3 yıla, 70 yaşını bitirenler için 4 yıla, 75 yaşını bitirenler için 5 yıla ve 80 yaşını bitirmiş kişiler için 6 yıla kadar olan hapis cezalarının konutta (evde) çekilmesine imkan sağlanmıştır.
• Ağır Hastalık ve Engellilik: Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar hariç olmak üzere; ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle hayatını cezaevinde yalnız idame ettiremeyeceği Adli Tıp Kurumu raporuyla tespit edilen hükümlüler (toplum güvenliği için tehlike oluşturmamak kaydıyla), ceza süresine bakılmaksızın cezalarını konutta çekebilecektir.
• Doğum Yapan Kadınlar: Doğum tarihinden itibaren 6 ay geçen ve 5 yıl veya daha az hapis cezası alan kadın hükümlülerin cezası, konutta infaz edilebilecektir.

4. Adli Para Cezalarında Ekonomik Güncelleme 8. Yargı Paketi (7499 sayılı Kanun) ile maddi ceza hukukunda da önemli güncellemeler yapılmıştır. Ödenmeyen adli para cezalarının hapse çevrilmesinde yıllardır uygulanan “1 gün = 100 TL” kuralı değiştirilmiş; 12 Mart 2024 tarihinden itibaren ödenmeyen adli para cezalarının hapis cezasına çevrilmesinde 1 günün karşılığı 500 TL olarak güncellenmiştir. Bu düzenleme, enflasyon karşısında cezaların caydırıcılığını korumayı amaçlamaktadır.

Sonuç ve Hukuki Destek Görüleceği üzere, kanun koyucu son yargı paketleri ile bir yandan “gir-çık” uygulamasını zorlaştırarak ve adli para cezalarını artırarak suçla mücadelede caydırıcılığı tesis etmeyi hedeflemiş; diğer yandan ikinci kez mükerrirlere tahliye yolu açarak ve özel infaz (konutta, hafta sonu) yollarını genişleterek onarıcı ve insani bir ceza adaleti kurmayı amaçlamıştır.

İnfaz hukuku, hesaplamaların son derece teknik olduğu ve mahkumların özgürlüklerini doğrudan bağlayan hassas bir hukuk dalıdır. Kesinleşmiş bir cezanızın yatarının (infazının) hesaplanması, lehe kanun uygulamalarından faydalanma, denetimli serbestlik ve açık cezaevine ayrılma koşullarınızın değerlendirilmesi hususunda mutlaka alanında uzman bir avukattan profesyonel hukuki destek almanızı tavsiye ederim. Hukuk, doğru zamanda doğru adımı atmakla tecelli eder.

Saygılarımla,

Avukat Şerafettin Kaya serafettinkaya.av.tr